De Sranan Iconen die NAKS de afgelopen jaren heeft geplaatst op de Sranan Iconen Kalender

April 2021 – Sranan Icoon Elfriede Cederboom

12 apreri 1930, Paramaribo

Strey-uma fu uma leti, opoman fu umatanpe STICRIS

 Elvia Elfriede Cederboom – Ritfeld ben e wroko na ini a buweygi fu umasma sensi a yari 1968. Ini a ten dati Sranan ben de fu teki Srefidensi dan den umasma disi ben e sori den powa steyfi steyfi.

Fu 1970 te kon miti 1983 a ben de wan fu den tiriman fu a Nationale Vrouwen Raad (NVR), di ben teki en leki en bigi wroko fu opo umasma ay dan meki den uma kisi moro betre leti na ini a libimakandra. Cederboom ben go na difrenti bigi konmakandra fu a International Council of Women (NVR tron memre sensi 1973) nanga a Regional Council fu Kribisi kontren. Fu 1978 te 1990 Cederboom ben e wroko na a Nationaal Bureau voor de Vrouw.

Na ini 1981 Cederboom bigin nanga a wroko fu opo Stichting Tehuis voor Vrouwen in Crisissituaties (STICRIS). A oso disi ben abi tinafo tanpresi, sensi a ben opo, a ben furu. Na 12 desembri 2011 wan bigi faya bron a tanpresi. Wan nyun tirigrupu bigin fu bow wan nyun tanpresi pe presi sa de tu gi den pkin fu den uma. Disi den du nanga yepi fu Quota Suriname nanga difrenti wrokopresi. Desembri 2020 a tanpresi ben opo en doro.

Na ini a yari 2018 Cederboom kisi a Human Rights Award fu Europese Unie.

Vrouwenrechtenactivist, oprichter vrouwenopvang STICRIS

 Elvia Elfriede Cederboom-Ritfeld was vanaf 1968 actief in de vrouwenbeweging, die zich op weg naar de staatkundige onafhankelijkheid van Suriname ijzersterk manifesteerde.

Ze was van 1970 tot 1983 bestuurslid van de Nationale Vrouwen Raad (NVR), die zwaar inzette op bewustwording en verbetering van de rechtspositie van de vrouw. Cederboom bezocht vele conferenties van de International Council of Women (waarbij de NVR sinds 1973 was aangesloten) en de Regional Council in het Caribisch gebied. Van 1976 tot 1990 was Cederboom verbonden aan het Nationaal Bureau voor de Vrouw.

Cederboom nam in 1981 het initiatief voor de oprichting van de Stichting Tehuis voor Vrouwen in Crisissituaties (STICRIS). Het tehuis, met veertien opvangplekken, zat vanaf het begin vol. Op 12 december 2011 verwoestte een brand de vrouwenopvang. Een nieuw bestuur realiseerde met donaties van de serviceclub Quota Suriname en bedrijven de gemoderniseerde herbouw, waarin ook plek is voor kinderen van de vrouwen. In december 2020 opende dit nieuwe tehuis zijn deuren.

In 2018 ontving Cederboom de Human Rights Award van de Europese Unie.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021

Maart 2021 – Carlho Wijdh

Carlho Wijdh

12 marti 1939, Lelydorp

Dyadyaman fu a kibrilenimoni coöperatie, stonfutu fu Godobank

Carlho Albert Wijdh ben go na Rechtsschool, dan baka dati ini a yari 1960 a go wroko gi a ferseykeringmaatschappij De Nationale (waka-fesi fu Assuriagrupu). A ben de monibasi fu a bontu fu assurantiewrokoman, sofasi a ben e broko en ede gi wrokoman di ben e ferdini so pkinso taki den no ben kan leni moni na bangi.

10 desembri 1971 makandra nanga wrokomati, Wijdh opo a Assurantie Krediet Coöperatie gi wan spesruttu grupu. A lenipresi disi ben dray bun sref’srefi someki ini 1974 iniwansma ben kan naki den doro; a ten dati den kenki den nen kon tron Spaar- en Kredietcoöperatie Godo. Godo (waswasitanpe) no abi eyginari ma memre di e seti fa a wrokope musu dray nanga a gronprakseri “Libisma e yepi Libisma”. Ini a yari 1983 Wijdh bow wan tumsi nyunten kantoro gi Godo. Ini a kantoro disi a ben òrga leri-
konmakandra gi kibrilenimoni coöperatie dan ala yari den ben e orga a Internationale Dag van de Kredietcoöperatie. 9 mèy 1997 ne Wijdh en dren kon tru: Godo kisi a nen fu bangi, dan a nen kenki kon tron Coöperatieve Spaar- en Kredietbank Godo. 1 Juni 2010 ne Godo trutru kon tron wan bangi gi iniwansma.

Ini 2005 Wijdh kisi den pranpran fu Officier in de Ereorde van de Palm. Mofodoro fu Godobangi wan stonede fu Wijdh de di a mekiman fu sekedrey, Erwin de Vries, ben meki.

 

Pionier van de kredietcoöperatie, oprichter Godobank

 Carlho Albert Wijdh kwam na de Rechtsschool, in 1960 in dienst bij de verzekeringsmaatschappij De Nationale (voorloper van de Assuria-groep). Als penningmeester van de vakbond voor assurantiemedewerkers bekommerde hij zich om werknemers met kleine inkomens die geen leningen kregen van banken. Op 10 december 1971 richtte Wijdh met collega’s de besloten Assurantie Krediet Koöperatie op. Deze succesvolle coöperatie werd in 1974 opengesteld voor iedereen en hernoemd tot Spaar- en Kredietcoöperatie Godo. Godo (bijenkorf) heeft geen aandeelhouders, maar leden die het beleid bepalen onder het motto: ‘Mensen helpen Mensen’.

Wijdh realiseerde in 1983 een hypermodern kantoor voor Godo. Hier organiseerde hij trainingen voor het coöperatiewezen en jaarlijks werd de Internationale Dag van de Kredietcoöperatie gevierd. Op 9 mei 1997 werd Wijdhs droom werkelijkheid: Godo verkreeg de bankstatus en werd de Coöperatieve Spaar- en Kredietbank Godo. Vervolgens kreeg Godo op 1 juni 2010 officieel de status van algemene bank.

Wijdh werd in 2005 gedecoreerd tot Officier in de Ereorde van de Palm. Voor het Godogebouw staat een kop van Wijdh, gemaakt door de kunstenaar Erwin de Vries.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021

Februari 2021 – Dorus Vrede

Dorus Vrede

16 februwari 1949, Lombë – 29 marti 2020, Paramaribo

Skrifiman – puwemaman fu a dwengi froysi fu den Maron

Dorus Monseigneur Vrede si krin fu dey tapu a dey di fiskari Stephanus Kuijpers doro na a kondre Lombë. Datmeki Vrede kisi a nen tu fu Monseigneur.

Na ini 1964, a transmigratie ben teki presi, sobun, a Afobakadam ben skotu fu a Van Blommenstein Stuwmeer dan lanti ben froysi den  Maron fu 28 dorpu fu ben sungu den dorpu disi fu têgo.

Vrede go tan na a froysi dorpu Nyun-Lombë. Bakaten a go libi na Paramaribo pe a teki en papira leki yepi-skoromeystri na ini a yari 1971. A ben prati leri na Paramaribo, dan fu 1980 te a yari 1985 a ben de ede skoromeystri fu a dorpu Yaw Yaw.

Vrede meki en nen leki skrifiman-puwemaman di leki Sramaka Maron skrifi fini fini fu den ati sôro di den sma disi firi fu di a stuwmeer ben bow. A poti den tori fu en na ini den buku: Als ik zwijg bloedt mijn hart (1977) nanga Rond het sterfbed van mijn dorp (1986). A buku Otobanda, De andere oever (1992) abi puwema na ini Sranantongo, Sramaka, Awkansi nanga Kromanti.

Vrede ben teki bigi prati na ini den kino Brokopondo, verhalen van een verdronken land (1992) nanga Stenen hebben wetten (2018) fu den fositen tori fu loweman pransun di den granwan abra gi yonguwan.

Schrijver-dichter over de transmigratie van de Marrons

Dorus Monseigneur Vrede werd geboren op de dag dat vicaris Stephanus Kuijpers in het dorp Lombë aankwam. Vrede kreeg daarom ook de naam Monseigneur mee. In 1964 begon de transmigratie van de Saramakaners toen de Afobakadam van het Van Blommesteinstuwmeer werd gesloten en 28 dorpen voorgoed onder water verdwenen. Vrede vertrok naar het transmigratiedorp Nyun-Lombë en later naar Paramaribo waar hij in 1971 hulponderwijzer werd. Hij gaf les in Paramaribo en was van 1980 tot 1985 schoolhoofd in het dorp Yaw Yaw.

Vrede vestigde zijn naam als de schrijver-dichter die vanuit het perspectief van de marronstam der Saramaccaners het leed beschreef dat zij hebben ervaren door de aanleg van het stuwmeer. Zijn verhalen zijn gebundeld in Als ik zwijg bloedt mijn hart (1977) en Rond het sterfbed van mijn dorp (1986). Zijn bundel Otobanda, De andere oever (1992) bevat gedichten in het Sranantongo, Saramakaans, Aukaans en
Kromanti.

Vrede speelde een hoofdrol in de documentaires Brokopondo, verhalen van een verdronken land (1994) en Stenen hebben Wetten (2018) over de orale geschiedenis van de Marrons.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021

 

Januari 2021-Mildred Caprino

Mildred Caprino

17 yanuwari 1956, Paramaribo

Historiyasabiman

Na fotenti yari kba di Mildred Helen Caprino seri en ede gi a Sranan historiya. A e stuka moro furu den Afrikan-Srananman ma no den wawan. A stuka historiya na Panama, fu 2014 te kon miti 2018 a ben de edeman fu a historiya tetey na Instituut voor de Opleiding van Leraren. Sensi a yari 1983 a gi wan anu fu seti a pototo fu a historiya prati leri na skoro. Na ini a yari 2010 a teki en papira leki Master of Arts in History of Arts and Heritage, Policy, Management and Education na Universiteit Maastricht.

Caprino e hori takimakandra, a e skrifi leysi-pisi, yu o si en furu tu leki toriman nanga historiya sabiman na ini kino di meki gi tv. Nomo a e skrifi fasi fu meki tv-kino tu, leki Groeipijnen (2000) wan kino san e ferteri a tori fu 25 yari Srefidensi, nanga In het licht van God, in de schaduw van de mahoniebomen (2002) ayten a bribi setimakandra  fu Dochters van Maria Onbevlekt Ontvangen tapu 70 yari.

Sonten te sma aksi en, Caprino e hori koyri na lieux de mêmoire (presi fu tan memre di abi furu historiya sabi) na Sranan, fu meki sma kan sabi den historiya.

2013 Caprino kisi a grani leki Ridder in de Ereorde van de Gele Ster.

Historicus

Mildred Helen Caprino, verdiept zich al zo’n veertig jaar in de geschiedenis van Suriname. Haar focus is vooral, maar niet uitsluitend, de Afro-Surinaamse gemeenschap. Ze studeerde geschiedenis in Panama, was van 2014 tot en met 2018 opleidingscoördinator geschiedenis aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren en vanaf 1983 betrokken bij de curriculumontwikkeling voor het geschiedenisonderwijs. In 2010 studeerde ze af als Master of Arts in History of Arts and Heritage, Policy, Management and Education aan de Universiteit Maastricht.

Caprino geeft lezingen, schrijft artikelen en is vaak te zien als verteller en historicus in producties van tv-producenten. Ze schrijft echter ook scripts voor documentaires zoals Groeipijnen (2000), over 25 jaar Onafhankelijkheid en In het licht van God, in de schaduw van de mahoniebomen (2002), bij het 70-jarig bestaan van de congregatie Dochters van Maria Onbevlekt Ontvangen.

Caprino verzorgt op afroep ook rondleidingen langs lieux de mémoire (‘herinneringsplaatsen’) in Suriname, zodat mensen zich bewust worden van hun collectief geheugen.

In 2013 werd Caprino benoemd tot Ridder in de Ereorde van de Gele Ster.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021