Mei 2021 – Papa Koenders

1 marti 1886, Paramaribo – 17 nofembri 1957, Paramaribo

Skoromeystri, fesiman fu pusu a kulturu nanga Sranantongo

 

Julius Gustaaf Arnout Koenders (‘Papa Koenders’) ben kisi leri na ini Sranantongo di a ben e go na preyskoro fu Anitri. Disi ben de na a yari 1890. Masra H.D. Benjamins Inspèktoro ben puru a tongo disi kaba  na den lagi skoro fu di a ben feni taki ‘Negerengels’ na wan tongo di ben lagi moro tra tongo.

Fu 1903 te 1936 leki skoromeystri fu lagi skoro Koenders ben abi fu prati leri na ini Doysitongo wanwan. Baka di a tapu wroko a teki en leki wan spesrutu wroko fu sori taki Sranantongo, en mamatongo, wan tongo di kaba alasma e taki èn frustan, na wan warti tongo. Fu 1946 te kon miti 1956 ala mun a koranti Foetoe-boi ben e kon na doro nanga tori fu Sranantongo nanga kulturu. Nanga a komte Pohama (Potie Hanoe Makandra) a ben e òrga Sranan Neti, sobun wan konmakandra nanga wan kondresingi di ensrefi ben skrifi, nanga prey, te Keti Koti ben e doro. A bigin fu Sranantongo skrifi wroko na a yari 1945 ben kisi stan nanga a poti abra fu Ptata puwema na Sranantongo. Koenders ben  skrifi 1 juli 1863 – 1943 Fo memre wie afo (In Memoriam der Vaderen) ‘Het Surinaamsch in een nieuw kleed’ (Met oefeningen)(1943) nanga a buku (Sieksie tin tien) Moi en bekente Siengi na Sranantongo (1944). 

Na Paramaribo wan strati nanga wan skoro kisi Koenders en nen.

 

Onderwijzer, cultuuractivist, pleitbezorger voor het Sranantongo

 

Julius Gustaaf Arnout Koenders (‘Papa Koenders’) kreeg op de fröbelschool van de Evangelische Broedergemeente in 1890 onderwijs in het Sranantongo. Op de basisschool had onderwijsinspecteur H.D. Benjamins deze taal echter verbannen, omdat hij ‘Negerengels’ maar minderwaardig vond!

Koenders was van 1903 tot 1936 onderwijzer en moest lesgeven in het Nederlands. Na zijn pensionering beijverde hij zich om aan te tonen dat het Sranantongo, zijn moedertaal tevens lingua franca van Suriname, een volwaardige taal is.

Van 1946 tot 1956 publiceerde Koenders het maandblad Foetoe-boi waarin artikelen over zijn eigen taal en cultuur. Met het Comité Pohama (Potie Hanoe Makandra) organiseerde hij jaarlijks tijdens Ketikoti een Srananneti met een zelf gecomponeerd volkslied en sketches. Zijn vertaling van Nederlandse poëzie markeerde in 1945 het begin van de Surinaamse letterkunde. Van Koenders verschenen ook: 1 juli 1863 – 1943 Fo memre wie afo (In Memoriam der Vaderen) ‘Het Surinaamsch in een nieuw kleed’ (Met oefeningen)(1943) en (Sieksie tin tien) Moi en bekente Siengi na Sranantongo (1944).

In Paramaribo zijn een straat en school naar Koenders genoemd.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021