Daniël Yveraar: het verhaal van een bijzondere marron

Uit De Ware Tijd van 20/09/2020 19:59 – Tascha Aveloo  

In zijn jongste pennenvrucht schreef Franklin S. Jabini (l) over de veelzijdige Daniël Petrus Yveraar.

PARAMARIBO – Inmiddels weet docent, theoloog en schrijver Franklin Jabini bijna niet meer hoeveel boeken hij heeft geschreven. “Het is een leuke verslaving”, vertelt hij lachend, terwijl hij zijn nieuwste pennenvrucht laat zien. Het boek ‘Daniël Petrus Yveraar’ is ‘slechts’ 73 pagina’s dik en vertelt het verhaal van een bijzondere marron: de eerste gediplomeerde marrononderwijzer na de slavernij, die ook een talentvol musicus en een geestelijke was. 

“De naam klinkt inderdaad niet als een Saamaka nee. Hij is in 1848 geboren op Ganzee, Boven-Suriname. Een dorp dat ondergelopen is vanwege het stuwmeer. Hij kwam in 1863, net na de afschaffing van de slavernij, naar de stad. Hij woonde in bij Duitse zendelingen die hem de taal leerden en ook muziek. Hij werd de eerst opgeleide onderwijzer vanuit de marrongemeenschap”, vertelt Jabini.

Volgens de schrijver gaven marrons eerder wel les in het binnenland. Maar dat waren mensen die gewoon naar school waren geweest of les hadden gekregen van zendelingen en die dan in hun dorp lesgaven in simpel lezen en schrijven. Maar Yvelaar had het bekende vierderangsdiploma gehaald. Daarnaast heeft hij muziek geleerd. Hij componeerde en speelde diverse muziekinstrumenten. Hij had zelfs een groot koor van vijftig man te Ganzee.

Jabini herinnert zich een leuke anekdote over dat koor. “Yveraar had aangegeven dat hij met zijn koor naar de stad zou komen. Maar de zendelingen vonden dat hij niet moest komen ‘want deze mensen uit het binnenland zullen ze schande geven met hun koor’. Ze stuurden zelfs iemand om hem alsnog te stoppen. Maar de persoon kwam daar aan en maakte net de generale oefening mee. Hij was zodanig onder de indruk, dat hij de negatieve boodschap niet meer gaf.”

De zendelingen vroegen aan de teruggekomen boodschapper of het koor nou kwam of niet. Zijn boodschap was: ‘jullie zullen zien en horen’. Aangekomen in de stad, gaf het koor inderdaad een wervelend concert. De geproduceerde zang was van dusdanig buitengewoon goede kwaliteit – waarbij het koor onder meer het hele moeilijke ‘Halleluja’ van componist Handel zong – dat de gouverneur die er toen bij was, hen uitnodigde om ook voor hem te zingen. “Waarom ik dit zo bijzonder vind, is dat mensen soms zo neer kunnen kijken op anderen. Ze denken die jongens komen uit het binnenland ze kunnen niets doen. Maar Yveraar heeft laten zien dat je niet altijd moet luisteren naar wat men over je zegt. Je bent in staat veel meer te doen dan men denkt. Het is zelfs bekend dat een zendeling zei over Yveraar ‘deze wordt niets’. Maar hij heeft bewezen een buitengewone onderwijzer te zijn die in zijn dorp, de stad en zelfs in andere districten lesgaf. Hij gaf meer dan alleen reguliere les aan de kinderen. Hij gaf muziekles, hij was vaak ook buiten schooltijd bezig met hen. Hij heeft het fenomneeen schoolreis geïntroduceerd in de Ganzee gemeenschap. Hij vormde de jongeren echt.”

Hij was ook een geestelijke van de EBG. Hij begon als evangelist en werd later dominee. Hij was in die hoedanigheid vaak ook tegelijk onderwijzer op vele plaatsen. Yveraar was volgens Jabini een vurige predikant, omdat hij zelf een hele sterke radicale bekering meegemaakt heeft.” Jabini stuitte op de naam van deze man tijdens zijn groots onderzoek van de afgelopen 25 jaar voor zijn boek ‘Geschiedenis van het Christendom in Suriname’. Zijn verhaal was dusdanig boeiend dat hij besloot er een apart boek aan te wijden. Het afgelopen jaar heeft hij het onderzoek geïntensiveerd om het boek af te maken. “Het mooie ervan is; hij was Saramaccaner maar hij schreef in het Sranan, Duits en ook Nederlands. Er is zelfs een stuk van zijn hand verschenen in een internationaal blad over de Saamakataal en cultuur.”