De Sranan Iconen die NAKS de afgelopen jaren heeft geplaatst op de Sranan Iconen Kalender

April 2020 – Frank Essed

Frank Essed

21 Apreri 1919 – 22 Desembri 1988

Gron-markiman, sabiman fu busi, politikman, tiriman fu sport-òrga

 Baka di Franklin (‘Frank’) Edgar Essed teki en papira fu Graaf von Zinzendorfskoro, a go teki  leri fu tron gron-markiman. Na ini a yari 1949 a go stuka na Ptatakondre; ini 1954 a teki en papira na a Landbouwhogeschool Wageningen nanga den moro hey marki leki ensyinoro fu busi-afersi. Dan na ini a yari 1957 a teki en papira leki Doctor -agen nanga bigi grani- fu en heygron sabidensi skrifiwroko Estimation of Standing Timber. A ben abi a denki, taki a go-na-fesi fu Sranan kondre no sa man sondro den gudu fu a kondre, den libisma di man sa musu fu du a wroko nanga a moni san sa de fanowdu.

A tyari difrenti pisi tori kon na doro fu den gron-prakseri fu en. Tu fu den na Frank en Vrij nanga Mobilisatie van het Eigene. Leki memre fu Nationale Partij Suriname a ben de a fosi minestri fu Opbouw (1958-1963). A ben de driktoro fu Planbureau (1963-1967) nanga ambrabasi fu Surinaamse Voetbal Bond (1964-1975).
A Gran-lantikantoro pe Planbureau de na ini, na Ondrobon kenki kon tron Dr. Ir. Frank Essed Gebouw.

Floravoetbal preygron na Mr. Jagernath Lachmonstrati kisi a nen
Dr. Ir. F. Essed Stadion.

Landmeter, houtvester, politicus, sportbestuurder

 Franklin (‘Frank’) Edgar Essed volgde na de Graaf von Zinzendorfmuloschool een opleiding tot landmeter. In 1949 ging hij in Nederland studeren; aan de Landbouw-
hogeschool Wageningen slaagde hij in 1954 cum laude als bosbouwingenieur en
promoveerde – ook cum laude – in 1957 op het proefschrift Estimation of Standing Timber.

In zijn visie rustte de vooruitgang van Suriname op de aanwezige bodemschatten, het menselijk potentieel en het beschikbare kapitaal. Over zijn denkbeelden schreef hij diverse publicaties zoals Frank en Vrij en Mobilisatie van het Eigene.

Als lid van de Nationale Partij Suriname (NPS) werd hij in 1958 de eerste Minister van Opbouw. Hij was directeur van Stichting Planbureau Suriname (1963-1967) en
voorzitter van de Surinaamse Voetbal Bond (1964-1975).

Het Regeringsgebouw waarin het Planbureau is gevestigd aan de Dr. Sophie
Redmondstraat, is naar hem hernoemd tot Dr. Ir. Frank Essed Gebouw;
aan de Mr. Jagernath Lachmonstraat is het Floravoetbalstadion omgedoopt tot het
Dr. Ir. F. Essed Stadion.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Maart 2020 -Pake

Pake

11 Desembri 1957 – 25 Marti 2017

Dresiman, grun-wwirisabiman

 Severinus Orlando Stefanius Schmidt ben de manpikin fu Alexander Samuel Schmidt nanga Rolientje Arnolda Leisberger. Granwe a famiri Schmidt ben de dresiman, di ben sabi den difrenti dresi wiwiri fu a busi. A sabi disi na den granwan ben ferteri den moro yonguwan, ma sosrefi tu den ben kisi den boskopu na dren nanga den granwan.

Ppa Alexander ben abi a nyuman-nen fu Ppa Aleke, di kenki kon tron Pake. A bigin en dresikanpu na Meursweg na ini Para na ini a yari 1978. En sabi ma sosrefi den yeye fu du a wroko a ben abra go na en manboy, di ini 1988 go doro nanga a wroko nanga a nyunman-nen Pake.

Leki wiwiri dresiman Pake en spesrutu sabi ben de fu dresi skin-ati di abi fu du nanga den skin-skrufu soleki pòlsu, anu, ma sotu a ben sabi fu dresi frekti broko-anu nanga broko futu. Ala di na ini Sranan sma ben sabi en kba  bun bun, manboy Severinius meki en nen na heri grontapu na ini a buku `De groeten aan de koningin, Reis door Suriname (2007)’ di a Ptata uma Karin Anema di na sabidensi-nyunsuman skrifi. Na ini a buku disi a e ferteri fa Pake dresi wan bonyosiki na en manboy di datra ben taki a o dede fu en.

Na a yari 2009 Pake kisi a Gaanman Gazon Matodja Award.

Natuurgenezer, kruidenkenner

 Severinus Orlando Stefanius Schmidt (‘Pake’) was de zoon van Alexander Samuel Schmidt en Rolientje Arnolda Leisberger. De familie Schmidt was vanouds bekend met natuurgeneeswijzen en de medicinale flora van het regenwoud. Deze kennis kregen ze door orale overlevering en voorouderlijke dromen. Vader Alexander wiens roep-naam ‘Pa Aleke’ werd verbasterd tot ‘Pake’, begon aan de Meursweg in het district Para in 1978 een eigen praktijk. Zijn kennis, maar ook spirituele kracht droeg hij over aan zijn zoon, die in 1988 eveneens onder de naam Pake de kliniek overnam.

Als natuurgenezer was Pake gespecialiseerd in het genezen van gewrichtsaandoeningen en gecompliceerde botbreuken. Al befaamd in Suriname, werd zoon Severinus internationaal bekend door het boek De groeten aan de koningin, Reis door Suriname (2007) van de Nederlandse wetenschapsjournaliste Karin Anema. Daarin beschrijft zij hoe Pake haar zoon geneest van een zeldzame botziekte die ongenees-
lijk was verklaard door artsen.

In 2009 kreeg Pake de Gaanman Gazon Matodja Award.

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Februari 2020 – Henk Mac Donald

Henk Mac Donald

9 Februwari 1952 – 13 Februwari 2016

Pokuskrifiman, pokuman, datra di ben firi gi pôtisma

 Henk Mac Donald si krin fu dey leki a moro bigi pikin, na ini a famiri fuTheresia Eugenia Tjon Sie Kie nanga Henry Aurelio Leo Mac Donald. Di a ben de na AMS a bigin prey poku na ini beatgrupu, dan na ini den yari siksitenti a ben bigin skrifi eygi poku.

Na ini a yari 1975 leki memre fu a pokugrupu OPO a seti a powpi poku Djai Djai Sarnaam nanga pisi na ini Sranantongo (skrifi wroko fu Robby Morroy) nanga Sarnami (skrifi wroko fu Ashokkoemar Oeditram). 1984 a wini SuriPop poku skrifiman festival nanga a poku Gi Yu, san Rudolf Heidanus ben singi. Na a yari 2002 a wini a spesrutu seti fu SuriPop nanga a poku Tide Ete. Nanga a poku grupu The Crew a prey difrenti leysi na Hotel Torarica nanga dorosey kondre.

Mac Donald ben de pokuman, ma a ben de wan datra di ben e wroko nanga en heri ati, meki sma ben lobi en kfalek. Na en wroko en anu ben furu ma ete te sonde a ben lobi e fsiti den sikiman di ben libi den wawan.

A dede, wan tu dey baka di a ben kruderi nanga The Crew “He went down with his music” a boskopu fu a beri fu en ben taki.

Componist, musicus, sociaal bewogen huisarts

 Henk Mac Donald werd geboren als oudste kind in het gezin van Teresia Eugenie Tjon Sie Kie en Henry Aurelio Leo Mac Donald. Als leerling van de Algemene Middelbare School speelde Henk in de jaren ‘60 in beatgroepen en schreef toen al eigen composities.

In 1975 arrangeerde hij als lid van de band OPO het befaamde Djai Djai Sarnaam, met coupletten in het Sranantongo (tekst van Robby Morroy) en Sarnami (tekst van Ashokkoemar Oeditram). In 1984 won hij het SuriPop-componistenfestival met Gi Yu gezongen door Rudolf Heidanus. In 2002 werd hij tijdens een speciale editie van SuriPop winnaar met Tide Ete. Met zijn band The Crew trad hij vaak op in Hotel Torarica en het buitenland.

Mac Donald was niet alleen musicus, maar ook een gedreven huisarts. Hij had een drukke praktijk, maar bezocht ‘s zondags trouw zijn alleenstaande patiënten.

Hij overleed daags na een repetitie met The Crew. “He went down with his music”, vermeldde zijn rouwadvertentie.

Januari 2020- Henk Tjon

Henk Tjon

25 Agostu 1948 – 18 Septembri 2009

Komedipreyman, setiman fu komediprey, opoman fu Alakondre Dron

 Henk Foeklin Tjon Tam Pau ben de wan man di ben e du difrenti sani te wi ben taki fu komediprey. Baka di a  teki leri fu seti komediprey na ini Ptatakondre, ne ini 1974 makandra nanga Thea Doelwijt a opo Doe-theater. Dati ben de wan nyun fasi fu seti komediprey nanga ay gi den difrenti kulturu. Den komediprey leki Libi Span nanga Land te Koop ben de prey di den ben tyari kon na doro di den  sma ben lobi nomo. Na ini a yari 1972 a ben de wan fu den opoman fu Carifesta. Ini 1982 a saka go na Ptatakondre, dan makandra nanga Rufus Collins ini 1985 a opo a komediprey òrga De Nieuwe Amsterdam. Ini 1989 a dray kon baka na Sranan. Nanga Wilgo Baarn a bigin nanga Alakondre Dron, wan bigi pokugrupu di ben e wroko nanga ala den kulturu fu Sranan.

Na ini a Kribisi Kontren Henk Tjon ben meki en nen nanga komediprey di ben sori a kulturu gudu fu Sranan.

Tjon kisi grani leki Officier in de Ereorde van de Gele Ster (2007). A kisi a Gouverneur Currie Prijs (1974); Gaanman Gazon Matodja Award (2003); Francisco de Miranda Award (Venezuela); Actor Boy Award (Jamaica) nanga a Cacique Award (Trinidad, 2001).

 

Acteur, theaterregisseur, oprichter Alakondre Dron

 

Henk Foeklin Tjon Tam Pau  was een veelzijdig theatermaker. Na een regieopleiding in Nederland richtte hij in 1974 samen met Thea Doelwijt het Doe-theater op, een nieuwe vorm van multicultureel totaaltheater dat succesvolle theaterstukken zoals Libi Span en Land te Koop presenteerde. Hij was in 1972 medeoprichter van het Caribbean Festival of Creative Arts (Carifesta). In 1982 vertrok Tjon naar Nederland, waar hij in 1985 samen met Rufus Collins het toneelgezelschap De Nieuw Amsterdam oprichtte. In 1989 keerde hij voorgoed terug naar Suriname. Samen met Wilgo Baarn introduceerde hij Alakondre Dron, een innovatief multi-etnisch drum-ensemble.

In het Caribisch gebied verwierf Tjon tijdens Carifesta grote bekendheid met theaterstukken waarin de rijkdom van de Surinaamse cultuur werd gepresenteerd.

Tjon werd benoemd tot Officier in de Ereorde van de Gele Ster (2007). Hij ontving de:  Gouverneur Currie-prijs (1974);  Gaanman Gazon Matodja Award (2003); Francisco de Miranda Award (Venezuela); Actor Boy Award (Jamaica) en in 2001 de Cacique Award (Trinidad).

 

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

November 2019 – Melie Leerdam

Melie Leerdam

23 Nofembri 1925

Singi-uma, pokuleriman, tiriman fu singigrupu

Emeline (‘Melie’) Irma Leerdam kon na grontapu na a pranasi Slootwijk. A bigin leri frustan poku na Selectaskoro. Dyaso a ben leri fa fu singi. Baka di a kisi en skoropapira a bigin leri prey harmonium, accordeon nanga kwatro.

Na a yari 1960 a teki en papira fu di a psa a ambtenarenexamen fu Surinaamse Rechtsschool.  Leki lantiman a du difrenti sortu wroko, ma poku nanga singi ben tan penspari na ini en libi.

A singi na ini difrenti singigrupu soleki Troki nanga Maranatha Vrouwenkoor. Na a Instituut voor de Opleiding van Leraren (IOL) a ben teki en LO papira fu man gi pokuleri na ULO nanga MULO skoro. Tin yari langa a prati singileri na Volksmuziekschool fu Cultureel Centrum Suriname. A fosi leysi di Melie Leerdam tiri wan singigrupu ben de di a singigrupu Troki ben fisiti doroseykondre. A ben de a fosi uma di tiri a umasma singigrupu Maranatha Vrouwenkoor. Nanga a singigrupu disi a meki nen na furu presi  na ini Sranan nanga doroseykondre. Te na a dey fu tide a e tiri a  singigrupu disi ete.

Na ini 2002 misi Leerdam ben kisi granileti fu Hotel Torarica, na ini a show “Light on the Artist”. Na ini a yari 2004 a kisi a granileti fu “Ridder in de Ere-orde van de Gele Ster”.   2015 Shirley D. Wielzen-Sumter ben skrifi wan biyografiya fu misi Leerdam: “Emeliene Irma Leerdam. Een kleurrijk en welbesteed leven”.

Zangeres, muziekdocent, dirigent

Emeline (‘Melie’) Irma Leerdam werd geboren op Plantage Slootwijk. Haar muzikale vorming begon op de Selecta-uloschool, waar ze zangoefeningen kreeg. Nadat ze geslaagd was, leerde ze harmonium, accordeon en cuatro spelen.

In 1960 slaagde ze voor het ambtenarenexamen van de Surinaamse Rechtsschool. Ze had een veelzijdige ambtelijke loopbaan, maar muziek en zang bleven belangrijk in haar leven. 

Ze heeft gezongen in veel Surinaamse koren waaronder Troki en het Maranatha Vrouwenkoor. Aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren behaalde ze de LO-akte Muziek en  ze was tien jaar lang docent aan de Volksmuziekschool van het Cultureel Centrum Suriname. Bij een buitenlands optreden van Troki debuteerde ze als dirigent. Ze was de eerste vrouwelijke dirigent van het Maranatha Vrouwenkoor en vierde grote triomfen met dit koor,  waarvan ze nog steeds de dirigent is.

Ze werd in 2002 gehuldigd tijdens het evenement Light on the Artist van Hotel Torarica. In 2004 werd ze gedecoreerd tot Ridder in de Ere-orde van de Gele Ster. In 2015 verscheen de biografie Emeliene Irma Leerdam. Een kleurrijk en welbesteed leven geschreven door Sh.D. Wielzen-Sumter.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Augustus 2019 – Big Jones

Big Jones

20 Agostu 1921 – 1 Mèy 1976

Tyariman fu nyun sani na kawna poku

Marius Frederik Liesdek di un sabi moro bun leki ‘Big Jones’ ben si  krin fu dey na ini Paramaribo. Yonguyongu a leri prey dron nanga kwatro.

Big Jones ben abi wan Gadogi singisten. Te a ben e singi nanga en kawnagrupu dan a ben e prey en kwatro. Big Jones ben de wan fu den fosi pokuman di bigin prey kamalamakawna.

Herman van der Horst wan Ptata setikinoman ben meki wan syatu kino nanga a nen Faja lobbi na-ini san Big Jones nanga en kawnagrupu ben e prey poku. A kino di  ben fruteri fu a libi na ini Sranan ben tron winiwan fu a Gouden Beer na a  Filmfestival fu Berlijn (1960).A pokufabriki Philips ben poti den poku fu a kino disi tapu plât di kisi a nen Suriname. A singi Ala pikinnengre ben powpi kfalek na en ten.

Furu leysi Big Jones ben prey poku na AVROS, a fosi radiyostasyon na ini Sranan. A piyanopreyman                            nanga skrifiman fu poku Eddy Vervuurt, fesiman fu Radio Apintie, ben kari Big Jones fu meki programa fu kawnapoku. Makandra nanga Eddy Vervuurt a meki a poku Par’bo-mambo, wan singi di den tan prey langa yari fu panya a seri fu Parbo biri.

Leki grani wan strati na a birti fu Hanna’s Lust kisi a nen fu Big Jones straat.

Vernieuwer van de kawinamuziek

Marius Frederik Liesdek (‘Big Jones’) werd geboren in Paramaribo. Hij leerde als jongeling verschillende drums en de cuatro bespelen.

Hij had een karakteristieke zangstem en begeleidde zichzelf op de cuatro in zijn Kawinaband. Big Jones behoorde tot de eerste kawinamuzikanten die de kamalamastijl Introduceerden.

Herman van der Horst, een Nederlandse filmmaker had een documentaire Faja Lobbi gemaakt waarin Big Jones en zijn kawinaband optraden.

Deze film over Suriname werd in 1960 op het Filmfestival van Berlijn bekroond met een Gouden Beer.

De platenmaatschappij Philips bracht de soundtrack uit onder de titel Suriname. Het nummer Ala pikin nengre uit de documentaire werd een tophit en het bekendste nummer.

Hij trad regelmatig op voor de AVROS, het eerste radiostation in Suriname. De pianistcomponist Eddy Vervuurt, oprichter van Radio Apintie, rekruteerde hem om voor Apintie een radioprogramma te maken over kawinamuziek. Samen met Vervuurt componeerde hij voor Parbobier het welbekende reclameliedje Par’bo-mambo.

De Big Jonesstraat in de woonwijk Hanna’s Lust is naar hem genoemd.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Juni 2019 – Thelma Ment

Thelma Ment

24 Yuli 1951 – 2 Apreri 2018

Singi-uma, kulturu-uma

Thelma Johanna Ment kon na grontapu na  Paramaribo. Baka di a teki en skoropapira fu MULO a tron at’osozuster. Boyti  a  wroko disi a ben de singi-uma. A ben e singi pop, jazz nanga poku fu Meriam Makeba.  Na a kondresingiwega ini 1971 a tron Best Singing Lady.

Na  ini a yari 1977 Thelma  lusu go na  Ptatakondre pe a go wroko leki at’osozuster spesrutu gi sma di e siki na den niri. Na den ten dati a bigin meki nen leki singi-uma Thelasinga; en masra Hesdy Macknack ben kraka en srefsrefi. A ben e frey doronomo go na Sranan fu gi syow, ma sotu fu du en wroko  leki  sostru. A ben tyari a Blakamankulturu go na hey, ma sotu a ben suku fasi fu wroko nanga den difrenti  kulturu fu Sranan.

Na ini a yari 1990 a poku  Busi Lobi kon na doro, san a ben  singimakandra nanga Hedwig  Levant. A poku disi, wan wroko fu Roy Ritfeld  tron a moro powpi poku fu en. Di a tapu 40 yari ne wanten so a tapu fu  singi gi pipri, fu di en skin no ben man tyari en moro. Ete na ini a yari 2008 a kon baka nanga wan syow na Sranan, di kisi a nen Trangayesi.

Thelma Ment kon dede na en tanpresi Porfoto. Baka en dede en manpikin Irwin Ment  tyari den cd Thelasinga  De  Parel  van Suriname nanga Thelasinga & Friends – The Live Show – nanga a poku  Gremoe.

Zangeres, cultuurdraagster

 Thelma Johanna Ment werd geboren in Paramaribo. Nadat ze haar mulodiploma had behaald, werd ze verpleegkundige en trad daarnaast op als zangeres. Ze zong pop, jazz en nummers van  Miriam Makeba. In 1971 werd ze op het Nationale Songfestival uitgeroepen tot Best Singing Lady.

In 1977 vertrok Ment naar Nederland en werd dialyseverpleegkundige. Gesteund door haar echtgenoot Hesdy Lothar Macnack, ging ze optreden onder de artiestennaam Thelasinga. Ze reisde heen en weer tussen Nederland en Suriname voor optredens, maar ook om haar beroep uit te oefenen. Ze plaatste de Afro-Surinaamse cultuur in de schijnwerpers, maar zocht ook verbindingen met andere culturen.

In 1990 kwam Busi Lobi uit, een duet met Hedwig Levant. Dit nummer, een compositie van Roy Ritfeld, werd haar grootste hit. Op haar veertigste stopte ze met haar zangcarrière wegens gezondheidsproblemen. In 2008 had ze in Suriname een terugkeershow getiteld Trangayesi (Hardleers).

Ze overleed in Rotterdam. Kort daarna bracht haar zoon Irwin Ment de cd’s Thelasinga De Parel van Suriname en Thelasinga & Friends – The Live Show met Gremoe opnieuw uit.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

April 2019 – Eugène Gessel

Eugène Gessel

22 Yanuwari 1919

 Historiya sabiman, lobiman fu en kondre, denkiman

Eugène Albert Gessel teki en papira na Graaf von Zinzendorf muloskoro na ini 1938 , dan a bigin wroko na EBGS onderwijs. Fu di a no ben man kruderi nanga sani di ben psa na ini en wroko, a saka go libi na Ptatakondre pe a teki en MO-Staatsinrichting (1950) nanga MO-Geschiedenis (1953) dan a stuka pisi fu Internationale Betrekkingen na Universiteit van Amsterdam.

Leki wan fu den opoman fu Wie Eegie Sanie, a kulturu òrga fu man di lobi den mamakondre, a bigin skrifi tori fu a politiki sey fu fa a e go na ini a kondre. Na ini 1960 a dray kon baka na Sranan dan ini a yari 1966 a bigin a skoro gi sma di wani tron pratileriman fu historiya sabi. Leki memre fu a Grondwetscommissie, makandra nanga wan tu trawan, a ben taki fu wan flexibele Raamwet na ini 1975.

Kondre ben sabi en fini fasi fu luku tori na radiyo nanga tv pe a ben abi fu du nanga a libimakandra fu Sranan nanga tra dorosey kondre. Na den koti tori disi, yu ben kan si wan man di lobi en kondre ma ben feni taki a kondre disi  musu tiri wan moro demokrasiya fasi.

Dri tron a kisi a Ere-orde van de Gele Ster: Leki Officier, Commandeur,  nanga Drager Grootlint.

Na ini a yari 2011 a ben kisi grani leki tyaleriman fu Faculteit der Maatschappijwetenschappen fu Anton de Kom Universiteit van Suriname.

Historicus, democratisch nationalist, politiek analist

Eugène Albert Gessel slaagde in 1938 van de Graaf von Zinzendorfmulo en maakte daarna carrière bij het onderwijs van de Evangelische Broedergemeente Suriname. Na een verschil van mening met zijn werkgever,  vertrok hij naar Nederland  waar hij de MO-akte Staatsinrichting (1950), de MO-akte Geschiedenis (1953) behaalde en de module Internationale Betrekkingen volgde aan de Universiteit van Amsterdam.

Als medeoprichter van Wie Eegie Sanie, de cultureel-nationalistische vereniging, schreef hij zijn eerste politieke analyses. In 1960 keerde hij terug en zette in 1966 de lerarenopleiding voor geschiedenis op. Als Grondwetscommissielid pleitte hij in 1975 in een minderheidsrapport voor een flexibele Raamwet.

Jarenlang gaf hij in de media analyses over nationale en internationale politieke en maatschappelijke ontwikkelingen, waarbij hij zich steeds manifesteerde als democratisch nationalist.

Hij kreeg driemaal de Ere-orde van de Gele Ster: Officier, Commandeur, Drager van het Grootlint.

In 2011 verleende de Faculteit der Maatschappijwetenschappen van de Anton de Kom Universiteit van Suriname hem een eredoctoraat.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Febrauri 2019 – Cecile Zandwijken

Cecile Zandwijken

6 Yuli 1937 –  21 Februwari 2010

Pratisabiman fu Frimanbakap’kin tembewroko

Cecilia (‘Cecile’) Josephina Zandwijken si krin fu dey na Paramaribo. Na ini a yari 1953 a teki en papira na Sint Louise muloskoro dan a tron pratileri-uma. Na ini 1960 a go libi na Ptatakondre. A stuka na a Instituut Voortgezet Agogisch Onderwijs dan a tron  wrokoman fu yepi sma seti den libi.  Na ini a yari 1980 a dray kon baka na Sranan, pe a miti nanga Frimanbakap’kin di ben e waka seri den moy tembewroko na strati. A ben si a okasi fu kan meki  moni nanga den uduwroko disi ne a opo en eygi tembe-wrokopresi di a kari Msiba Woorden Art. Makandra nanga Temecu, wan  span anu wrokomakandra fu tembewrokoman a ben meki nyun sortu uduwroko di a ben moksi nanga owruten sabi  fu den Frimanbakap’kin. Heri grontapu kon sabi den umasma tas nanga den aktetas fu sedre-udu.

Zandwijken ben e pusu den Frimanbakap’kin fu tyari a tembewrokosabi go moro na hey. Nanga a spesrutu fasi disi fu wroko udu, a ben opo Sranan nen hey na ini a kribisi kontren. Na ini a yari 1990 Msiba Wooden Art wini wan prèys na a exportbeurs na Trinidad-Tobago.

A gi hebi skowru taki na ini a yari 1999 den opo Craft and Art Business Association of Suriname (Crabasi) fu meki taki bigi tembe fabriki ben sa kisi stan na ini Sranan.

Promotor Marronkunstnijverheid

 

Cecilia (‘Cecile’) Josephina Zandwijken werd geboren in Paramaribo. In 1953 slaagde ze van de Sint Louisemuloschool en werd daarna onderwijzeres. In 1960 vertrok ze naar Nederland. Ze studeerde aan het Instituut Voortgezet Agogisch Beroepsonderwijs en werd welzijnswerker. In 1980 keerde ze terug naar Suriname.

In Paramaribo kwam Zandwijken Marrons tegen die hun traditionele houtsnijwerk op straat verkochten. Ze zag commerciële mogelijkheden voor deze producten en begon in 1989 haar eigen houtsnijwerkbedrijf, Msiba Wooden Art.  Samen met het Temecu-collectief van houtbewerkers ontwierp en maakte ze nieuwe producten versierd met traditionele motieven uit de Marroncultuur. Beroemd zijn de handtas en attachékoffer, gemaakt van cederhout.

Zandwijken stimuleerde de Marrons om hun kunstnijverheid naar een hoger niveau te brengen.  Ze gaf Suriname bekendheid in het Caribisch gebied met deze traditionele kunstvorm. In 1990 won Msiba Wooden Art een prijs op de exportbeurs op Trinidad en Tobago.

In 1999 werd door haar inzet de Craft and Art Business Association of Suriname
(Crabasi) opgericht, voor het organiseren en ontwikkelen van een professionele
Surinaamse kunstnijverheidsindustrie.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Elfriede Baarn-Dijksteel

Elfriede Baarn-Dijksteel
19 Agostu 1947 – 1 Februwari 2010
Dyadya kulturuman, fosi uma ambrabasi fu NAKS

Elfriede Josefine Marie Baarn-Dijksteel, ben de wan dyadya kolturuman fu a Afro Sranan kulturu. Un sabi en tu leki skrifiman fu komediprey, orgaman fu kotoprisiri nanga setiman fu komediprey. Baka di a abra na ini a libi, kondre kon sabi taki kibri fasi a ben skrifi puwema.

Tenti tenti yari a ben de tiriman na ini difrenti orga. Na Lanti a ben abi wan wroko leki rayman fu driktoro nanga ministri. Na ini den dritenti yari di a ben de skoromisi na Christus Koningskoro, a ben e feti nómo nomo fu den skoropikin frustan opo fu den kan gro go tron wan borgu fu a libimakandra.

Di a ben abi 22 yari Elfriede Baarn-Dijksteel tron memre fu a òrga NAKS, dan en heri libi langa a tan wroko gi a òrga. Bigin fu a yari 1995 te leki Februwari fu a yari 2010, Elfriede ben de fesiman fu NAKS. Dya so srefi tu, leri yonguwan san den no sabi, ben de wan prenspari sani gi en. Te yu e luku a Afro Sranan kulturu, a musu poti na papira, kibri den sani san skrifi. Fa Elfriede ben si en, dan unu musu kon na doro nanga a Afro Sranan kulturu, ma makandra nanga den tra folku na Sranan.
Elfriede Baarn-Dijksteel kisi a granilenti fu “Ridder in de Ere-orde van de Palm” en “Officier van de Gele Ster”.

Cultuuricoon, eerste vrouwelijke voorzitter van NAKS

Elfriede Josefine Marie Baarn-Dijksteel, icoon van de Afro-Surinaamse cultuur, was schrijfster van theaterstukken, organisator van kotoshows en regisseur. Na haar overlijden bleek dat ze ook jarenlang in het geheim gedichten had geschreven. Ze vervulde bestuursfuncties in verschillende maatschappelijke organisaties en beleidsfuncties bij de Surinaamse overheid. Tijdens haar dertigjarige dienstbetrekking als leerkracht aan de Christus Koningmuloschool, heeft zij er systematisch naar gestreefd dat haar pupillen hun kansen aangrepen die een toekomstige carrière veilig stelden en bood zij hen de mogelijkheid zich te ontwikkelen tot modelburgers.

Elfriede Baarn-Dijksteel werd op 22-jarige leeftijd lid van de Organisatie voor Gemeenschapswerk NAKS en bleef gedurende de rest van haar leven een actief lid. Van 1995 tot aan haar overlijden in 2010 was ze voorzitter van deze organisatie. In NAKS stelde ze kennisoverdracht aan jongeren centraal. Elfriede Baarn-Dijksteel richtte zich op het uitdragen, ontwikkelen en versterken van de Afro-Surinaamse cultuur, maar deed dit heel duidelijk in samenwerking met de andere culturen in Suriname. Ze werd gedecoreerd tot “Ridder in de Ere-orde van de Palm” en “Officier in de Ere-orde van de Gele Ster”.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2018