De Nieuwe Politiek LIVE In gesprek met Sigmien Staphorst 158 jaar Keti Koti en NAKS tussen BLM & Corona

Klik op de link om te gaan naar de Facebook pagina:

https://fb.watch/v/yYWoeecA/

 

 

 

NAKS Voorzitter: Excuses Amsterdam Bemoedigend

Klik op de foto om het te vergroten: 

Klik op de link hieronder om het artikel te lezen :

https://www.dbsuriname.com/2021/07/05/naks-voorzitster-excuses-amsterdam-bemoedigend/

Naks wil impuls geven tot uniforme spelling Sranantongo

Bron. De Ware Tijd: 13/03/2021 05:54 – Sharon Singh  

Onderwijsminister Marie Levens (l) nam uit handen van Naks-voorzitter Siegmien Staphorst het adviesrapport over het Sranan in ontvangst.

klik voor meer  Onderwijsminister Marie Levens (l) nam uit handen van Naks-voorzitter Siegmien Staphorst het adviesrapport over het Sranan in ontvangst. Foto: FB Directoraat Cultuur

PARAMARIBO – Siegmien Staphorst, voorzitter van Naks, hoopt dat er stappen worden ondernomen om te komen tot een eenduidig spellingsysteem voor het Sranan. Daarom heeft haar organisatie besloten het adviesrapport ‘Sranantongo; naar uniformiteit’ te overhandigen aan minister Marie Levens van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur. 

Ondanks dat er sinds 1986 een wet is, hanteert iedereen een eigen schrijfstijl als het gaat om het Sranantongo. Een commissie onder leiding van Eline Graanoogst heeft in opdracht van Naks de taal grondig geëvalueerd. Het eindresultaat, vervat in het adviesrapport, is vrijdag overhandigd aan de OWC-bewindsvrouw, die benadrukte dat voordat een taal wordt opgenomen in een curriculum het belangrijk is te weten hoe die wordt gesproken en geschreven.

Ze was er dan ook ingenomen mee dat het rapport aandacht vroeg voor de juiste spelling. “Er is heel wat voorwerk gedaan. Men heeft geprobeerd om de spelling vast te leggen, maar we laten het steeds los”, merkt Levens op. Naks hoopt de aanzet te hebben gegeven tot het houden van een taalconferentie en de instelling van een taalautoriteit. Verder is het wenselijk dat er trainingen komen. Dit alles moet resulteren in een officieel Sranantongo/Nederlands-woordenboek.

Volgens de minister speelt de Lingua Franca een belangrijke rol. “Je zou die kunnen gebruiken in de scholen om kinderen op te vangen die geen Nederlands spreken. Dat doen we eigenlijk al met het Aucaans, Saramaccaans en andere Surinaamse talen. In het zuiden van Suriname laten we het echt toe dat kinderen worden ontvangen in hun eigen taal. Maar niet allemaal zijn geschreven en hebben een juiste fonetiek waar wij wat van kunnen leren. Ook daar is er veel aan te doen wat betreft die andere talen naast het Sranantongo.” Levens zegt dat er ongeveer dertig Surinaamse talen zijn.

Het Sranantongo, vroeger aangeduid met ‘Negerengels’, werd niet door alle etnische groepen geaccepteerd. “Maar dat heeft te maken met de periode waarin de etnische problemen nog sterk waren en dat vermindert steeds meer. Belangrijk is dat je elke etnische groep waardeert voor wat die is en elke taal die de groep spreekt.”

 

klik voor meer

COLUMN: Yu no man broko mi

Bron: De Ware Tijd : 18/03/2021 14:00 – Pokay Tongo  

COLUMN: Yu no man broko mi

klik voor meer  meer...

Stuart Rahan Foto:

Sma di sabi skrifi nanga taki a Sranantongo bun, sabi dati ‘Yu no man broko mi’ abi moro leki wan prakseri. A fosi wan e fruteri un fu san wi e kari ini Sranan ‘fisti sani’ pe yu e freyri a fosi leysi. Gi son wan na wan ondrofeni pe den ben abi pen nanga lasi furu brudu. Trawan abi prisiri te den e memre a prenspari momenti disi. Den kon bigi, ten doro fu den srefi kan meki pikin poti na grontapu tron papa nanga mama ini lobi fu den pikin. Ma yu abi son sma di broko fu di den no ben wani. A takru ondrofeni siki den yeye. Freyri san ben musu de wan prisiri tori, meki den lasi a switi. 

Ma ‘yu no man broko mi’ na wan pisi tu fu wan odo. ‘Mi na afu sensi, yu no man broko mi’ a heri odo e taki. Den dey disi a odo kisi skin èn a e lolo ini moro mofo boyti di fu Srananman wawan. Singiman Jeangu Macrooy di o teki prati na ini a Eurovisie Songfestival ini nen fu Ptatakondre, kebroyki a odo disi tu ini en nyun poku ‘Birth of a New Age’. Den lin disi e tan freyri ini yu ede, so srefi fu den weti Ptata di lobi a poku disi falek. Nanga a odo disi un e si dati a Sranantongo e sori moro nanga moro en fesi ini tra tongo.

Fa un e si, a Sranantongo e waka dey fu dey go na fesi. A ten san furu sma ben feni a tongo no abi strukturu fu skrifi, de langa ten na un baka. A fosi leysi di gran Lanti fu Sranan gi grani na a skrifimodo ben de na ini 1960. Ini a yari 1986 a di fu tu bosroyti meki baka. A skrifimodo kenki. Dati pasa fu di a tongo e lolo, nyun wortu e kon, nyun skrififasi e sori fesi. A wiki di pasa de a kulturu orga Naks fu Sranan langa wan ray fu wan nyun skrifimodo nanga skrififasi gi a ministri fu Skoro afersi, misi Marie Levens. Nanga a ray a tapu papira Naks e gi wan anu fu skrifi a Sranantongo na tapu wan enkri fasi nomo fu bruya no de moro.

A de fanowdu fu waka anu nanga anu fu tay hori wan skrifimodo fu di gran Lanti srefi e meki fowtu te nanga tide ete. ‘Kow go stem tapu 25 mei’ na wan boskopu di yu no kan skrifi sofasi. ‘Kon un go poti un sten a tapu 25 mèy’ a musu de. Taki nanga skrifi a no wan. Den bigi wenkri di e poti den bariwroko a tapu wagi fu eksempre, e skopu a tongo kiri. ‘Boeng dikkie krontoh merkie. Grietie nè grietie moro!!’ A sari fu si taki fu den ayti wortu, seybi no skrifi bun. ‘Bun deki krontomerki. Griti no e griti moro.’ Wan fu den stonfutu wenkri fu Sranan srefi no e du muyti nanga a tongo. ‘Fernandes Bakery Viadoe bol’ e hati mi ay. Na Ptata, Ingrisi nanga Sranan ini wan boru. ‘Fernades Bakery Fiyadu Boru’ na wan lespeki skrififasi fu a tongo.

Wan tu yonguwan leki Darryl Veldman (Stimofo strips) nanga Nyanga Weder (Tak’ A Tongo) e feti den bruya di son skrififasi e tyari kon na ini Ptata. Den e teki den ten fu skrifi nanga den orga di e si a Sranantongo leki wan wakamantongo, tongo fu a strati. A orga san e gi ray fa fu poti yu sten ‘Young voice, de stemwijzer’ na wan fu den. ‘Osso, djoenta, scorro’. Dan fa dan? A musu de ‘oso, dyunta, skoro’. A hogri tori fu a skrififasi disi na taki Ptata orga e agri nanga a takru skrifi fu di den feni taki na wan Srananman skrifi en. A no di balman Edgar Davids komopo na Sranan a sabi san na wan ‘kubribi/syatu bakru’.

A ray di Naks langa gi a ministri fu Skoro Afersi de fanowdu fu di den sabi dati bun furu sma nanga orga na ini Sranan neleki Ptatakondre e broko den ede fu a Sranantongo. Baka te a ministeriya teki a bosroyti fu wan nyun skrifimodo wan bigi komparsi sa musu hori pe sabiman nanga orga kan broko den ede fa fu seti a Sranantongo go moro fara. Sranantongo, a tongo di Srananman abi fu kruderi, krutu nanga freyri nanga makandra na neleki san a odo e taki: Mi na afu sensi, yu no man broko mi. A tongo de fu tan nanga wi fu tego.

taknangami@live.nl

NAKS overhandigt het rapport ‘Sranantongo; naar uniformiteit en spelling’

Directoraat Cultuur
12 maart 2021

De schriftelijke weergave van het Sranan moet nader geregeld worden en het primair gebruik (gesproken taal) moet verbeterd worden. Dat vindt de door NAKS ingestelde “Commissie Sranantongo Spelling” onder leiding van Eline Graanoogst.

 

In dat kader heeft NAKS-voorzitter Siegmien Staphorst op vrijdag 12 maart 2021 het rapport ‘Sranantongo; naar uniformiteit en spelling’ aangeboden aan minister Marie Levens van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur.
Ook Cultuurdirecteur Roseline Daan ontving een exemplaar uit handen van mw. Graanoogst. Het initiatief van NAKS mag gezien worden als een constructieve bijdrage aan een gestructureerde discussie over de Surinaamse taalsituatie met in deze het Sranan als uitganspunt.

 

 

NAKS bij In The Spotlight i.v.m. Launch Iconen Kalender 2020

Zaterdag 14 november 20.15 uur was in het programma “In the Spotlight” via de STVS het volgende onderwerp belicht:
NAKS iconenkalender 2021 en expositie.
Gasten: Siegmien Staphorst, voorzitter,en Sieglien Spier, coördinator NAKS documentatie centrum.

NAKS KWANZAA BRENGT LAATSTE GROET AAN ‘MISI URMIA’

Bron: De Ware Tijd 21/08/2020 23:39 – Audry Wajwakana

Met haar sopraanstem en lichte huidskleur viel Urmia Darcheville-Berkleef vaak op bij sokopsalm-, kawina- en wintipokuoptredens.

Met haar sopraanstem en lichte huidskleur viel Urmia Darcheville-Berkleef vaak op bij sokopsalm-, kawina- en wintipokuoptredens. Foto: Sabrina Esajas

 

PARAMARIBO – ‘Misi Urmia’, ‘Urtje’, ‘rode Urmia’ werd het rustigste en hulpvaardige lid van Naks Kwanzaa vaak liefkozend geroepen. Met haar sopraanstem en lichte huidskleur viel Urmia Darcheville-Berkleef (52) vaak op bij sokopsalm-, kawina- en wintipokuoptredens. De zangeres overleed op 14 augustus. In het centrum van Naks nam Naks Kwanzaa donderdagmiddag met sokopsalmliederen afscheid van haar collega.

Bij het zingen van de sokopsalmliederen lieten enkele Kwanzaa-leden hun tranen de vrije loop. “Na arbeid komt sport was vaak haar statement en bij Kwanzaa voelde ze zich helemaal thuis. We hadden niet alleen het stukje optredens bij activiteiten, maar ook dat stukje waar we met elkaar konden socialiseren”, zegt Marjorie Peer, voorzitter van Kwanzaa tegen de Ware Tijd. Daarin blonk Darcheville-Berkleef uit. Voor de groep van 23 leden, onder wie negen mannen, is het overlijden van haar lid een groot verlies. “Omdat ze ziek was, was ze niet zo erg actief op de app, maar de laatste keer toen ze er weer was zei ze dat we haar heel gauw zouden zien. We waren blij met een teken van leven, maar jammer genoeg God heeft anders beslist”, zegt Peer. Darcheville-Berkleef is vrijdag in de RK-begraafplaats begraven.

De 52-jarige was een cultuurmens en het was logisch dat ze haar weg in 1997 vond naar de Organisatie voor Gemeenschapswerk Naks. In de eerste jaren als Nakser was ze actief in de afdeling Kawina en Dron, die erop is gericht om de Afro-Surinaamse traditionele muziek hoog te houden en de kennis over te dragen aan jongeren. Haar zangstem was sopraan. Samen met Ingrid Madari en Jacintha Wolf-Liauw A Joe heeft ze het lied ‘Nyan Faro Maisa’ gezongen die op de eerste cd van Naks Kawaina en Dron getiteld ‘Grantangi mi bigi sma’ is opgenomen. Samen met deze groep heeft ze diverse optredens in stad, districten en het Caribisch Gebied gehad. Terwijl zij in de Kawina en Dron-groep zat, werd ze vanwege haar sopraanstem vaak door de toenmalige leider van de Naks zang- en dansafdeling, ma Es – Esselien Fabies – gevraagd om te ondersteunen bij optredens. Hierdoor kon ze na enkele jaren zich makkelijk aansluiten bij deze afdeling, die meer bestond uit oudere vrouwen en mannen.

De zang- en dansafdeling is op het gebied van theater en folklore de oudste binnen Naks, die als doel heeft om de Afro-Surinaamse cultuur te behouden en over te dragen. De afdeling onderging een naamsverandering, tegenwoordig Naks Kwanzaa, en wordt veel gevraagd voor sokopsalm, kawina en winti poku. Van beroep was Darcheville-Berkleef gecertificeerde busbegeleider bij het transporteren van kinderen en volwassenen met een beperking. Behalve zang en dans was mode ook haar hobby. Vandaar dat ze de verschillende modecursussen van Naks zoals draperen, modeaccessoires en sabi tay yu-angisa heeft gevolgd. Ze was degene die ook met het idee kwam om de eerste kimonaparty van Naks te laten organiseren.

 

Virtuele evenementen op Ketikoti

PARAMARIBO – Ketikoti wordt jaarlijks groots gevierd. Vanwege de Covid-19-maatregelen is het dit jaar niet mogelijk om Ketikoti-activiteiten te organiseren, waardoor de traditionele (en culturele) bijeenkomsten zijn afgelast. Maar 157 jaar afschaffing van de slavernij gaat niet ongemerkt voorbij. Diverse organisaties zorgen ervoor dat hun programma’s online zijn te volgen. 

Op 1 juli lanceert Naks een eigen YouTube-kanaal waarop filmpjes van de afgelopen Krioro wiki,  die rond 1 juli wordt gehouden, worden vertoond. Sherida Mormon zal een Tak Tangi-boodschap brengen. Op de Facebookpagina van Naks zullen ook filmpjes worden geüpload, houdt voorzitter Siegmien Staphorst de Ware Tijd voor.

De website wordt aangevuld met drie artikelen van professor Chan Choenni, die momenteel bezig is met een boek over Afro-Surinamers van 1863 tot 1963. “1 Juli is een dag waarop we terugblikken op een stukje geschiedenis die niet fraai geweest is. Onderdrukking en het lijden van voorouders, maar ook een geschiedenis van strijd en overwinning. Dit is zeker een gebeurtenis die steeds herdacht moet worden, om te kunnen putten uit de kracht van onze voorouders, zodat we een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling. Deze dag kan en mag niet ongemerkt voorbijgaan”, zegt Staphorst.

Theater Thalia heeft in samenwerking met Ketikoti Tilburg een programma samengesteld van lezingen en debatten over het slavernijverleden, maar ook het vertonen van korte filmopnames alsook een herdenkingsbijeenkomst. “Het is de bedoeling dat we de komende periode veel online-evenementen organiseren met verschillende partijen. Eén daarvan is Ketikoti Tilburg”, aldus Marvin Halden, sales en marketing manager van het toneelgenootschap. Alle activiteiten zijn te volgen via Zoom.

Via de website van Ketikoti Tilburg kunnen tot maximaal vijfhonderd man de ceremonie volgen. “Zolang de situatie niet is genormaliseerd, zullen we deze virtuele meetings blijven doen”, zegt Halden. Een andere reden voor onlinebijeenkomsten is dat Thalia sinds april 183 jaar bestaat. “We hebben de jaardag van het oudste theater in Suriname niet groots kunnen vieren en fysiek bij elkaar komen, lukt nog niet, dus doen we het op deze manier. Wanneer alles is genormaliseerd, willen we een mix van beiden doen”, zegt Halden.

BRON: De Ware Tijd 01/07/2020 10:33 –