Zunder: Excuses en Reparaties slavernij onlosmakelijk

Bron: Starnieuws, 12 Jun, 02:04
Midden in de crisis die door de corona-pandemie is veroorzaakt, maakte de Gemeente Amsterdam medio maart bekend dat de festiviteiten rond de 1 juli herdenking in het Amsterdamse Oosterpark dit jaar om de ‘social distancing’ geen doorgang zullen vinden. Enige dagen daarna volgde een bekendmaking die verdergaande gevolgen zou hebben. De excuses voor het Amsterdamse slavernijverleden die sedert vorig jaar gepland waren om op 1 juli 2020 te worden aangeboden, zijn verschoven naar 1 juli 2021.
Van recentere datum is de motie die het PvdD-lid in de Eerste Kamer, Professor Mr. Peter Nicolai, op 10 maart in de Eerste Kamer heeft ingediend. Het doel van deze motie is om bij wet vast te leggen dat slavenhandel en slavernij als onderdeel van het racisme, het zich superieur voelen van de gekoloniseerde volkeren zaken zijn die in het verleden hebben plaatsgevonden, misdaden tegen de menselijkheid zijn. Verder pleit hij voor de oprichting en instandhouding van een Nationaal Monument Slavernijverleden, een Kennisinstituut over Slavernijactiviteiten en een Slavernijmuseum die in de wet moeten worden gegarandeerd. Ook heeft hij de minister van Justitie en Veiligheid gevraagd om uiterlijk binnen twee maanden aan de Kamer te rapporteren. Nicolai wenst op 30 juni, de dag voor de herdenking van het Nederlandse slavernijverleden de motie in de Eerste kamer goedgekeurd te krijgen.
 
Het besluit van de Gemeente Amsterdam voor excuses
Voor de Nationale Reparatie Commissie Suriname, NRCS, roept het besluit van de gemeente Amsterdam sedert de aankondiging in 2019 talrijke vragen op.
1. Waarvoor precies (op basis van welk dossier) wenst de Gemeente Amsterdam excuses aan te bieden voor haar betrokkenheid bij de slavenhandel en slavernij in Suriname;
2. Aan wie worden de excuses aangeboden en hoe is de formulering;
3. Waar, op welke locatie, wenst de gemeente de excuses aan te bieden;
4. Wat is het natraject;
5. Is de gemeente Amsterdam wel de meest geschikte partij om excuses voor het Nederlandse slavernijverleden aan te bieden. Waarom niet de Nederlandse regering, of een andere Nederlandse autoriteit;
6. Waarom worden de excuses slechts geconcentreerd op de Afrikanen en hun nazaten en niet ook op de Inheemsen, die door de Nederlandse kolonialisten in eigen land tot slaaf zijn gemaakt en vervolgens op uiteenlopende manieren zijn gemarginaliseerd? Waarom worden de misdaden die tegen de contractarbeiders in de koloniale tijd zijn gepleegd niet in de drang naar het aanbieden van excuses meegenomen;
7. Welke instantie is de officiële partij aan wie de gemeente Amsterdam denkt om de excuses aan te bieden. Deze partij moet ook bereid zijn om de excuses te aanvaarden namens de groep of groepen van personen om wie het gaat.
De opinie van de NRCS is dat de Nederlandse koning Willem-Alexander de excuses in Suriname vanaf het bordes van het Presidentieel Paleis namens de Nederlandse regering moet aanbieden. Bovendien moeten de excuses gepaard gaan met een programma voor reparaties. Het Caricom Tien Punten Programma voor Reparaties, dat mede door de voorzitter van de NRCS in Caribisch verband tot stand is gekomen, zou model kunnen staan voor het reparatieprogramma dat met de excuses gepaard moet gaan.
De motie 
Ook bij de bestudering van de motie van de hoogleraar valt op dat hij zich wenst te concentreren op het geweten en gemoed van de Nederlanders. Daar kan niemand bezwaar tegen hebben. De slavernij, de slavenhandel en de driehoekshandel hebben echter in Suriname en niet in Nederland plaatsgevonden. De miljarden opbrengsten uit deze afschuwelijke handelssoorten zijn gedurende eeuwen wel naar Nederland gestroomd en zijn daar geïnvesteerd, hebben werkgelegenheid gecreëerd en hebben innovaties in uiteenlopende verwerkingsindustriëen tot stand doen komen.
In diezelfde periode is er door Nederlandse koopliedenbankiers en Nederlandse regeringen nauwelijks in de kolonie Suriname geïnvesteerd. Bovendien zijn de gevolgen van het Nederlandse kolonialisme op uiteenlopende gebieden nog duidelijk zichtbaar in allerhande achterstanden in het culturele, psychologische en sociaal-economisch leven in Suriname.
Het is daarom aan te bevelen dat de professor zich niet slechts beperkt tot een aantal tastbare zaken die in een wet moeten worden opgenomen, maar serieuzer en vanuit een breder internationaal perspectief met deze materie omgaat.
Onder serieuzer verstaan wij van de NRCS dat het de professor zou sieren om overeenkomstig de ‘Durban Declaratie’ van 2001 in de wet voor te stellen dat de Nederlandse regering naast excuses voor haar afschuwelijke slavernijverleden ook komt met een programma voor reparaties. Ook in deze casus kan het Tien Punten Reparaties Programma van de Caricom als voorbeeld dienen.
Huiswerk voor Suriname 
In het Caribisch gebied, in diverse Zuid-Amerikaanse en Afrikaanse landen, in India, Europa en de Verenigde Staten is de gedachte van reparaties voor het slavernijverleden en/of het koloniaal verleden en de hedendaagse gevolgen daarvan al goed op gang gekomen. Opmerkelijk was de resolutie van het Europese Parlement van 19 maart 2019 met tal van aanbevelingen op het gebied van genoegdoening voor het Europese slavernijverleden.
Zo langzamerhand begint het er op te lijken dat gezagdragers en NGO’s in Nederland met het Landelijk Platform Nederlands Slavernijverleden met Dr. Barryl Biekman aan het hoofd, voor wat het slavernijverleden en genoegdoening daarvoor enkele stappen vooruit lopen dan hun Surinaamse collega’s. De kloof kan en zou op korte termijn moeten worden ingelopen, aangezien de wandaden in de koloniale tijd in Suriname hebben plaatsgevonden.
Zeven leden uit De Nationale Assemblee van de coalitie en de oppositie zouden hiervoor met een initiatiefwet moeten komen die ingaat op het vraagstuk van slavenhandel, slavernij en contractarbeid in de koloniale tijd. Als genoegdoening hiervoor zouden excuses en reparaties van de Nederlandse en Engelse regering moeten worden geëist voor hun afschuwelijk koloniaal verleden en de gevolgen daarvan. Suriname hoeft hiervoor het wiel niet opnieuw uit te vinden, omdat Jamaica deze weg al enkele jaren geleden heeft gevolgd. Ook het buurland Guyana heeft overigens nog recent een ‘Reparations Law’ voortgebracht.
Het wordt zo langzamerhand ook in Suriname tijd hiervoor!
 
Namens het Bestuur van de NRCS, 
Armand Zunder,
Voorzitter  

Tessa Leuwsha beschrijft beslommeringen op plantage Wildlust

 

DWT Online 21/05/2020 Audry Wajwakana

PARAMARIBO – Mensen gaan vaak met de beste bedoelingen een nieuwe uitdaging aan, maar als de realiteit anders is, moeten ze ook daarmee dealen. Dit overkomt de Nederlander Oscar Brouwer die in het begin van de twintigste eeuw een nieuwe start als plantagedirecteur wilde maken op plantage Wildlust.
De slavernij is voorbij en er zijn contractarbeiders aangetrokken voor het plukken van de koffiebessen. De zachtaardige man en zijn vrouw moeten hun weg zien te vinden in het (wrede) koloniale systeem. Met inlevingsgevoel schetst auteur Tessa Leuwsha in haar nieuwste pennenvrucht ‘Plantage Wildlust’ dat mensen zonder het te willen kunnen worden meegesleurd in een systeem, waar ze eigenlijk tegen zijn. ‘Plantage Wildlust’ is het vierde literaire werk van de auteur en wordt officieel op 5 juni uitgebracht.

De inspiratie voor dit verhaal vond ze in het archief van de familie Janssen, die voor ongeveer 75 jaar plantage Peperpot beheerde. “Van deze familie mocht ik talloze brieven en foto’s vanaf negentienhonderd tot ver in de twintigste eeuw doornemen, die mij een familie lieten zien die heeft geploeterd. Maar ik kreeg een eenzijdig beeld geschetst. Ik realiseerde mij dat de geschiedenis veel nuances en facetten kent en besloot een verhaal te vertellen waaruit blijkt hoe mensen op een plantage tot elkaar veroordeeld waren. Ze zaten letterlijk vast op die plantage, als in een kookoven en konden er niet uit. Dit gold voor de contractarbeiders, de huishoudsters, de opzichter en ook de plantagedirecteur met zijn gezin”, zegt Leuwsha.

In het boek heeft ze elk personage beschreven, dat een rol op de plantage speelde, om zo een breder beeld te creëren over het leven in een koloniaal systeem. “Het verhaal gaat niet over de familie Janssen uit Peperpot”, benadrukt de auteur. Met dit boek wil ze een inkijk geven in de persoonlijke verhalen van alle individuen op de plantage. Toen ze
bezig was met het archiefonderzoek wist ze eerst niet wat ze met de gegevens moest. Pas later besloot ze er een roman van te maken, gebaseerd op feiten. “Een roman geeft mij als schrijver de vrijheid om verhalen van personages op een plantage te vertellen.”

‘Plantage Wildlust’ gaat ook over de schoonheid van de prachtige natuur, de rivier en de woeste kust en de schoonheid van ontluikende vriendschappen tussen mensen aan beide kanten van het systeem. “De geschiedenis was niet alleen wit-zwart; haat en liefde lagen soms dichtbij elkaar. Met dat gegeven heb ik een spannend en aangrijpend verhaal willen maken”, zegt Leuwsha. Het verbaasde de auteur hoe gemakkelijk mensen in de negentiende en twintigste eeuw grote besluiten namen om naar Suriname of Nederlands-Indië te emigreren vanuit persoonlijke overwegingen, zonder dat zij een idee hadden wat hen daar te wachten stond.

“Vrijwel niemand vroeg zich af: wat hebben we daar te zoeken? Hoe verhoudt mijn aanwezigheid zich tot de mensen die er al wonen? Ben ik geschikt om mensen onder de duim te houden? Kan ik er aarden? Dit verklaart misschien ook de extreme wreedheid bij Nederlandse slavenhouders die je nu nog uit vonnissen van die tijd kunt lezen, maar ook later ten tijde van contractarbeid. Ik zie er frustratie in over de eigen teleurstellingen en beperkingen. Je zat daar, je kon niet terug. Er was alleen maar die oogst en die handel; weinig wat de ziel streelde”, zegt de auteur.
De schrijfster heeft een foto uit het familiearchief als voorkaft gebruikt, die ze koos om de verschillende contrasten te kunnen laten zien. Een zwarte huishoudster zonder schoeisel, die blanke kinderen met schoeisel liefdevol vasthoudt en een Hindostaanse man ernaast, die in het verhaal een bijzondere rol vervult. Leuwsha: “Die foto laat de verschillende etniciteiten zien en het verschil in status. Een huishoudster had een betere status dan een arbeider die in het veld werkte. De witte kinderen hadden het veel beter, maar zaten ook op die plantage, waar ze dagelijks met elkaar te maken hadden op een plek waar voortdurend opstanden dreigden.”

De auteur presenteert het boek na afloop van de tweejaarlijkse Cola Debrot-lezing die zij dit jaar verzorgt. De lezing wordt georganiseerd door de Werkgroep Caraïbische Letteren in samenwerking met de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Doordat er vanwege de Covid-19-pandemie geen fysieke aanwezigheid zal zijn, is er een onlineversie gemaakt. Aansluitend op de lezing vindt de boekpresentatie plaats, waarbij Leuwsha geïnterviewd zal worden.

10 jaar Koto Museum

Angisa van Chayenne is speciaal voor tante Christine gemaakt met angisa’s van 10 jaar Koto Museum, angidamodel creatie van Stuard Krenten genaamd Yongu Uma. De generatie die dit erfgoed zal blijven uitdragen.

Klederdrachten Museum Amsterdam

De presentatie van Maritha Kitaman heeft de vertegenwoordiger van het Naks bestuur – tijdens de opening van de tentoonstelling Kotomisi in het Klederdrachtenmuseum – doen glunderen. Verschillende mensen gingen de zaal uit met kippenvel. Dit is echt Na Afrikan Kulturu fu Sranan.

Prachtig de nieuwe klederdracht.

Koto op de catwalk

Koto op de catwalk

De opening van de nieuwe tentoonstelling ‘kotomisi de kracht van klederdracht’ vieren wij op 13 december met een lezing en een wervelende catwalkshow met kotomisi kostuums, muziek en Surinaamse catering. Hiervoor zijn kaarten te bestellen via bijgevoegde link.

Locatie: Singelkerk, Singel 452 te Amsterdam

Tijd: 19.00 uur inloop en 19.30 start: Welkom en introductie door mevrouw Christine van Russel-Henar met daarna een catwalkshow met kotomisi presentaties en muziek in co-presentatie met mevrouw Maritha Kitaman van NAKS Nederland.
21.00 einde programma met een Surinaamse catering en een samenkomst.
21.00 tot 22.00 uur is het museum geopend om de tentoonstelling te bezoeken (Herengracht 427, direct achter de Singelkerk).
Prijs: € 20,-

Gedurende de tentoonstelling (13 december 2019 t/m 1 juni 2020) worden er diverse lezingen en masterclasses Angisa stijven en vouwen georganiseerd. Check de komende maand de website voor data www.hetklederdrachtmuseum.nl

Voor aanvragen voor rondleidingen of masterclasses (voor groepen op verzoek) gelieve uw verzoek naar winkel@hetklederdrachtmuseum.nl

De mythe van de Surinaamse wasi ontrafelt…

Waar denk jij aan bij (het nemen van) een wasi? Een van de mooiste maar soms ook in taboe gehulde Surinaamse tradities. De kruidenbad.
Schoon (regen) water in een prapi (kruik), voeg daarbij verschillende kruiden, bladeren en bloemen uit de natuur en neem daarmee een swit’ watra, een bad.

De uitvoering van zo’n Swit’ watra wasi bestaat niet alleen uit het baden maar ook uit het gelijktijdig zeggen wat op je hart ligt. Krei yu nowtu. Bidden. Je woorden zorgvuldig kiezen, welke verlossing mogen brengen in je leven.
De verfrissende werking van het koude water, het water dat via je porien je lichaam binnendringt, zorgt ervoor dat de natuur (waar we in het alledaagse vaak afstand van doen) weer dieper in je lichaam wordt opgenomen. Het brengt een nieuwe verbinding tot stand.

De swit’ watra wasi is daarom ook het meest populair rondom de jaarwisseling. De Owru Yari Switi Wasi. Symbool voor een nieuwe frisse start. Een diepe grondige reiniging. Healing. Een cadeau voor lichaam, geest en ziel. Want wanneer je baad stroomt alles. Je voelt je schoon, als herboren. Hoe krachtiger de kruiden, hoe sterker je je voelt. Je kunt je hierin laten begeleiden maar je kunt ook zelf je badje prepareren en samenstellen. Wanneer je maar wilt en hoe je het zelf wilt.

Voor jong en oud. Alleen of samen. Niets om je voor te schamen. Zorgen voor jezelf op een traditioneel en meest natuurlijke manier.

Zolang JIJ je er maar goed bij voelt en je daarna net zoals Thelasinga hier op de foto tevreden kan nagenieten met of zonder sigaar.

Bron

Universiteit Nijmegen zet ruim 17.000 zwarte bladzijden uit onze geschiedenis online