December 2020 – Jack Uden

Jack Uden

13 Desembri 1949

Bisnisman di e kraka a libimakandra

 

Baka di Jacob (‘Jack’) Reinier Uden, teki en papira fu Handelsschool, a stuka difrenti frey opolangi tori, dan a wroko gi wantu rèisòrga. Di na ini a yari 1989 en dren kon tru ne a opo en eygi wrokopresi: Jack Tours and Travel Service. Ini 2019 a wrokopresi ben nyan en 30 yari friyaridey  nanga furu opo-opo.

Jack Uden ben kweki na Frimangron, dati yepi fu a kon tron san a de tide. Mama Georgetina Krekko ben de wan bigi eksempre na ini a famiri. En ben sorgu fu prati leri gi iniwan fu en pkin fu wroko tranga nanga den heri ati, fu abi lespeki gi makandra nanga lobi fu a libimakandra ini san yu de.

Kerki, sport, poku nanga bradalobi  teki wan prenspari presi na ini a libi fu Uden. Jack Uden na leriman fu Hervormde Gemeente, krakaman noso rayman fu difrenti singigrupu. Ma a ben gi en krakti tu na difrenti komte di ben seti granlanti tori. Uden ben de a fosi Srananman di na ini a yari 1984 ben piki kon na ini a tirigrupu fu Jaycees fu heri grontapu.

Uden wani kraka yonguwan fu meki den dren kon tru; en wrokopresi abi a gwenti fu gi òrga moni, di e yepi sma fu gro den talenti.

A kisi grani fu Ridder in de Ereorde van de Gele Ster (2003) nanga Commandeur in de Ereorde van de Gele Ster (2009).

Maatschappelijk geëngageerd zakenman

 

Jacob (‘Jack)’ Reinier Uden realiseerde na de Middelbare Handelsschool, opleidingen in de luchtvaartindustrie en een loopbaan in de reisbranche, in 1989 zijn droom voor een eigen bedrijf: Jack Tours & Travel Service. In 2019 vierde het bedrijf groots zijn dertigjarig bestaan.

Zijn jeugd in de stadswijk Frimangron heeft Uden in belangrijke mate gevormd.
Moeder Georgetina Krekko was rolmodel in het gezin waarin discipline, respect voor elkaar en gemeenschapszin centraal stonden.

Kerk, sport, muziek en broederschap spelen een prominente rol in Udens leven. Hij is voorganger van de Hervormde Gemeente, beschermheer of adviseur van diverse zangkoren en heeft in verschillende overheidscommissies gediend. In 1984 was hij de eerste Surinamer gekozen in het wereldbestuur van de Jaycees.

Uden wil vooral jongeren motiveren hun droom waar te maken; zijn bedrijf doet regelmatig schenkingen aan instellingen die zich inzetten voor talentontwikkeling.

Hij werd benoemd tot Ridder in de Ereorde van de Gele Ster (2003) en Commandeur in de Ereorde van de Gele Ster (2009).

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

November 2020 – Otmar Buyne

Otmar Buyne

29 nofembri 1929, Paramaribo

Lawman-datra nanga sabiman fu difrenti kulturu bakagron,
boribuku skrifiman

 ‘s Lands Psychiatrische Inrichting ben de a fosi presi pe Otmar Henry Buyne go wroko leki lawman-datra na ini a yari 1974. Dri yari na baka a kon nanga a denki fu opo wan yepi presi spesrutu gi yongu pkin na LPI. Na ini 1976 a opo gi Stichting Tehuizen Geestelijk Gehandicapten Suriname (STIGESU) a fosi deytanpresi spesrutu gi malengri pkin. Buyne teki en hey Datra papira na Universiteit van Suriname fu di a ben seti wan ondrosuku na sma di ben wani kiri densrefi. En hey Datra skrifiwroko ben de a fosiwan na Universiteit nanga wan syatuskrifi na ini Sranantongo. Ini 1979 a tron driktoro fu Militair Hospitaal dan a tron mayoro. A ben de tiriman fu furu Sranan kulturu òrga soleki de Brutus Club.

Buyne saka go na Ptata na a yari 1980, drape leki kulturu lawman-datra a ben e moksi en sabi fu den difrenti kulturu fu Sranan, nanga Europa sabidensi fu dresi sikiman di abi Sranan rutu.
Baka di a tapu wroko, a go gi ala skin na san a lobi fu du, sobun switi bori fu Afrikan-Srananman nnyan. Leki mekiman fu switi nnyan, leki fa a ben kari ensrefi, a skrifi 14 bori buku. Na ini den buku disi a ben poti furu sabi tori nanga singi fu Afrikan-Srananman.

Na ini a yari 2001 Buyne kisi grani leki Officier in de Ereorde van de Gele Ster.

Transcultureel psychiater, kookboekenauteur

 Otmar Henry Buyne trad in 1974 als psychiater in dienst van ’s Lands Psychiatrische Inrichting; drie jaar later werd op zijn initiatief het kinderpaviljoen van deze instelling opgericht. In 1976 zette hij voor Stichting Tehuizen Geestelijk Gehandicapten Suriname (STIGESU) het eerste dagverblijf op voor gehandicapte kinderen.

Buyne promoveerde in 1978 aan de Universiteit van Suriname op zelfmoordpogingen; zijn proefschrift was het eerste met een samenvatting in het Sranantongo. In 1979 werd hij geneesheer-directeur van het Militair Hospitaal in de rang van majoor. Hij was voorzitter van veel Surinaamse sociaal-culturele verenigingen zoals de Brutus Club.

Buyne vertrok in 1980 naar Nederland, waar hij als transcultureel psychiater zijn kennis van de Surinaamse cultuur combineerde met de westerse geneeskunde bij de behandeling van patiënten met een Surinaamse achtergrond.

Na zijn pensionering wijdde hij zich aan zijn hobby, de Afro-Surinaamse kookkunst. Als ‘culinair ontwerper’ zoals hij zichzelf noemde, publiceerde hij veertien kookboeken, die hij doorspekte met wetenswaardigheden en liedjes uit de Afro-Surinaamse cultuur.

In 2001 werd Buyne benoemd tot Officier in de Ereorde van de Gele Ster.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021

 

Oktober 2020 – Joyce Ooft

Joyce Ooft

5 Desembri 1945 – 20 Oktowbru 2009

Faya feti-uma gi umasma-buweygi, tiri-uma fu fakbontu

 Joyce Eleonore Ooft teki netileri na a Instituut voor de Opleiding van Leraren, dan a prati leri bigin fu a yari 1969.

Frukfruku kba en ay ben opo gi a fasi fa umasma ben tan na baka. Na Laetitiaskoro, wan Leao (gi lagi ekonomiyaskoro), a krin pasi gi den skoropkin; furu fu den ben de potisma pkin.

Ooft ben gi skin na ini a òrga Katholieke Onderwijzers Bond (KOB) pe a ben broko a makti fu den mansma di den wawan ben tiri a òrga. Fu a yari 1981 te kon miti 1994 a ben de sekretarsi.

Na a yari 1982 Ooft ben de wan fu den opoman fu Nationale Vrouwen Beweging (NVB), dan na ini a yari 1996 a ben tron driktoro fu Instituut voor Vrouwelijke Ondernemers (IVVO). A ben du furu fu meki den pkin wrokopresi gro, fu sofasi umasma ben kan abi wan ekonomiya kraka baka. Bigin fu 1996 makandra nanga NVB a seti a Women-in-BisNis beurs kon, di ben de wan steyfi barki gi uma di ben wani seti den eygi wrokopresi.

A ben kisi a gowtumedari fu Ereorde van de Palm (1998); a Ministerya fu Insey-afersi ben gi en grani leki wan eksempre-uma (2009). Wan strati kisi en nen na ini a Suri-Villageproyekti.

Vurig voorvechter vrouwenbeweging, vakbondsleider

 

Joyce Eleonore Ooft volgde avondopleidingen aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren en stond vanaf 1969 voor de klas. Ze was zich al vroeg bewust van de achtergestelde positie van vrouwen. Op de Laetitiaschool voor lager economisch en administratief onderwijs verrichtte ze baanbrekend werk voor meisjes uit achterstandsgezinnen.

Ooft was actief in de Katholieke Onderwijzersbond (KOB); ze wist de mannelijke bestuurshegemonie te doorbreken en was van 1981 tot 1994 secretaris.

In 1982 was Ooft medeoprichter van de Nationale Vrouwen Beweging (NVB), waar ze in 1996 directeur werd van het Instituut voor Vrouwelijke Ondernemers (IVVO). Ze was de drijvende kracht achter veel micro-ondernemingen waarmee ze de economische weerbaarheid van vrouwen stimuleerde. Met de Women-in-BisNis-beurs creëerde ze met de NVB vanaf 1996 een krachtig platform voor vrouwelijke ondernemers.

Ze kreeg de Eremedaille, in goud, verbonden aan de Ereorde van de Palm (1998); het Ministerie van Binnenlandse Zaken huldigde haar als voorbeeldvrouw (2009). In het Suri-Villageproject is een straat naar haar vernoemd.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

September 2020 – Esseline Polanen

12 Septembri 1909 – 8 Desembri 2004

 Bigi apteykri, bisnis uma

 Esseline Juliette Polanen si krin fu dey na ini a Anitri famiri fu Albertine Johanna Chan A Hung nanga Johannes Hendrik Nelson Polanen (na fosi Afro Srananman di tron Edeskoromeystri). En papa ben kraka en nomo fu go stuka. Na ini a yari 1935 a teki en papira na a Geneeskundige School leki apteykri. Wan yari na baka a opo Apotheek E. J. Polanen N.V. na ondrosey fu na oso fu en bigisma na Biristrati. Na ini a yari 1945 a opo wan wrokopresi fu srapu aygrasi, meki bril so bun. A wrokopresi disi nanga a apteyk tron wan na ini E. J. Polanen Apotheek en Optische Handel N.V., dan en tron driktoro.

Alasma ben kon sabi a nen Apotheek Polanen, di ben tron a mitipresi fu a birti pe ala sortu birti tori ben e du.

Ten na ten tante Esseline ben e sorgu kwekipkin, a ben de tiri memre fu Cultureel Centrum Suriname, Kinderhuis Saron, dan na en ben de a opo-uma fu SOS Kinderdorpen na Paramaribo.

Huize Albertine, a tanpresi fu graniwan kisi a nen fu en mama.

Esseline Polanen kisi grani leki Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

 

Vooraanstaand apotheker, zakenvrouw

 Esseline Juliette Polanen werd geboren in het hernhuttersgezin van Albertine Johanna   Chan      A      Hung     en     Johannes     Hendrik     Nelson     Polanen(de     eerste       Afro-Surinaamse hoofdonderwijzer). Haar vader moedigde haar aan om te gaan studeren. In 1935 studeerde ze aan de Geneeskundige School af als apotheker. Het jaar daarop opende ze op de benedenverdieping van haar ouderlijk huis in de Burenstraat, Apotheek E. J. Polanen N.V. De apotheek werd in 1945 uitgebreid met een eigen Optische Handel en Lenzenslijperij.  In 1946 werden beide zaken ondergebracht in E.J. Polanen’s
Apotheek en Optische Handel N.V., waarvan zij directeur werd.

Apotheek Polanen was een begrip en werd tevens het sociaal-cultureel centrum van de buurt. ‘Tante Esseline’ had altijd pleegkinderen in huis, was bestuurslid van het Cultureel Centrum Suriname, het Kinderhuis Saron en nam het initiatief voor de oprichting van SOS Kinderdorpen in Paramaribo. Huize Albertine, het rustoord voor senioren, is vernoemd naar haar moeder.

Esseline Polanen werd onderscheiden tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Augustus 2020 – Ma Es

Esseline  Fabies

1 Agostu 1926 – 15 Marti 2008

Powpi singimisi fu Afrikan Sranan singi

 

Esseline Christina si krin fu dey leki pikin fu Magadalena Georgstina Fabies nanga Rudolf Charles Sloote. Na a Anitri lagi skoro fu Catharina Sophia, Esseline Fabies di ben abi a yeye fu poku, leri leysi singinoto. En papa leri en prey kwatro.

Na a yari 1969 a go wroko na NAKS leki krinkantoromisi.

Te a ben e du en wroko, nomo a ben e lobi singi. Na so a ambrabasi fu NAKS, masra Eugène Drenthe si taki a ben abi talenti fu singi. A tron memre fu a singi nanga dansi grupu fu NAKS. Dan leki Mma Es (en nyunman-nen) a meki en nen srefi srefi. En sten ben krakti dan nanga modo so a ben e tyari difrenti singi waka. Sokopsalm ben de en tori, ala di a ben e singi winti- nanga banyasingi tu.

Na ini 1998 NAKS ben aksi Mma Es makandra nanga froytipreyman nanga pokuskrifiman Ronald Snijders fu opo ´Mi Agida´, a fosi Sranan Afrikan poku skoro.

Ini 2002 NAKS tyari a CD ‘Ma-Es Mi na singi-man´ kon na doro. Ini 1993 a kisi a grani fu Ridder in de Orde van de Palm (sorfru), ini a yari 2006 a kisi a Kwakoe Award.

 

Gevierd zangeres van traditionele Afro-Surinaamse liederen

 Esseline Christina Fabies werd geboren als kind van Josephina Magdalena Georgstina Fabies en Rudolf Charles Sloote. Op de lagere school van de Evangelische Broeder Gemeente te Catharina Sophia leerde de muzikaal aangelegde Esseline het notenschrift; van haar vader leerde ze cuatro spelen.

In 1969 werkte ze als interieurverzorgster bij de Organisatie voor Gemeenschapswerk NAKS. Haar werk deed ze altijd zingend en daardoor ontdekte de toenmalige NAKS-voorzitter, Eugène Drenthe, haar zangtalent. Ze werd lid van de Zang-en Dansafdeling en maakte onder de artiestennaam ‘Ma Es’ furore als zangeres; haar stemvolume en improvisatievermogen waren legendarisch. Ze was specialist in sokopsalm, maar zong ook winti- en banyaliederen.

Samen met de fluitist-componist Ronald Snijders verrichtte ze in 1998 de opening van Mi Agida, de eerste Afro-Surinaamse muziekschool. In 2002 bracht NAKS van haar de cd Ma-Es Mi na singi-man uit.

In 1993 ontving ze de Eremedaille, in zilver, verbonden aan de Ereorde van de Palm en in 2006 de Kwakoe Award.

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Juli 2020 – Tante Jacqueline

Tante Jacqueline

13 Nofembri 1938

Powpi tv pristeri-uma fu pkin-nengre programa

Jacqueline Josefina Molly si krin fu dey na Korsow leki a wan-aykaru fu wan Sranan Famiri. Baka di a teki en Mulo papira na Korsow, a saka go na  Ptatakondre fu du a teki leri na Kweekschool, dan baka dati a stuka orthopedagogiek tu.

Baka di den bigisma fu en ben dray kon na Sranan, ne fosi Jacqueline kon na a fosi leysi na Sranan fu kon sorgu gi en mma di ben abi yepi fanowdu. A ten dati a ben abi 23 yari.

Molly tron skoromisi, wan wroko san a du 35 yari langa.

Na ini a yari 1965 a fosi Sranan tv stasyon STVS opo. Wan yari na baka ne Molly bigin nanga a programa gi pkin-nengre. Ala drideywroko seybi yuru na neti, dan nanga en heri ati so “Tante Jacqueline” ben ferteri wan tori di ben abi wan fasti bigin: Dag lieve nichtjes en neefjes. Den ‘nichtjes en neefjes’ nanga den bigisma di ben luku tv a ben kari en elastieken familie. Wan syatu ten na baka, dan boyti a leysi-programa disi a ben
pristeri tra pkin-nengre programa nanga  programa gi bigisma. Den pkin-nengre ben lobi en srefsrefi, den bigisma ben tyari en na tapu anu.

Na ini a yari 1998 a tapu fu pristeri programa na tv. A kisi grani leki Ridder in de Ereorde van de Palm (1995).

Populaire tv-presentator van kinderprogramma’s

Jacqueline Josefina Molly werd geboren op Curaçao als enig kind van een Surinaams migrantenechtpaar. Na de mulo op Curaçao, ging ze in Nederland naar de kweekschool en studeerde ook orthopedagogiek.

Op 23-jarige leeftijd kwam ze voor het eerst naar Suriname: haar ouders waren geremigreerd en ze kwam voor haar hulpbehoevende moeder zorgen. Molly werd onderwijzeres en gaf 35 jaar lang les.

In 1965 startte het eerste Surinaamse televisiestation STVS en Molly presenteerde in 1966 het eerste kinderprogramma. Iedere woensdagavond om zeven uur vertelde ‘Tante Jacqueline’ geestdriftig een verhaal dat begon met de vaste openingszin: “Dag lieve nichtjes en neefjes”. De “nichtjes en neefjes” en het volwassen kijkerspubliek  noemde ze haar “elastieken familie”. Al gauw verzorgde ze behalve het voorleesprogramma ook andere kinderprogramma’s en programma’s voor volwassenen. De kinderen adoreerden haar en ook bij het volwassen kijkerspubliek was ze enorm populair. In 1998 sloot ze haar tv-carrière af.

Ze werd benoemd tot Ridder in de Ereorde van de Palm (1995).

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Juni 2020 – Mavis Noordwijk

Mavis Noordwijk

1 Yuni 1944

Kweki sabiman fu poku, solo singiman nanga tyariman fu koro

 

Mavis Aimable Noordwijk, yongyongu kaba ben leri furu fu poku na Saron-skoro.

Na a yari 1964 a teki a papira fu LO poku nanga singi, dan ini 1965 a dongo go na Ptatakondre fu go stuka moro fara. Ini a yari 1974 a dray kon baka na Sranan nanga en papira Schoolmuziek A, fu Rotterdams Conservatorium, dan a go wroko leki edeskoromisi fu yosyosiwan. Dan en wroko libi bigin waka trutru. 32 yari langa a ben prati sabi fu poku na difrenti heyskoro gi sma di wani leri a wroko fu prati leri. Boyti dati a ben singi solo na koro, wroko  leki tiriman fu koro, tiriman fu poku-òrga, dan a ben leri difrenti pokuman fa fu wroko nanga den sten. A opo difrenti koro, soleki a moksi singigrupu Troki (makandra nanga Henna Hiemke) nanga a Universiteitskoor.

Ini 1976 a ben tyari kon na doro a buku ‘Alonki’ nanga difrenti Sranan folkusingi, ini san A. J. de Jezus ben meki tumsi moy singinoto. A kisi grani leki Ridder in de Ereorde van de Palm (1998), Officier in de Ereorde van de Palm  (2006), Commandeur in de Ereorde van de Palm (2015), nanga  Kulturu Eksempreman fu Association of Caribbean University, Research and Institutional Libraries (2015).

 

Muziekpedagoog, vocalist, koordirigent

 Mavis Aimable Noordwijk kreeg op de Saron lagere school van de Evangelische Broeder Gemeente al jong muziekles. In 1964 behaalde ze het LO-diploma Muziek en Zang en vertrok in 1965 naar Nederland voor verdere studie. In 1974 was ze terug in Suriname als hoofdkleuterleidster en met het diploma Schoolmuziek-A van het Rotterdams Conservatorium. Er volgde een indrukwekkende carrière: 32 jaar doceerde ze muziek op lerarenopleidingen; daarnaast was ze koorvocalist, koordirigent, bestuurslid van muziekorganisaties en gaf ze muziektraining aan artiesten. Ze richtte diverse koren op zoals het gemengd vocaal ensemble Troki (samen met de pianiste Henna Hiemcke) en het Universiteitskoor.

Noordwijk publiceerde in 1976 Alonki een verzameling Surinaamse volksliedjes met notenschrift van A.J. de Jezus.

Ze werd onderscheiden tot: Ridder in de Ereorde van de Palm (1998); Officier in de Ereorde van de Palm (2005); Commandeur in de Ereorde van de Palm (2013) en Cultural Icon van de Association of Caribbean University, Research and Institutional Libraries (2015).

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Mei 2020 – Norine Baarn

Norine Baarn (NAKS Productie)

26 Februwari 1932

 Setiman, bigi komedipreyman fu NAKS

 Norine Antoinette Baarn si krin fu dey na ini a pranigron-famiri fu Josephina Magdalena Georgstina  Fabies nanga Emile Benjamin Baarn. Nanga en sisa Esseline Fabies (a sinigimisi Mma Es) nanga en brada Wilgo Baarn (mekiman fu komediprey), Norine ben de a fosiwan fu seti a wroko fu a òrga NAKS di e wroko gi a libimakandra.

Di a ben abi 24 yari a tron memre fu NAKS, dan heri esi a tron ambrabasi fu a singi- anga dansi grupu. Leki preyman fu komediprey nanga kulturu syow fu NAKS, leki Rudie, het Voetbaljongetje nanga Geheim in het Gezin a ben meki en nen srefsrefi.

Baka di a teki en papira fu prati leri gi yosyosiwan, a tron edeman fu a yosyosiskoro fu NAKS. Na a yari 1975 a saka go na Ptatakondre, pe a ben wroko leki skoromisi fu yosyosiwan te a yari 1994 gi a fundasi Anton de Kom nanga Sophie crèche.

Te now a e gi en krakti leki memre fu NAKS Nederland nanga NAKS Kulturu Posu.

Leki tangi fu den wroko di a ben du Sranan ben gi en na ini 2018 a gowtumedari fu Ereorde van de Palm nanga a foto Damsko ben gi en a Andreas Patenti.

 

Pionier en theatervedette van NAKS

 Norine Antoinette Baarn werd geboren in het landbouwersgezin van Josephina Magdalena Georgstina Fabies en Emile Benjamin Baarn. Met haar zus Esseline Fabies (de zangeres ‘Ma Es’) en broer Wilgo Baarn (theatermaker) behoort Norine tot de pioniers van de Organisatie voor Gemeenschapswerk NAKS.

Op 24-jarige leeftijd werd ze lid van NAKS en was al gauw de eerste voorzitter van de Zang- en Dansafdeling. Ze vierde als actrice grote successen in de folkloristische shows en toneelstukken van NAKS zoals Rudie, het Voetbaljongetje en Geheim in het Gezin.

Nadat ze in 1967 geslaagd was als kleuterleidster, werd ze hoofd van de peuter- en kleuterschool van NAKS. In 1975 vertrok ze naar Nederland en was tot 1994 kleuterleidster bij de Anton de Kom Stichting en de Sophie-crèche.

Anno 2019 is ze actief lid van NAKS Kulturu Posu en de Stichting NAKS Nederland.

Van Suriname kreeg ze in 2018 de Eremedaille, in goud, verbonden aan de Ereorde van de Palm en van de stad Amsterdam in 2019 de Andreaspenning.

 

April 2020 – Frank Essed

Frank Essed

21 Apreri 1919 – 22 Desembri 1988

Gron-markiman, sabiman fu busi, politikman, tiriman fu sport-òrga

 Baka di Franklin (‘Frank’) Edgar Essed teki en papira fu Graaf von Zinzendorfskoro, a go teki  leri fu tron gron-markiman. Na ini a yari 1949 a go stuka na Ptatakondre; ini 1954 a teki en papira na a Landbouwhogeschool Wageningen nanga den moro hey marki leki ensyinoro fu busi-afersi. Dan na ini a yari 1957 a teki en papira leki Doctor -agen nanga bigi grani- fu en heygron sabidensi skrifiwroko Estimation of Standing Timber. A ben abi a denki, taki a go-na-fesi fu Sranan kondre no sa man sondro den gudu fu a kondre, den libisma di man sa musu fu du a wroko nanga a moni san sa de fanowdu.

A tyari difrenti pisi tori kon na doro fu den gron-prakseri fu en. Tu fu den na Frank en Vrij nanga Mobilisatie van het Eigene. Leki memre fu Nationale Partij Suriname a ben de a fosi minestri fu Opbouw (1958-1963). A ben de driktoro fu Planbureau (1963-1967) nanga ambrabasi fu Surinaamse Voetbal Bond (1964-1975).
A Gran-lantikantoro pe Planbureau de na ini, na Ondrobon kenki kon tron Dr. Ir. Frank Essed Gebouw.

Floravoetbal preygron na Mr. Jagernath Lachmonstrati kisi a nen
Dr. Ir. F. Essed Stadion.

Landmeter, houtvester, politicus, sportbestuurder

 Franklin (‘Frank’) Edgar Essed volgde na de Graaf von Zinzendorfmuloschool een opleiding tot landmeter. In 1949 ging hij in Nederland studeren; aan de Landbouw-
hogeschool Wageningen slaagde hij in 1954 cum laude als bosbouwingenieur en
promoveerde – ook cum laude – in 1957 op het proefschrift Estimation of Standing Timber.

In zijn visie rustte de vooruitgang van Suriname op de aanwezige bodemschatten, het menselijk potentieel en het beschikbare kapitaal. Over zijn denkbeelden schreef hij diverse publicaties zoals Frank en Vrij en Mobilisatie van het Eigene.

Als lid van de Nationale Partij Suriname (NPS) werd hij in 1958 de eerste Minister van Opbouw. Hij was directeur van Stichting Planbureau Suriname (1963-1967) en
voorzitter van de Surinaamse Voetbal Bond (1964-1975).

Het Regeringsgebouw waarin het Planbureau is gevestigd aan de Dr. Sophie
Redmondstraat, is naar hem hernoemd tot Dr. Ir. Frank Essed Gebouw;
aan de Mr. Jagernath Lachmonstraat is het Floravoetbalstadion omgedoopt tot het
Dr. Ir. F. Essed Stadion.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Maart 2020 -Pake

Pake

11 Desembri 1957 – 25 Marti 2017

Dresiman, grun-wwirisabiman

 Severinus Orlando Stefanius Schmidt ben de manpikin fu Alexander Samuel Schmidt nanga Rolientje Arnolda Leisberger. Granwe a famiri Schmidt ben de dresiman, di ben sabi den difrenti dresi wiwiri fu a busi. A sabi disi na den granwan ben ferteri den moro yonguwan, ma sosrefi tu den ben kisi den boskopu na dren nanga den granwan.

Ppa Alexander ben abi a nyuman-nen fu Ppa Aleke, di kenki kon tron Pake. A bigin en dresikanpu na Meursweg na ini Para na ini a yari 1978. En sabi ma sosrefi den yeye fu du a wroko a ben abra go na en manboy, di ini 1988 go doro nanga a wroko nanga a nyunman-nen Pake.

Leki wiwiri dresiman Pake en spesrutu sabi ben de fu dresi skin-ati di abi fu du nanga den skin-skrufu soleki pòlsu, anu, ma sotu a ben sabi fu dresi frekti broko-anu nanga broko futu. Ala di na ini Sranan sma ben sabi en kba  bun bun, manboy Severinius meki en nen na heri grontapu na ini a buku `De groeten aan de koningin, Reis door Suriname (2007)’ di a Ptata uma Karin Anema di na sabidensi-nyunsuman skrifi. Na ini a buku disi a e ferteri fa Pake dresi wan bonyosiki na en manboy di datra ben taki a o dede fu en.

Na a yari 2009 Pake kisi a Gaanman Gazon Matodja Award.

Natuurgenezer, kruidenkenner

 Severinus Orlando Stefanius Schmidt (‘Pake’) was de zoon van Alexander Samuel Schmidt en Rolientje Arnolda Leisberger. De familie Schmidt was vanouds bekend met natuurgeneeswijzen en de medicinale flora van het regenwoud. Deze kennis kregen ze door orale overlevering en voorouderlijke dromen. Vader Alexander wiens roep-naam ‘Pa Aleke’ werd verbasterd tot ‘Pake’, begon aan de Meursweg in het district Para in 1978 een eigen praktijk. Zijn kennis, maar ook spirituele kracht droeg hij over aan zijn zoon, die in 1988 eveneens onder de naam Pake de kliniek overnam.

Als natuurgenezer was Pake gespecialiseerd in het genezen van gewrichtsaandoeningen en gecompliceerde botbreuken. Al befaamd in Suriname, werd zoon Severinus internationaal bekend door het boek De groeten aan de koningin, Reis door Suriname (2007) van de Nederlandse wetenschapsjournaliste Karin Anema. Daarin beschrijft zij hoe Pake haar zoon geneest van een zeldzame botziekte die ongenees-
lijk was verklaard door artsen.

In 2009 kreeg Pake de Gaanman Gazon Matodja Award.

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020