Emeline Leerdam

23 november 1925

Zangeres, muziekdocent, dirigent

Koorloopbaan en muzikale beginjaren. De legendarische Emeline Irma Leerdam, alom bekend als Tante Melie, heeft gezongen in alle koren die Suriname rijk is. Kerkkoren als het Noorderkoor, het koor van het Cultureel Centrum Suriname, het folkloristisch koor Priponasi, het Johan Bodengraven koor en het Maranatha Vrouwenkoor.

Emeline Leerdam viel als een van de sterkste alt-stemmen al op in Jedikeko, het Jeugddienstkoor van de Evangelische Broedergemeente onder leiding van Hugo van Ams. Daar leerde ze Mavis Noordwijk kennen, muziekpedagoog en oprichter van tal van koren die de geschiedenis van de Surinaamse koorzang van 1975 tot 2000 in kaart bracht. Ze was lid van het eerste uur bij het gemengd vocaal ensemble Troki dat op 17 november 1975 door Mavis Noordwijk en pianiste Henna Hiemcke werd opgericht en heeft tot ver na haar negentigste bij Troki gezongen. Ze heeft Noordwijk, die haar de kunst van het dirigeren bij bracht, altijd als haar goeroe beschouwd.

Dirigentschap en internationale successen. Tijdens een Europees toernee van Troki debuteerde Leerdam in 1989 als dirigent, een rol die haar op het lijf was geschreven. Hoogtepunt in haar muzikale loopbaan was het dirigentschap van het Maranatha Vrouwenkoor dat samen met het Maranatha Mannenkoor en het Kinderkoor nog steeds de grote Maranatha-familie vormt. Met het Maranatha Vrouwenkoor behaalde Emeline Leerdam internationaal veel successen op korenfestivals in Duitsland en tijdens het optreden in het Amsterdamse Concertgebouw.

Jeugd, familie en vormende jaren. Emeline Leerdam groeide op in het evangelistengezin van Julius Marinus Leerdam (1893-1961) en Henriette Antonia Vreden (1892-1949) dat werd uitgezonden naar  het eerste christendorp Ganze op Boven-Suriname. Voor de zeven kinderen Leerdam betekende dit een nomadenbestaan op internaten. Emeline kwam als zevenjarige terecht in een meisjesinternaat in de Heerenstraat. De basis voor Emeline’s muzikale vorming werd gelegd op de Selecta Ulo door organist Anton Plet van wie ze les kreeg in solfège, notenleer. Na de geboorte van haar zoon Robbie werkte ze een paar jaar als kindermeisje bij Joop Verkuijl, de directeur van de Selecta.

Zorg voor familie, binnenlandse jaren en pleegkinderen. Als twintigjarige vertrok Emeline naar het binnenland om haar moeder te verzorgen die leed aan de zwartwaterkoorts, een ernstige vorm van malaria waaraan ze vier jaar later zou bezwijken. Daar leerde Emeline harmonium spelen en richtte ze een kinderkoor op. Haar vader hertrouwde volgens de regels van de EBGS om zijn beroep als boslandpredikant te kunnen vervullen. Emeline woonde eerst nog samen met haar broers maar begon vanaf 1969 haar eigen huishouden. Haar enige zoon, die door een tante was opgevoed, vertrok in 1975 naar Nederland en kwam pas na zijn pensioen terug. Intussen werden pleegkinderen uit Ganze, Esly en Arnolda Leidsman en andere ‘kweekjes’ door Emeline Leerdam opgevangen.

Werkleven en maatschappelijke carrière. Het leven van Tante Melie als alleenstaande vrouw stond in het teken van studeren, werken en in haar eigen onderhoud voorzien. Ze leerde zichzelf typen en steno en met de diploma’s Middelbare Ambtenarenopleiding en de Surinaamse Rechtsschool op zak kwam ze terecht op de ministeries van Binnenlandse Zaken en Onderwijs en Volksontwikkeling. Emeline Leerdam was secuur, betrouwbaar en overal inzetbaar. In 1975 werkte ze tot haar pensioen in 1985 ze als medewerker bij de Surinaamse Krijgsmacht, het latere ministerie van Defensie, door directeur Wilfred Teixeira benoemd tot Hoofd Burgerpersoneelszaken.

Theater Thalia en Famirie Misma. Toneelspeler en regisseur Teixeira had als directeur van theater Thalia het volkstoneel in Sranantongo met de eerste zwarte acteurs geïntroduceerd. Hij haalde  Emeline Leerdam met haar welluidende stem en duidelijke dictie bij Thalia binnen als ‘souffleur’. Ze werd lid van Thalia en kreeg grote bekendheid met de rol van dienstmeisje Lientje in de populaire hoorspelserie van Teixeira, Famirie Misma - een soort Familie Doorsnee - die van 1958 tot 1982 iedere woensdag op Radio Apintie werd uitgezonden. In het zojuist verschenen Gedenkboek van Theater Thalia is Emeline Leerdam anno 2025 letterlijk vereeuwigd.

Artistieke veelzijdigheid en muzikale visie. Emeline Leerdam is op cultureel gebied van veel markten thuis maar de rode draad in haar leven was altijd de muziek en zang. Bij alles wat ze ondernam streefde Emeline Leerdam naar perfectie en professionaliteit. Zingen is voor haar een vak waarbij het niet alleen aan komt op stemtechniek maar vooral op emotie, mimiek en performance. Ze volgde een muziekopleiding aan het Pedagogisch Instituut, nam cuatro-les op het Venezolaans Instituut Centro Andres Bello en was tien jaar lang docent aan de Surinaamse Volksmuziekschool van het Cultureel Centrum Suriname. Met haar kennis en ervaring was ze een veel gevraagd jurylid bij muzikale evenementen en vooral korenfestivals

Samenwerkingen en bijzondere projecten Theatermaker Thea Doelwijt deed bij de productie van de volksopera’s uit de slaventijd Gowtu Du (1998) en Dyamantu Du (2003) voor de gezongen teksten een beroep op Leerdams muzikale expertise. Daarbij werkte ze ook samen met de initiatiefnemer van de Du-voorstellingen, Christine van Russel-Henar.

Levenslust, cultuur en sociale betrokkenheid Emeline Leerdam was niet alleen een harde werker maar ook een levensgenieter. Van  jongs af aan heeft ze altijd intensief deelgenomen aan het culturele leven. Met vriendinnen van Troki als Julia Boomsma zong ze op feestjes en met een uitdagend takje oranjebloesem tussen de tanden ging ze dansen in Torarica. Tot ze vorig jaar naar Fatima Oord verhuisde was uitgaan haar lust en leven.

Zo was ze in Tori Oso een trouwe stamgast op de literaire avonden van Schrijversgroep ’77, waar ze als de Grand Old Lady door iedereen werd begroet. Dat haar gehoor haar de laatste jaren in de steek liet, deed er niet toe. Ze genoot alleen al van het spektakel van dichters en schrijvers. Op de vraag of het niet eens tijd werd voor een gehoorapparaat was haar reactie steevast: “Dat komt wel als ik eraan toe ben.”

Onderscheidingen en erkenning.

Emeline Leerdam werd in 2002 gehuldigd in Torarica’s Light on the Artist. In 2004 werd ze onderscheiden als Ridder in de Ereorde van de Gele Ster. In 2015 verscheen een biografie, Emeliene Irma Leerdam. Een kleurrijk en welbesteed leven door Sherida D. Wielzen-Sumter. In 2019 werd ze genomineerd tot Icoon van NAKS.