HISTORICUS EUGÈNE GESSEL OVERLEDEN OP 101-JARIGE LEEFTIJD

EUGÈNE GESSEL

22 Yanuwari 1919 – 21 Oktowbru 2020

Historiya sabiman, lobiman fu en kondre, denkiman
Eugène Albert Gessel teki en papira na Graaf von Zinzendorf muloskoro na ini 1938 , dan a bigin wroko na EBGS onderwijs. Fu di a no ben man kruderi nanga sani di ben psa na ini en wroko, a saka go libi na Ptatakondre pe a teki en MO-Staatsinrichting (1950) nanga MO-Geschiedenis (1953) dan a stuka pisi fu Internationale Betrekkingen na Universiteit van Amsterdam.

Leki wan fu den opoman fu Wie Eegie Sanie, a kulturu òrga fu man di lobi den mamakondre, a bigin skrifi tori fu a politiki sey fu fa a e go na ini a kondre. Na ini 1960 a dray kon baka na Sranan dan ini a yari 1966 a bigin a skoro gi sma di wani tron pratileriman fu historiya sabi. Leki memre fu a Grondwetscommissie, makandra nanga wan tu trawan, a ben taki fu wan flexibele Raamwet na ini 1975.

Kondre ben sabi en fini fasi fu luku tori na radiyo nanga tv pe a ben abi fu du nanga a libimakandra fu Sranan nanga tra dorosey kondre. Na den koti tori disi, yu ben kan si wan man di lobi en kondre ma ben feni taki a kondre disi musu tiri wan moro demokrasiya fasi. Dri tron a kisi a Ere-orde van de Gele Ster: Leki Officier, Commandeur, nanga Drager Grootlint.
Na ini a yari 2011 a ben kisi grani leki tyaleriman fu Faculteit der Maatschappijwetenschappen fu Anton de Kom Universiteit van Suriname.

Historicus, democratisch nationalist, politiek analist
Eugène Albert Gessel slaagde in 1938 van de Graaf von Zinzendorfmulo en maakte daarna carrière bij het onderwijs van de Evangelische Broedergemeente Suriname. Na een verschil van mening met zijn werkgever, vertrok hij naar Nederland waar hij de MO-akte Staatsinrichting (1950), de MO-akte Geschiedenis (1953) behaalde en de module Internationale Betrekkingen volgde aan de Universiteit van Amsterdam.

Als medeoprichter van Wie Eegie Sanie, de cultureel-nationalistische vereniging, schreef hij zijn eerste politieke analyses. In 1960 keerde hij terug en zette in 1966 de lerarenopleiding voor geschiedenis op. Als Grondwetscommissielid pleitte hij in 1975 in een minderheidsrapport voor een flexibele Raamwet.
Jarenlang gaf hij in de media analyses over nationale en internationale politieke en maatschappelijke ontwikkelingen, waarbij hij zich steeds manifesteerde als democratisch nationalist.
Hij kreeg driemaal de Ere-orde van de Gele Ster: Officier, Commandeur, Drager van het Grootlint.

In 2011 verleende de Faculteit der Maatschappijwetenschappen van de Anton de Kom Universiteit van Suriname hem een eredoctoraat.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

10 Jaar voor Stichting NAKS Nederland

Odi odi alle vrienden, stonfutu’s en donateurs van Stichting NAKS Nederland,
Wij als Stichting NAKS Nederland willen langs deze weg stilstaan bij het 10 jarig bestaan van de stichting.
Vandaag is het precies 10 jaren geleden dat de stichting werd opgericht. Het initiatief voor het oprichten van de stichting kwam van Baarn-Kitaman Maritha; dit na het overlijden van Elfriede Baarn-Dijksteel die wilde dat haar NAKS werk voortgezet moest worden. Maritha was al jaren op kleine schaal bezig het NAKS werk in Nederland te promoten en werd hierin ondersteund door o.a. Chinthia Landbrug, , Radio Mart en Ons Suriname.
Stichting NAKS Nederland is opgericht op 10 oktober 2010 en heeft o.a. als doel het ondersteunen van de moederorganisatie Organisatie Naks in Suriname en daarnaast een bijdrage leveren aan de culturele bewustwording van de Afro-Surinaamse cultuur in Nederland.
Evenals de moederorganisatie NAKS te Suriname heeft stichting NAKS Nederland besloten om ook in afdelingen uiteen te gaan. Op dit moment is NAKS Kulturu Posu een van. NAKS Kulturu Posu is een zanggroep die hun naam te danken heeft aan guru en stonfutu oom Wilgo Baarn.
Door de jaren heen heeft de stichting diverse activiteiten op touw gezet. Dit alleen of met samenwerkingspartners. De samenwerkingspartners zijn:
  • Mart Radio die voor zendtijd zorgt
  • Het Ninsee – Koto in de Schijnwerpers
  • Vereniging Ons Suriname – 9 februari 2018 Boekpresentatie ‘Wilgo Baarn een ware alakondreman’
Enkele activiteiten die wij hebben verzorgd, mede hebben verzorgd of waar wij onze bijdrage hebben mogen leveren zijn:
  • Suriprofs 2011:
    Mamyo Fu Mi Afo i.s.m. met Stichting NAKS Nederland en collega’s Awidya, Ondrofeni e.a.
  • Loterij project 2011
  • Koto in de Schijwerpers 2016 en 2017
  • Gi abra/Gi Grani Wilgo Baarn 2017
  • Kotomisi Grand Gala 2017 en 2018
  • Boekpresentatie ‘Wilgo Baarn een ware alakondreman’
Toekomst:
We zijn nu bezig met het herstructureren van het bestuur zodat we kunnen gaan werken aan een planmatige aanpak van het NAKS werk. Uiteraard zullen er nieuwe projecten van de grond komen die ervoor zullen zorgen dat wij onze bijdrage kunnen blijven leveren aan de culturele bewustwording van de Afro Surinaamse cultuur in Nederland
Wij willen een ieder bedanken die Stichting NAKS Nederland de afgelopen 10 jaar heeft gesteund in welke vorm dan ook. Van donateurs, vrijwilligers, vrienden, familie tot aan samenwerkingspartners. En met name de moederorganisatie NAKS te Suriname.
TANGI!
Tangi dat w’e kraka un baka gi wi!
Naks Wan Rutu heeft speciaal ter ere van het 10 jarig bestaan een performance in elkaar gezet.
Dank aan Naks Wan Rutu 

Memre den: Johan Zebeda : 3 Mey 1941 – 10 Oktowbru 1987

Tide 10 Oktowbru 2020 na a 35 yari sa wi brada Johan Zebeda no de na wi mindri moro.

Johan Zebeda : 3 Mey 1941 – 10 Oktowbru 1987

Dyadya kawnapokuman

Sensi a ben de wan yongu boy kawnapoku ben e freyri Johan Michel Zebeda kba. Dati meki taki a ben e teki waka na baka den kawnagrupu pe bigisma  ben e prey na ini. A ben de wan boy fu twarfu yari di a ben e prey dron, dan a e singi a piki. Sensi a ten dati a ben kon lobi a powpi kawna singiman Big Jones.

Fu 1970 te 1980 furu sma ben kon sabi Zebeda, bika a ben meki en eygi plât (LP). Tangi fu NAKS a tyari a plât kon na doro. Na moro bigi wroko di masra Zebeda du gi NAKS na taki a leri den yonguwan winti- nanga kawnapoku. Nanga a poku ‘Lena fu Maka – olo’ a teki a nomru wan presi na radiyo. A ben tyari a Sranan poku makandra nanga NAKS go na tra kondre na ini Erowpa, Spanyoro-Amerkan nanga a Kribisi kontren.

A yari 1980 a ben go wroko na Lanti na a Ministeriya fu Kulturu-afersi pe a wroko leki
edeman fu kraka a stuka fu Afro Sranan kulturu. Boyti dati, a ben e skoro den yonguwan di ben wani leri prey kawnapoku na son birti krosibey fu foto. Masra Zebeda ben sorgu taki a powpi pokugrupu Sukrusani ben opo. Na a yari 1983 a skoro fu kawna- nanga wintidron kon seti na ondro ffrey fu masra Zebeda. So srefi masra Zebeda ben waka na difrenti wintiprey fu sorgu taki wintipoku ben poti na tapu banti.

 

Vermaard kwawinazanger en -muzikant

Als kind al had Johan Michel Zebeda interesse voor kawinamuziek. Als twaalfjarige bespeelde hij  de drums, terwijl hij  zowel de  voorzang als de ‘piki’  deed bij  een lied.  Hij  zei geïnspireerd te zijn door de zangstijl van de populaire kawinazanger Big Jones.

Tussen 1970 en 1980 werd Zebeda populair na het uitbrengen van zijn langspeelplaat ‘Tantiri a no dong’, die met steun van NAKS werd gerealiseerd. Het veelbesproken nummer ‘Lena fu Maka Olo’ stond nummer 1 op de Surinaamse hitlijst. Samen met NAKS trad hij op in Europa, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied.

Zijn grote bijdrage aan NAKS was de overdracht van zijn kennis van kawina- en wintimuziek aan jongeren. In 1980 trad hij in dienst van het Ministerie van Cultuur, waar hij fungeerde als gids binnen de studieprojecten op het gebied van de Afro-Surinaamse cultuur. Daarnaast gaf hij kawinalessen aan jongeren in en rond Paramaribo. Zebeda stond aan de wieg van de populaire muziekformatie Sukru Sani. Hij organiseerde in 1983 een cursus kawina- en wintidrums en liep wintiprey af om de wintimuziek op een geluidsdrager vast te leggen.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2018

 

SOPHIE REDMOND, EERSTE SURINAAMS-CREOOLSE ARTS VAN SURINAME

Toespraak Siegmien Staphorst voorzitter van NAKS bij de kranslegging bij het borstbeeld van Dr. Sophie Redmond ( Inspiratiebron/Boegbeeld/Rolmodel/ICOON)

  • Eerste Creoolse arts in Suriname

Boegbeeld voor Afro-Surinamers; voorouder aan wie trots ontleend kan worden

  • Eerste Zwarte vrouw die in koloniaal Suriname een opleiding tot arts succesvol doorliep

Superprestatie voor die tijd; tegen alle verdrukking in!

  • Kwam op voor positieverbetering van vrouwen
    • Weigerde in de schaduw van haar echtgenoot door het leven te gaan en koos voor het uitoefenen van een toonaangevend beroep. Weet u wat dat betekende in de tijd waarin ze leefde.

En weet u dat er nu nog vrouwen in Suriname zijn die in de schaduw van hun echtgenoot leven! Zij ging tegen de verdrukking in, op zoek naar haar eigen identiteit als mens, als vrouw!

  • En ze dacht daarbij niet alleen aan zichzelf want ze besefte dat het merendeel van de vrouwen van haar tijd met hetzelfde probleem te kampen hadden. Dus was ze actief in het bewust maken van vrouwen over hun positie in de samenleving;
    • “wees niet tevreden met de rol die de samenleving traditioneel aan vrouwen voorschrijft maar grijp naar hogere doelen”
    • Durf als vrouw een niet traditioneel vrouwenberoep uit te oefenen
    • Durf als vrouw politiek actief te zijn – en dat was ze ook
    • Durf als vrouw een eigen identiteit neer te zetten en een voorbeeld te zijn voor anderen!
  • Zette zich in voor de achtergestelden in de samenleving: zij was zelf een voorbeeld wat dat betreft; toen reeds zette zij volkstoneel het Sranantongo en de radio in om voorlichting aan de grassroots te verzorgen!

Gezondheidsvoorlichting maar ook voorlichting over positieverbetering; over hoe armoede te bestrijden.

  • Was cultureel actief: ontdek via cultuur jouw eigen identiteit om een sterke persoonlijkheid te worden die de maatschappij kan dienen of helpen trekken!

Sophie Redmond.

Dank dat je zo een tof mens, zo een toffe vrouw was.

Dank dat je daarmee een belangrijk rolmodel bent geworden voor de Surinaamse vrouwenemancipatie

Dank dat je een belangrijk rolmodel bent voor Afro-Surinaamse vrouwen niet alleen maar voor alle Surinaamse vrouwen.

Dank je dat je als rolmodel fungeert voor:

  • Het opkomen voor de verandering van jouw eigen positie als dat nodig is
  • Opkomen voor rechten en de positie van vrouwen en van andere achtergestelden
  • Kennisontwikkeling; kennisdeling; integriteit; onbaatzuchtigheid.

Dank je, Sophie Redmond, voorbeeld Surinamer. Je blijft ons inspireren!

SS/ss 18 september 2020

 

NAKS KUKRU WEER OPEN!

Beste Naks Famiri

u kunt vanaf nu weer terecht

voor het afhalen van uw lekker eten.

NAKS AKUBA CURSUSSEN ONDANKS CORONA

Ondanks de Corona crisis heeft NAKS AKUBA enkele cursussen kunnen organiseren.  Er is rekening gehouden met de regels van het Nationale Covid-19 Team waardoor de groepen klein waren. Maar belangrijk voor AKUBA was de voortgang van de activiteiten.

Vanaf januari 2021 worden de volgende cursussen gehouden:

  • Tay angisa beginners cursus (3 weken)
  • Het maken van Koto (6 weken)
  • Het maken van Koto Accessoires: paraplu’s, manden, versieren Koprobeki (6 weken)
  • Het maken van de Kimona Dress (6 weken)
  • Het maken van Inheemse Klederdrachten ( 6 weken)

Voor inschrijvingen kan men nu reeds terecht bij het NAKS kantoor, Thomsonstraat 8, telefoon 499033.

Sweet Sunday music op de Palmentuin Wakapasi Craft & More

Sweet Sunday music op de Palmentuin Wakapasi Craft & More
Morgen om 18:00 bij de Wakapasi, Okobua o.l.v. Ernie Wolf. Neem je instrument mee, gezelligheid en ritme. Sunday Poku bij de sluis…
♥️🇸🇷🎶🥁🎼🍻🇸🇷♥️

 

Presentatie (PDF) “Kriyoro Wiki! 2018

Presentatie (PDF) “Kriyoro Wiki! 2018”

By Sherida Mormon, ter gelegenheid van de NAKS Gran Taki Tangi op 1 juli 2018 te Fort Zeelandia

‘Tangi 1 juli 2018

Tori fu Bifo: NAKS BRENGT NIEUWE FOLKLORISTISCHE SHOW (1972)

Hier heeft u een kranten artikel uit Vrije Stem: onafhankelijk weekblad voor Suriname.

Datum: 08-09-1972

Het ging over de aankondiging van een nieuw folkloristische show getiteld “Abeni”, geschreven door Eugene Drenthe en geregisseerd door Wilgo Baarn  en Nolly Rozer.

Klik op de foto om het te kunnen lezen.