De Sranan Iconen die NAKS de afgelopen jaren heeft geplaatst op de Sranan Iconen Kalender

November 2021 – Otmar Buyne

Otmar Buyne

29 nofembri 1929, Paramaribo

Lawman-datra nanga sabiman fu difrenti kulturu bakagron,
boribuku skrifiman

 

‘s Lands Psychiatrische Inrichting ben de a fosi presi pe Otmar Henry Buyne go wroko leki lawman-datra na ini a yari 1974. Dri yari na baka a kon nanga a denki fu opo wan yepi presi spesrutu gi yongu pkin na LPI. Na ini 1976 a opo gi Stichting Tehuizen Geestelijk Gehandicapten Suriname (STIGESU) a fosi deytanpresi spesrutu gi malengri pkin. Buyne teki en hey Datra papira na Universiteit van Suriname fu di a ben seti wan ondrosuku na sma di ben wani kiri densrefi. En hey Datra skrifiwroko ben de a fosiwan na Universiteit nanga wan syatuskrifi na ini Sranantongo. Ini 1979 a tron driktoro fu Militair Hospitaal dan a tron mayoro. A ben de tiriman fu furu Sranan kulturu òrga soleki de Brutus Club.

Buyne saka go na Ptata na a yari 1980, drape leki kulturu lawman-datra a ben e moksi en sabi fu den difrenti kulturu fu Sranan, nanga Europa sabidensi fu dresi sikiman di abi Sranan rutu.

Baka di a tapu wroko, a go gi ala skin na san a lobi fu du, sobun switi bori fu Afrikan-Srananman nnyan. Leki mekiman fu switi nnyan, leki fa a ben kari ensrefi, a skrifi 14 bori buku. Na ini den buku disi a ben poti furu sabi tori nanga singi fu Afrikan-Srananman.

Na ini a yari 2001 Buyne kisi grani leki Officier in de Ereorde van de Gele Ster.

 

Transcultureel psychiater, kookboekenauteur

 Otmar Henry Buyne trad in 1974 als psychiater in dienst van ’s Lands Psychiatrische Inrichting; drie jaar later werd op zijn initiatief het kinderpaviljoen van deze instelling opgericht. In 1976 zette hij voor Stichting Tehuizen Geestelijk Gehandicapten Suriname (STIGESU) het eerste dagverblijf op voor gehandicapte kinderen.

Buyne promoveerde in 1978 aan de Universiteit van Suriname op zelfmoordpogingen; zijn proefschrift was het eerste met een samenvatting in het Sranantongo. In 1979 werd hij geneesheer-directeur van het Militair Hospitaal in de rang van majoor. Hij was voorzitter van veel Surinaamse sociaal-culturele verenigingen zoals de Brutus Club.

Buyne vertrok in 1980 naar Nederland, waar hij als transcultureel psychiater zijn kennis van de Surinaamse cultuur combineerde met de westerse geneeskunde bij de behandeling van patiënten met een Surinaamse achtergrond.

Na zijn pensionering wijdde hij zich aan zijn hobby, de Afro-Surinaamse kookkunst. Als ‘culinair ontwerper’ zoals hij zichzelf noemde, publiceerde hij veertien kookboeken, die hij doorspekte met wetenswaardigheden en liedjes uit de Afro-Surinaamse cultuur.

In 2001 werd Buyne benoemd tot Officier in de Ereorde van de Gele Ster.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021

December 2021 – Trudi Guda

Trudi Guda

4 desembri 1940, Paramaribo

Sabiman fu folku afersi,  puwema skrifiman

 Gertrude (Trudi) Marie Guda teki en papira na a yari 1968 leki sabiman fu folku afersi na Universiteit van Utrecht nanga a sabidensi wroko De transmigratie van Bosnegers uit het Brokopondogebied in Suriname. Baka di a kba stuka a ben e go kon fu Sranan go na Ptata, so fasi a ben kon gwenti nanga a kulturu libi na ini alatu kondre.

Na a bigin fu den yari seybitenti leki edeman fu Culturele Zaken (Kulturu Afersi) fu a ministeriya fu Skoro Afersi, Guda ben stuka spesrutu fu den Afrikan-Srananman den gwenti nanga libi tori di den graniwan ben abra gi den yonguwan. Baka di a go libi na Korsow, a ben tan go moro fara nanga a ondrosuku disi. Te fu kba buku kon na doro  fu a bigi toriman Aleks de Drie  di skrifi en eygi libitori Wan tori fu mi eygi srefi (1984)
nanga Sye! Arki Tori (1985), wan buku nanga difrenti tori. Misi Guda ben de a setiman fu den tu buku disi. A meki wan dipbere stuka fu Sranan banya (wan owruten fasi fu tyari singi nanga dansi) san a skrifi poti na ini a buku Drie Eeuwen Banya. De geschiedenis van een Surinaamse slavendans (2005).

Guda na skrifiman fu puwema tu. A skrifi tu puwema buku de geur van franchepane (1970) nanga Vogel op het licht. A kriboy puwema buku disi ben de wan fu den buku fu wini a Literatuurprijs van Suriname na a yari 1981, ma a no meki en.

Cultureel antropoloog, dichter

Gertrude (‘Trudi’) Marie Guda studeerde in 1968 af als cultureel antropoloog aan de Universiteit van Utrecht met de doctoraalscriptie De transmigratie van Bosnegers uit het Brokopondogebied in Suriname. Na haar afstuderen, woonde ze afwisselend in Suriname en Nederland en raakte nauw verweven met het culturele leven in beide landen.

Als hoofd Culturele Zaken van het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling in Suriname, deed Guda begin jaren zeventig onderzoek naar de tradities en orale
literatuur van Afro-Surinamers. Ook nadat ze zich in 1981 op Curaçao had gevestigd, continueerde ze dit onderzoek. Als resultaat daarvan verschenen van meesterverteller Aleks de Drie zijn autobiografische vertelling Wan tori fu mi eygi srefi (1984) en de verhalenbundel Sye! Arki Tori (1985), beide samengesteld door Guda. Over de banya (een lied- en dansvorm) publiceerde ze de diepgravende studie Drie eeuwen Banya. De geschiedenis van een Surinaamse slavendans (2005).

Guda is ook dichter en publiceerde de dichtbundels de geur van franchepane (1970) en Vogel op het licht, die in 1981 genomineerd werd voor de Literatuurprijs voor
Suriname.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021