STONFUTU FU NAKS

Een ode aan pioniers, trouwe vrienden en cultuurdragers

NAKS bestaat vandaag de dag dankzij trouwe leden die de organisatie door dik en dun zijn blijven steunen. Er zijn leden die nog elke dag actief zijn, of verhuisd zijn naar het buitenland maar ook daar vandaan hun steentje bijdragen; er zijn ook stonfutu’s die tot aan hun overlijden NAKS hebben gediend.

Norine Baarn

Norine Baarn is sinds 1957 deel van NAKS, en is sinds de jaren 50 met haar hele familie actief in de organisatie.

Zij werd door Rudi Landveld geïntroduceerd bij NAKS. Quote Norine:‘’Ik zou korfballen. Zo kende ik NAKS!’’ Vanuit de korfbalsport is zij vervolgens met toneel begonnen, omdat de toenmalige voorzitter Eugène Drenthe altijd op zoek was naar talent. ‘’Ik heb mogen spelen in het succesvol toneelstuk ‘Geheim in het gezin’, zei Baarn daarover. Na haar introductie volgden meerdere familieleden en ook zij participeerden volledig aan de activiteiten. Zelf was  zij de ‘all rounder’ en de moeder van NAKS.

Verder over Norine Baarn: Zij studeerde verder, deed de fröbelcursus en werd kleurterjuf, waarna zij begon te werken aan de Burenstraat. Toen de kleurterschool van NAKS werd opgericht, begon het als dependance van de Zinniaschool, waar ook Carlos Aaron van NAKS Kaseko Loco leerling is geweest.

‘’Hoewel sommige van ons in Nederland wonen, blijven we een familie en bij speciale gelegenheden komen we bij elkaar. Voor ons is het voortbestaan van NAKS belangrijk’’, aldus Baarn, die in Nederland woont.

Wilgo Baarn

Wilgo Baarn werd op 15 januari 1946 geboren aan de Jossiekreek, in het district Saramacca. Hij is als  Afro- Surinamer opgegroeid tussen Hindostanen en Javanen.

Deze grote podiumkunstenaar deed al op jonge leeftijd zijn intrede in de showwereld, door op verjaardagen op te treden in een groep met familielieden. Deze groep had de naam ‘De Bidstondgroep’. Op 11-jarige leeftijd ging hij richting Paramaribo en woonde daar met zijn familie aan de Rust en Vredestraat (dicht bij de Gemenelandsweg). Zijn zus Norine Baarn, en broer wijlen Elest waren toen al lid van NAKS, wat toen aan de Gemenelandsweg was gevestigd. Hier kwam hij in aanraking met diverse sporten, met in het bijzonder korfbal, waar hij het jongste lid werd. Op 14-jarige leeftijd begon hij ook met voetballen bij de jeugd van NAKS, waar hij o.a. samen speelde met de bekende Frits Purperhart.  Uiteindelijk haakte hij af om zich te richten op andere zaken. ‘’Omdat de organisatie toen nog niets met jongeren deed vond ik mijn weg in dat gedeelte en wel de ‘Oranje jeugd’, als een soort alternatief voor het toen populaire ‘Vrolijke jeugd’, aldus Baarn. Hier werden de eerste stappen gezet voor het leren bespelen van een muziekinstrument. “Met de trompet en soms de tuba die ik mee naar huis kreeg om te oefenen hield ik vaak de hele buurt wakker,” vertelt Wilgo.

Zijn muziekcarrière begon bij Peetje Monkou aan de Kalkbranderijstraat te Cofroru in Paramaribo, waar hij uiteindelijk een verbod kreeg omdat hij zijn schoolwerk verwaarloosde. Hij kreeg hierdoor belangstelling voor de kawinamuziek van NAKS, waar wijlen Johan Zebeda zijn guru was op het gebied van zang. Ook zijn toneeltalent werd ontdekt door niemand minder dan de heer Drenthe, die hem de bijnaam ‘komediman’ en gaf hem soms een kleine rol in zijn toneelproducties. Uiteindelijk resulteerde dit in grote rollen en verantwoordelijkheden, waardoor Baarn zijn belangstelling voor het regiewerk ontstond. ‘On the job’ werd hij opgeleid door regisseurs als Eugène Drenthe, Hortwin Cyrus, Henk Zoutendijk, Irwin Ormskerk en Henk Tjon. Daarnaast volgde hij een stage van negen maanden bij de theatergroep ‘de Nieuw Amsterdam’ in Nederland, onder leiding van Rufus Collins.

Baarn is menigmaal met producties van NAKS afgereisd naar het buitenland en kreeg de artistieke leiding in NAKS. Hij heeft een bijdrage geleverd aan de oprichting van de theaterschool, heeft enige jaren als hoofdbestuurslid gefungeerd en heeft diverse vormingscursussen geleid. Ook was hij ‘man van het eerste uur’ m.b.t. het Volkshogeschoolwerk en bij de oprichting van de Volkshogeschool NAKS te Lelydorp. Daarnaast kreeg hij ook bekendheid als dirigent van het Alakondre Dron Ensemble, een modern Surinaams muziekinitiatief, dat gelanceerd werd in 1971 door toneeldeskundige en regisseur  Henk Tjon.

Hans Breeveld

Hans Breeveld had zijn eerste kennismaking met NAKS in 1967. Zijn lidmaatschapskaart, die hij uit handen van de heer Drenthe ontving, bewaart  Breeveld sindsdien trouw.

Doordat de toenmalige premier Johan Adolf Pengel bij de ingebruikname van het huidige gebouw aan de Thomsonstraat persoonlijk aanwezig zou zijn, werd dit groots bekend gemaakt via het nieuws, en besloot Hans Breeveld bij deze gelegenheid aanwezig te zijn. Als jeugdige moest hij helaas genoegen nemen met een staanplaats buiten, maar wel dichtbij de voordeur, zodat hij van nabij kon zien wat zich afspeelde op het podium. Van Eugène Drenthe had hij toen nog nooit gehoord, waar spoedig verandering in zou komen. Doordat zijn schoolgenoot Norman WIE? van de Surinaamse Kweekschool de rol van ‘Frits’ vertolkte, heeft hij het NAKS toneelstuk ‘Het kwaad loont zijn meester’ bezocht, geschreven door Eugène Drenthe. Toen hij Norman na de voorstelling complimenten gaf, zei hij: ‘’Maak je klaar om die rol over te nemen, want ik ga gauw voor verdere studie naar Nederland’’. In juli 1969 begon Breeveld dan ook met de oefeningen van het stuk, dat al ruim tien keer succesvol was opgevoerd. Het succes van het toneelstuk bleef niet beperkt tot de grenzen van Suriname, en daarom reisde het hele gezelschap af naar Curaçao.

Het vertrek van Breeveld naar Nederland markeerde helaas het einde van zijn actieve lidmaatschap van NAKS. Toen hij vervolgens in 1993 door de toenmalige voorzitter, Eric Rudge gevraagd werd om zitting te nemen in het College van Bestuur, heeft hij geen moment geaarzeld en werd secretaris.

Over de toekomst van NAKS zegt Breeveld o.a. het volgende: ’’Het feit alleen dat NAKS 60 jaar bestaat spreekt voor zich. Maar zeker mogen wij ook wijzen op de vele rolmodellen die door NAKS zijn voortgebracht. NAKS zal een sterke cultuurdrager moeten blijven, alleen zal voor de cultuur beter betaald moeten worden. NAKS heeft als Organisatie voor gemeenschapswerk ook de bijzondere taak haar leden te vormen tot respectabele burgers van ons land. De leden zullen daarbij ook hun bijdrage moeten willen leveren. Laten wij het vele dat NAKS te bieden heeft delen met de rest van de gemeenschap – ook met de nieuwe Surinamers – tot meerdere glorie van NAKS. NAKS zal blijven groeien en bloeien, want als je eenmaal lid van NAKS bent geweest laat NAKS je nooit meer los, maar wij mogen NAKS ook niet loslaten. Het zal steeds moeten zijn:  “Mi nanga NAKS, NAKS nanga mi’’.

Viola Brunst

Viola Brunst, geboren in maart 1948, werd in 1965 lid van NAKS, dus is zij anno 2017 al langer dan 50 jaar verbonden aan de organisatie. Zelf  vertelt  ze het volgende daarover: “Ik begon bij het voormalige N.A.K.S. als korfbalster. In die tijd was deze tak van sport populair. De heer Henny Dennenboom was destijds de trainer. De heren deden aan voetbal en de ‘meisjes’ voornamelijk korfbal. We trainden bij Gijsberta (een oefenterrein) en deden de wedstrijden in het Snellenpark. Tegenwoordig wordt korfbal nergens meer in het land beoefend. Met de jeugdigen van NAKS ben ik veel bezig. Ik heb de rol van ‘moeder van NAKS’ overgenomen van mevrouw Norine Baarn, die nu in Nederland woont’’.

Viola is jarenlang actief lid van de afdeling Zang en Dans, die nu ‘Kwanzaa’ heet. Zij was verder actief op de theaterafdeling. Bij veel optredens van NAKS op externe podia is zij van de partij. Mevrouw Brunst is ook diverse keren door NAKS afgevaardigd naar het buitenland voor theatervoorstellingen en in Carifesta verband. Viola heeft in de loop der jaren  al met totaal  zes besturen van NAKS  gewerkt. Ze geeft al enkele jaren leiding aan NAKS Nyofi Krioro, de kleintjes onder NAKS. Deze kinderafdeling neemt onder haar leiding jaarlijks deel aan de Avondvierdaagse (AVD), georganiseerd door BGVS. In 2011 won Nyofi Krioro de tweede prijs in de culturele klasse en in 2013 de derde prijs.

Alfons Ceder

Alfons Ceder  is één van de leden die het langst bij NAKS is aangesloten.

Alfons Ceder is al sinds 1960 bij NAKS aangesloten. Hij zegt zelf het volgende: “Onze organisatie begon als sportorganisatie maar door toneel vooral kregen we bekendheid. Het toneelstuk “Geheim in het gezin” heeft NAKS internationaal op de kaart gezet. We gingen in 1975 naar Nederland. Onze voorzitter was toen inspecteur Hiwat. Drenthe was onze ‘Godfather’. Hij deed alles voor NAKS. Er is een vertegenwoordiging van NAKS in Nederland. Wij moeten bijdragen  aan de financiële en materiële  ondersteuning voor onze organisatie in Suriname. In de welbekende groep Afu Sensi, zit “NAKS bloed’’, aldus Ceder.

Ornette Druiventak

Ornette Druiventak is  al heel lang verbonden aan NAKS. Zij reisde in 1978 voor het eerst mee naar een optreden in Frans Guyana.
Tussen 1978 en 1986 deed zij verschillende districten aan met zang, dans en toneel. Ze heeft  meegedaan  aan grote theatervoorstellingen in het buitenland, waaronder de Panafesta in Ghana (Afrika).
‘’Mijn hart zal altijd NAKS ondersteunen’’, aldus Druiventak.
In 1997 kreeg zij van de groep in het stadje Kromanti (Ghana) de naam ‘Ama’, wat ‘moeder verenigt’ betekent. Ook kreeg zij bij de 20-jarige staatkundige onafhankelijkheid van Suriname, de titel ‘Mama Sranan’.

Joan Kassels

Joan Kassels is sinds 1995 verbonden aan NAKS.

Zij was een trouw lid van het jongeren zangkoor. Van 1995 tot 2008 was zij hoofdbestuurslid.  Voor NAKS is zij een enorme steunpilaar en kent de organisatie dan ook door en door. Tevens is zij administratieve kracht. Ze zorgt ervoor dat de dagelijkse zaken van NAKS in goede banen geleid worden.a

Humbert Oosterwolde

Humbert Oosterwolde begon al op jonge leeftijd bij het theater en de kawina afdeling van NAKS.

Zijn grote belangstelling gaat vooral uit naar de historie van het plantageleven. Deze behoefte heeft er toe geleid dat hij over veel kennis en documentatie beschikt, waardoor hij bij NAKS verbonden is aan de educatie-afdeling, en deze kennis deelt met diverse studenten. Hij wordt vaak benaderd voor workshops, zowel nationaal als internationaal.
Hij heeft zijn drumtalent verder ontwikkeld en treedt vaak op tijdens Winti-prey. Daarnaast regisseert hij onder begeleiding van Wilgo Baarn, folklorische theaterstukken, en bij uitwisselingsprojecten fungeert hij als deel van de artistieke leiding.

Elly Purperhart

Elly Purperhart is al vanaf de beginjaren van de organisatie NAKS lid, en is voorzitter van de culturele organisatie ‘Krin-Konsensi’.

Elly Purperhart sloot zich in de jaren zestig aan bij NAKS en heeft een rol vervuld als actrice en voor­drachts­kun­ste­naar. In de jaren ze­ven­tig en tachtig heeft ze mee­ge­werkt aan bijna alle grote the­a­ter­pro­duc­ties en is ze in die hoe­da­nig­heid on­der­deel geweest van diverse Ca­ri­fes­ta-Suriname delegaties. In de jaren ne­gen­tig introduceerde zij voor het eerst een so­lo­pro­duc­tie waarmee ze een nieuwe di­men­sie toe­voeg­de aan haar ar­tis­tiek scala. Zij heeft enkele ge­dich­ten­bun­dels op CD’s uit­ge­bracht. Zij is de eerste ‘du uma’ of traditionele genezer en Afro cultuurkenner,  en bekende Winti priester. Daarnaast schreef zij voornamelijk folkloristische toneelstukken en is zij ook bekend als radio voordrachtskunstenaar. Tijdens een gehouden verkiezing van NAKS is zij uitgeroepen tot ‘Du-Mama’ van het jaar 1997 en werd zij in datzelfde jaar gedecoreerd door de President van de Republiek Suriname tot Grootmeester in de Ere orde van de Palm.

Twintig jaar geleden introduceerde zij de traditionele jaarlijkse switi watra wasi op het Onafhankelijkheidsplein, waarbij zij aan het publiek de gelegenheid biedt om zich voor een goede start van het jaar cultureel te reinigen en deze traditie zet zich voort.
In 2013 werd zij in Amsterdam door de Vereniging “Ons Suriname”(opgericht in 1919) gehuldigd als dank voor haar bijdrage aan de documentaire tgv 150 jaar afschaffing slavernij, ‘Slavenschip Leusden – Sabi yu historia’. Elly heeft als Winti-priester de zielenrust ceremonie  voor het slavenschip dagenlang voorbereid en de rituelen tot op deTijgerbank begeleid en uitgevoerd. Een bijzondere prestatie, want zij was toen 79 jaar oud. De zielenrust ceremonie was ter nagedachtenis en als eerbetoon aan de 664 vermoorde Afrikanen, die in het ruim van de Leusden waren opgesloten. Het gedachtegoed van Elly Purperhart raakt vele sociale en culturele kwesties in de Surinaamse samenleving en daarbuiten. Gezien de achtergrond van haar werkzaamheden en haar positie in de Surinaamse culturele wereld is het van belang dat haar gedachtegoed wordt vastgelegd.

Tegen deze achtergrond heeft NAKS besloten om in 2014 een boek over haar leven en werk uit te geven, mede vanwege haar voorbeeldfunctie voor Surinaamse vrouwen en voor aankomende cultuur dragers in de Surinaamse culturele scene.  Omdat ze een vrouw is die door haar initiatieven, tradities en acties het belang van het beleven en respecteren van de Afro cultuur en religie, als belangrijk element voor nationaal erfgoed en natievorming onderstreept. Op deze manier wil NAKS bijdragen aan het conserveren van nuttig cultureel erfgoed en het waarderen van markante vrouwen, die in de samenleving een belangrijke rol vervullen.

Natasia Strok

Natasia Strok is één van de jongeren waar NAKS heel trots op is. Zij begon haar carrière bij de organisatie in de zanggroep en deed mee aan diverse internationale uitwisselingen. Ze straalt rust uit en kan overal worden ingezet. Er wordt nooit tevergeefs een beroep op haar gedaan.

Peter Wolf

Peter en Ernie Wolf zijn broers die nauw verbonden zijn aan NAKS.
Peter werd als oudere broer als eerste lid op 6-jarige leeftijd en is nog steeds actief op het Afro cultureel-religieus gebied.
Hij houdt zich vooral bezig met kennisoverdracht binnen NAKS en is een prominente winti voorzanger, ontwerpt winti kleding, en heeft zichzelf ontwikkeld tot traditionele genezer. Momenteel is hij leider van Okubua en Pepre Siri.

Ernie Wolf

Ernie kwam zelfs al op 4-jarige leeftijd de organisatie binnen, en is cultuurspecialist. Zowel Ernie als zijn oudere broer Peter zijn natuurtalenten en hebben aan veel NAKS podiumproducties meegewerkt.