Januari 2019 – Sophie Redmond

14 Yanuwari 1907 – 18 Septembri 1955

Pôtismadatra, skrifi man fu komediprey

 Jeane Sophie Everdine Redmond kon na grontapu na Paramaribo, leki pkin a ben sabi bun san a wani. En papa ben wani taki a ben teki leri fu prey piyano, ma Sophie ben wani nomo fu prey fiyoro. Dan dati pasa tu. Baka di a teki en Muloskoro papira na ini a yari 1924, ne a bigin stuka wan yari na baka na Geneeskundige School. Na ini a yari 1935 a teki en papira drape. 4 Marti 1935 a bigin wroko leki datra na Paramaribo. Den sma ben lobi en, den ben kari en ‘Datra fu pôtisma’, fu di a ben e yepi pôtisma sondro fu den pay.

Redmond ben e skrifi komediprey tu. A ben e  skrifi komediprey na ini Sranantongo pe a ben taki tori fu na aladey libi. Srefi tu na en program na konkrudosu ‘Datra mi wani aksi yu wan sani’ a ben e prati sabi nanga gi sma ray na ini difrenti tori.

Baka di a lasi libi Lanti gi Steenbakkersgracht pe a ben e libi a nen fu Dokter Sophie Redmondstraat. Na Academisch Ziekenhuis na Paramaribo en stonpopki tanapu, di Jo Rens ben meki.

Na Ptatakondre fundasi Between the Lines e orga ala yari, sensi 2013 a Sophie Redmondlezing dan den e pina a Gouden Vioolspeld gi wan Sranan-uma di du bigi wroko.

 

Sociaal bewogen arts, toneelschrijfster

Jeane Sophie Everdine Redmond werd geboren in Paramaribo en had al als kind  een sterk karakter. Haar vader wilde dat ze pianoles kreeg, maar Sophie wilde liever vioolspelen – en dat gebeurde. Nadat ze in 1924 haar mulodiploma  had behaald,  begon ze in 1925 haar studie aan de Geneeskundige School en studeerde in 1935 af.  Op 4 maart 1935 vestigde zij zich als arts in Paramaribo. Ze was een geliefd arts en werd ‘Datra fu pôtisma’ (Dokter van arme mensen) genoemd, omdat ze arme patiënten gratis behandelde.

Redmond was ook toneelschrijfster.  Ze schreef  in het Sranantongo toneelstukken waarin ze voorlichting gaf over actuele thema’s. Ook in haar radiorubriek ‘Datra mi wan’aksi yu wan sani’ (Dokter ik wil je iets vragen) gaf ze voorlichting en advies over verschillende onderwerpen.

Na haar overlijden werd de Steenbakkersgracht waar ze woonde, omgedoopt tot Dokter Sophie Redmondstraat. Bij het Academisch Ziekenhuis Paramaribo aan de Flustraat staat haar borstbeeld,  gemaakt door Jo Rens.

In Nederland organiseert  Stichting Between the Lines sinds 2013 jaarlijks de Sophie Redmondlezing en reikt de Gouden Vioolspeld uit aan opmerkelijke Surinaamse vrouwen.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Februari 2019 – Cecile Zandwijken

Cecile Zandwijken

6 Yuli 1937 –  21 Februwari 2010

Pratisabiman fu Frimanbakap’kin tembewroko

Cecilia (‘Cecile’) Josephina Zandwijken si krin fu dey na Paramaribo. Na ini a yari 1953 a teki en papira na Sint Louise muloskoro dan a tron pratileri-uma. Na ini 1960 a go libi na Ptatakondre. A stuka na a Instituut Voortgezet Agogisch Onderwijs dan a tron  wrokoman fu yepi sma seti den libi.  Na ini a yari 1980 a dray kon baka na Sranan, pe a miti nanga Frimanbakap’kin di ben e waka seri den moy tembewroko na strati. A ben si a okasi fu kan meki  moni nanga den uduwroko disi ne a opo en eygi tembe-wrokopresi di a kari Msiba Woorden Art. Makandra nanga Temecu, wan  span anu wrokomakandra fu tembewrokoman a ben meki nyun sortu uduwroko di a ben moksi nanga owruten sabi  fu den Frimanbakap’kin. Heri grontapu kon sabi den umasma tas nanga den aktetas fu sedre-udu.

Zandwijken ben e pusu den Frimanbakap’kin fu tyari a tembewrokosabi go moro na hey. Nanga a spesrutu fasi disi fu wroko udu, a ben opo Sranan nen hey na ini a kribisi kontren. Na ini a yari 1990 Msiba Wooden Art wini wan prèys na a exportbeurs na Trinidad-Tobago.

A gi hebi skowru taki na ini a yari 1999 den opo Craft and Art Business Association of Suriname (Crabasi) fu meki taki bigi tembe fabriki ben sa kisi stan na ini Sranan.

Promotor Marronkunstnijverheid

Cecilia (‘Cecile’) Josephina Zandwijken werd geboren in Paramaribo. In 1953 slaagde ze van de Sint Louisemuloschool en werd daarna onderwijzeres. In 1960 vertrok ze naar Nederland. Ze studeerde aan het Instituut Voortgezet Agogisch Beroepsonderwijs en werd welzijnswerker. In 1980 keerde ze terug naar Suriname.

In Paramaribo kwam Zandwijken Marrons tegen die hun traditionele houtsnijwerk op straat verkochten. Ze zag commerciële mogelijkheden voor deze producten en begon in 1989 haar eigen houtsnijwerkbedrijf, Msiba Wooden Art.  Samen met het Temecu-collectief van houtbewerkers ontwierp en maakte ze nieuwe producten versierd met traditionele motieven uit de Marroncultuur. Beroemd zijn de handtas en attachékoffer, gemaakt van cederhout.

Zandwijken stimuleerde de Marrons om hun kunstnijverheid naar een hoger niveau te brengen.  Ze gaf Suriname bekendheid in het Caribisch gebied met deze traditionele kunstvorm. In 1990 won Msiba Wooden Art een prijs op de exportbeurs op Trinidad en Tobago.

In 1999 werd door haar inzet de Craft and Art Business Association of Suriname
(Crabasi) opgericht, voor het organiseren en ontwikkelen van een professionele
Surinaamse kunstnijverheidsindustrie.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Maart 2019 – Clark Accord

6 Marti 1961 – 11 Mèy 2011

 Waranboruseri bukuskrifiman; skrifiman fu syatupisitori

Baka en middelbare skoro Clark Bertram Accord go na Damsko di a ben abi 17 yari. A teki en papira fu go wroko na at’oso, bakadati a go teki skoro fu seti sma fesi kon moy. A wroko disi ben gi en biginen na presi pe modo ben de na teri.

Na ini 1999 en fosi buku,  De koningin van Paramaribo ben kon na doro san ben fruteri fu a Sranan motyo di alasma ben sabi, na en nyunman-nen Maxi Linder, ma en trunen ben de Wilhelmina Rijburg. Fu a buku disi 120.000 ben seri, sosrefi a buku kon na doro na ini difrenti tongo. Accord ben e  skrifi syatupisitori, gi den Ptata koranti Trouw nanga Het Parool. Den ben lobi fu kari en fu kon kenki prakseri na kruderiprograma na tv.

Accord ben de wan man di ati ben naki pe nowtu de, fudat’ ede a ben opo a fundasi Wilhelmina Rijburg, di ben e prati nyanyan gi Sranan graniwan.

Na ini a yari 2007 a ben kisi a Bronzen Stier Award voor Kunst en Cultuur fu a Sranan libimakandra na ini Patatakondre. Na ini a yari 2011 a kisi grani fu Sranan leki Ridder in de Ere-orde van de Gele Ster na ini a yari 2011. Ini a srefi yari dati lanti fu a foto Damsko gi en grani nanga na ‘Ereteken van Verdienste’.

A  Clark Accord Foundation e tiri den skrifigudu di a libi na baka, sosrefi ala yari a òrga disi e hori a Clark Accord pristeri.

Bestsellerauteur, publicist

Na zijn middelbare schoolopleiding vertrok Clark Bertram Accord als zeventienjarige naar Amsterdam.  Hij werd verpleegkundige en volgde daarna een opleiding tot make-upartiest.  Als visagist verwierf hij roem in de internationale modewereld.

In 1999 verscheen zijn debuutroman De koningin van Paramaribo over de legendarische Surinaamse prostituee Wilhelmina Rijburg alias Maxi Linder. Er werden 120.000 exemplaren van het boek verkocht en het  werd in verschillende talen vertaald. Accord was ook publicist en had een column in de Nederlandse kranten Trouw en Het Parool. Hij was een gevierde gast in praatprogramma’s op tv.

Accord was sociaal bewogen en richtte Stichting Wilhelmina Rijburg op, een maal-tijdenproject voor senioren in Suriname.

Hij kreeg in 2007 De Bronzen Stier Award voor Kunst en Cultuur van de Surinaamse gemeenschap in Nederland. In 2011 kreeg hij de Surinaamse onderscheiding Ridder in de Ere-orde van de Gele Ster. In hetzelfde jaar verleende de gemeente Amsterdam hem het Ereteken van Verdienste. De Clark Accord Foundation beheert zijn literaire erfenis en organiseert ieder jaar de Clarck Accordlezing.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

April 2019 – Eugène Gessel

Eugène Gessel

22 Yanuwari 1919

 Historiya sabiman, lobiman fu en kondre, denkiman

Eugène Albert Gessel teki en papira na Graaf von Zinzendorf muloskoro na ini 1938 , dan a bigin wroko na EBGS onderwijs. Fu di a no ben man kruderi nanga sani di ben psa na ini en wroko, a saka go libi na Ptatakondre pe a teki en MO-Staatsinrichting (1950) nanga MO-Geschiedenis (1953) dan a stuka pisi fu Internationale Betrekkingen na Universiteit van Amsterdam.

Leki wan fu den opoman fu Wie Eegie Sanie, a kulturu òrga fu man di lobi den mamakondre, a bigin skrifi tori fu a politiki sey fu fa a e go na ini a kondre. Na ini 1960 a dray kon baka na Sranan dan ini a yari 1966 a bigin a skoro gi sma di wani tron pratileriman fu historiya sabi. Leki memre fu a Grondwetscommissie, makandra nanga wan tu trawan, a ben taki fu wan flexibele Raamwet na ini 1975.

Kondre ben sabi en fini fasi fu luku tori na radiyo nanga tv pe a ben abi fu du nanga a libimakandra fu Sranan nanga tra dorosey kondre. Na den koti tori disi, yu ben kan si wan man di lobi en kondre ma ben feni taki a kondre disi  musu tiri wan moro demokrasiya fasi.

Dri tron a kisi a Ere-orde van de Gele Ster: Leki Officier, Commandeur,  nanga Drager Grootlint.

Na ini a yari 2011 a ben kisi grani leki tyaleriman fu Faculteit der Maatschappijwetenschappen fu Anton de Kom Universiteit van Suriname.

 

Historicus, democratisch nationalist, politiek analist

Eugène Albert Gessel slaagde in 1938 van de Graaf von Zinzendorfmulo en maakte daarna carrière bij het onderwijs van de Evangelische Broedergemeente Suriname. Na een verschil van mening met zijn werkgever,  vertrok hij naar Nederland  waar hij de MO-akte Staatsinrichting (1950), de MO-akte Geschiedenis (1953) behaalde en de module Internationale Betrekkingen volgde aan de Universiteit van Amsterdam.

Als medeoprichter van Wie Eegie Sanie, de cultureel-nationalistische vereniging, schreef hij zijn eerste politieke analyses. In 1960 keerde hij terug en zette in 1966 de lerarenopleiding voor geschiedenis op. Als Grondwetscommissielid pleitte hij in 1975 in een minderheidsrapport voor een flexibele Raamwet.

Jarenlang gaf hij in de media analyses over nationale en internationale politieke en maatschappelijke ontwikkelingen, waarbij hij zich steeds manifesteerde als democratisch nationalist.

Hij kreeg driemaal de Ere-orde van de Gele Ster: Officier, Commandeur, Drager van het Grootlint.

In 2011 verleende de Faculteit der Maatschappijwetenschappen van de Anton de Kom Universiteit van Suriname hem een eredoctoraat.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Mei 2019 – Ilse Henar-Hewitt

3 Mèy 1922 – 12 Apreri 1996

 Fesiman fu Sranan uma strey, sabiman fu koto nanga angisa

 Ilse Edwine Hewitt si krin fu dey na Paramaribo. Baka di a teki en papira na Graaf van Zinzendorfskoro di a ten dati ben de wan skoro fu ayti yari, a go wroko na difrenti wrokopresi. Te bakadina a ben e stuka fu tron lerimisi. Na a yari 1943 a trow nanga Lucien Robert Henar.

Sensi den yari tinaneygi-hondro anga feyfitenti Ilse Henar-Hewitt ben xex gi en krakti na a Sranan pisi fu Young Womens Christian Association (YWCA). Bigin fu a yari 1967 te kon miti 1985 a ben e wroko leki sekretarsi fu a òrga disi. Na ini den yari di a ben de tiri-uma fu YWCA, a òrga disi gro kon tron a moro bigi òrga fu umasma na ini Sranan. YWCA ben teki en leki wan funamku sani fu wroko na a ekonomiya gro nanga na a kon fri fu umasma. Fu a yari 1971 te kon miti 1979 Ilse ben de memre fu a tirigrupu fu YWCA fu eri grontapu.

Na ini en friten Ilse ben ondrosuku koto nanga angisa. A kon tron wan bigi sabiman fu den tori disi, dan na ini a yari 1987 a pristeri en buku Surinaamse Koto’s en Angisa’s.

Na ini a yari 1967 a kisi a grani eremedaille, in goud, verbonden aan de Orde van Oranje Nassau. Na ini 1993 a kisi grani leki Officier in de Ere-orde van de Palm. Na ini Yuni 1996 Nationale Vrouwen Beweging opo wan fundasi di den gi a nen Stichting Ilse Henar-Hewitt Juridische Bijstand Vrouwen.

 

Pionier Surinaamse vrouwenbeweging, koto-en angisakenner

 Ilse Edwine Hewitt werd geboren in Paramaribo. Na het afronden van de 8-jarige Graaf von Zinzendorfmuloschool werkte ze bij verschillende bedrijven en behaalde  in deeltijd de Onderwijzersakte.  In 1943 trouwde ze met Lucien Robert Henar.

Ilse Henar-Hewitt was vanaf de jaren vijftig actief in de Surinaamse tak van de Young Women’s Christian Association (YWCA). Van 1967 tot 1985 werkte ze als “Algemeen Secretaresse” (Algemeen Secretaris) voltijds voor deze organisatie. In haar bestuursperiode werd de YWCA de grootste vrouwenorganisatie in Suriname, met als focus het economisch weerbaar maken en emanciperen van vrouwen. Van 1971 tot 1979 was ze lid van het wereldbestuur van de YWCA.

Als hobby deed ze onderzoek naar de koto en angisa. Ze werd een groot kenner van  deze klederdracht en in 1987 verscheen haar boek Surinaamse Koto´s en Angisa´s.

Ze kreeg in 1967 de eremedaille, in goud, verbonden aan de Orde van Oranje Nassau. In 1993 werd ze gedecoreerd tot Officier in de Ere-orde van de Palm. De in juni 1996 door de Nationale Vrouwen Beweging opgerichte Stichting Ilse Henar-Hewitt Juridische Bijstand Vrouwen is naar haar genoemd.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Juni 2019 – Thelma Ment

Thelma Ment

24 Yuli 1951 – 2 Apreri 2018

Singi-uma, kulturu-uma

Thelma Johanna Ment kon na grontapu na  Paramaribo. Baka di a teki en skoropapira fu MULO a tron at’osozuster. Boyti  a  wroko disi a ben de singi-uma. A ben e singi pop, jazz nanga poku fu Meriam Makeba.  Na a kondresingiwega ini 1971 a tron Best Singing Lady.

Na  ini a yari 1977 Thelma  lusu go na  Ptatakondre pe a go wroko leki at’osozuster spesrutu gi sma di e siki na den niri. Na den ten dati a bigin meki nen leki singi-uma Thelasinga; en masra Hesdy Macknack ben kraka en srefsrefi. A ben e frey doronomo go na Sranan fu gi syow, ma sotu fu du en wroko  leki  sostru. A ben tyari a Blakamankulturu go na hey, ma sotu a ben suku fasi fu wroko nanga den difrenti  kulturu fu Sranan.

Na ini a yari 1990 a poku  Busi Lobi kon na doro, san a ben  singimakandra nanga Hedwig  Levant. A poku disi, wan wroko fu Roy Ritfeld  tron a moro powpi poku fu en. Di a tapu 40 yari ne wanten so a tapu fu  singi gi pipri, fu di en skin no ben man tyari en moro. Ete na ini a yari 2008 a kon baka nanga wan syow na Sranan, di kisi a nen Trangayesi.

Thelma Ment kon dede na en tanpresi Porfoto. Baka en dede en manpikin Irwin Ment  tyari den cd Thelasinga  De  Parel  van Suriname nanga Thelasinga & Friends – The Live Show – nanga a poku  Gremoe.

Zangeres, cultuurdraagster

 Thelma Johanna Ment werd geboren in Paramaribo. Nadat ze haar mulodiploma had behaald, werd ze verpleegkundige en trad daarnaast op als zangeres. Ze zong pop, jazz en nummers van  Miriam Makeba. In 1971 werd ze op het Nationale Songfestival uitgeroepen tot Best Singing Lady.

In 1977 vertrok Ment naar Nederland en werd dialyseverpleegkundige. Gesteund door haar echtgenoot Hesdy Lothar Macnack, ging ze optreden onder de artiestennaam Thelasinga. Ze reisde heen en weer tussen Nederland en Suriname voor optredens, maar ook om haar beroep uit te oefenen. Ze plaatste de Afro-Surinaamse cultuur in de schijnwerpers, maar zocht ook verbindingen met andere culturen.

In 1990 kwam Busi Lobi uit, een duet met Hedwig Levant. Dit nummer, een compositie van Roy Ritfeld, werd haar grootste hit. Op haar veertigste stopte ze met haar zangcarrière wegens gezondheidsproblemen. In 2008 had ze in Suriname een terugkeershow getiteld Trangayesi (Hardleers).

Ze overleed in Rotterdam. Kort daarna bracht haar zoon Irwin Ment de cd’s Thelasinga De Parel van Suriname en Thelasinga & Friends – The Live Show met Gremoe opnieuw uit.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Juli 2019 – Wilgo Baarn

15 Yanuwari 1946 – 7 Yuli 2017

Setikomedipreyman, wan fu den opoman fu Alakondre Dron


Wilgo Effio Baarn si krin fu dey na Josikriki (distrekti Sramaka). Na a yari 1965 a tron srudati, wan yari na baka a tron skowtu. Na ini 1983 a tapu wroko na skowtu dan a poti ensrefi gi a wroko gi a libimakandra nanga seti fu kulturuprey.

Baarn ben de wan bigi man fu a òrga NAKS. A ben e seti furu komediprey fu na òrga disi, dan a ben seti den kulturu grupu fu kondre fu teki prati na dorosey kulturu konmakandra leki Carifesta (The Caribbean Festival of Arts). Te a ben seti den prey, furu leysi ensrefi ben prey wan pkin pisi leki komediman.

Makandra nanga Henk Tjon a opo a poku-òrga Alakondre Dron, pe dronman fu den difrenti kulturu fu Sranan e prey makandra. Alakondre Dron bigin nanga soso prey poku, bakaten Baarn ben moksi singi nanga dansi, so fasi Alakondredron tron wan bigi kulturuprey.

Na ini a yari 1992 a kisi a Eremedaille in Goud verbonden aan de Ere-orde van de Palm, 1998 a tron  Ridder in de Ere-orde van de Palm dan na ini a yari 2010 a tron Officier in de Ere-orde van de Gele Ster. Na ini 2015  a kisi a CUS Excellence Award.

Den beri en nanga grani fu Granlanti.

 

Theatermaker, regisseur, medeoprichter Alakondre Dron

Wilgo Effio Baarn werd geboren te Josikreek (district Saramacca). In 1965 werd hij militair, een jaar daarna politieman. In 1983 zette hij een punt achter zijn politiecarrière en ging zich wijden aan gemeenschapswerk en theaterproducties.

Baarn was een prominent lid van de Organisatie voor Gemeenschapswerk NAKS. Hij regisseerde veel theaterproducties van deze organisatie en van nationale delegaties naar internationale culturele evenementen zoals Carifesta (The Caribbean Festival of Arts). In veel theaterproducties trad hij vaak zelf op als acteur.

Samen met Henk Tjon bedacht hij het Alakondre Dron Ensemble: het samenspelen van drummers uit de verschillende culturen van Suriname. De Alakondre Dron is begonnen uitsluitend als muziekstuk. Baarn maakte dat later tot een totale theaterproductie door toevoeging van zang en dans.

Hij kreeg in 1992 de Eremedaille in Goud verbonden aan de Ere-orde van de Palm, in 1998 werd hij Ridder in de Ere-orde van de Palm en in 2010 Officier in de Ere-orde van de Gele Ster. In 2015 ontving hij de CUS Excellence Award.

Hij werd met staatseer begraven op 18 juli 2017.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Augustus 2019 – Big Jones

Big Jones

20 Agostu 1921 – 1 Mèy 1976

Tyariman fu nyun sani na kawna poku

Marius Frederik Liesdek di un sabi moro bun leki ‘Big Jones’ ben si  krin fu dey na ini Paramaribo. Yonguyongu a leri prey dron nanga kwatro.

Big Jones ben abi wan Gadogi singisten. Te a ben e singi nanga en kawnagrupu dan a ben e prey en kwatro. Big Jones ben de wan fu den fosi pokuman di bigin prey kamalamakawna.

Herman van der Horst wan Ptata setikinoman ben meki wan syatu kino nanga a nen Faja lobbi na-ini san Big Jones nanga en kawnagrupu ben e prey poku. A kino di  ben fruteri fu a libi na ini Sranan ben tron winiwan fu a Gouden Beer na a  Filmfestival fu Berlijn (1960).A pokufabriki Philips ben poti den poku fu a kino disi tapu plât di kisi a nen Suriname. A singi Ala pikinnengre ben powpi kfalek na en ten.

Furu leysi Big Jones ben prey poku na AVROS, a fosi radiyostasyon na ini Sranan. A piyanopreyman                            nanga skrifiman fu poku Eddy Vervuurt, fesiman fu Radio Apintie, ben kari Big Jones fu meki programa fu kawnapoku. Makandra nanga Eddy Vervuurt a meki a poku Par’bo-mambo, wan singi di den tan prey langa yari fu panya a seri fu Parbo biri.

Leki grani wan strati na a birti fu Hanna’s Lust kisi a nen fu Big Jones straat.

Vernieuwer van de kawinamuziek

Marius Frederik Liesdek (‘Big Jones’) werd geboren in Paramaribo. Hij leerde als jongeling verschillende drums en de cuatro bespelen.

Hij had een karakteristieke zangstem en begeleidde zichzelf op de cuatro in zijn Kawinaband. Big Jones behoorde tot de eerste kawinamuzikanten die de kamalamastijl Introduceerden.

Herman van der Horst, een Nederlandse filmmaker had een documentaire Faja Lobbi gemaakt waarin Big Jones en zijn kawinaband optraden.

Deze film over Suriname werd in 1960 op het Filmfestival van Berlijn bekroond met een Gouden Beer.

De platenmaatschappij Philips bracht de soundtrack uit onder de titel Suriname. Het nummer Ala pikin nengre uit de documentaire werd een tophit en het bekendste nummer.

Hij trad regelmatig op voor de AVROS, het eerste radiostation in Suriname. De pianistcomponist Eddy Vervuurt, oprichter van Radio Apintie, rekruteerde hem om voor Apintie een radioprogramma te maken over kawinamuziek. Samen met Vervuurt componeerde hij voor Parbobier het welbekende reclameliedje Par’bo-mambo.

De Big Jonesstraat in de woonwijk Hanna’s Lust is naar hem genoemd.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

September 2019 – Hein Eersel

9 Yuni 1922

Sabidensi sabiman fu tongo

Christiaan Hendrik (‘Hein’) Eersel si krin fu dey na Paramaribo. A go na Sint Paulus skoro baka dati a go na Normaalschool, dan a tron leriman fu prati sabi. Na ini a yari 1950 a saka go na Ptata fu go stuka moro fara. Baka di a teki en papira fu MO-Nederlands a stuka Ptata tongo na Gemeentelijke Universiteit Amsterdam.

Na ini a yari 1960 a dray kon baka na Sranan, pe a ben prati leri na difrenti hey skoro. Na ini a yari 1961 a tron driktoro fu Taalburo san ben e ondrosuku den tongo na Sranan. Eersel srefi ben saka go na busi fu leri sabi den tongo fu den Ingi nanga den Busikondre brada.

Di Universiteit van Suriname  opo na ini a yari 1968 a tron Kanselier fu a hey skoro disi. Na ini a yari 1969 a tron ministri fu skoro afersi na ini a kabinet fu May di ben o tan sidon wan syatu ten nomo. A yari dati a buku De Surinaamse taalsituatie kon na doro, pe ala tongo fu kondre ben seti. Ten ten a skrifi difrenti wroko fu a tongolibi na Sranan, a ben gi lanti ray te a ben abi fu du nanga tongo tori.

Na ini a yari 2003 a kisi grani leki tyaleriman fu Faculteit der Maatschappijwetenschappen fu Anton de Kom Universiteit na Sranan. Lanti gi en grani leki Grootofficier in de Ere-orde van de Palm. 2009 a kisi a Gaanman Gazon Matodja Award.

 

Taalkundige

Christiaan Hendrik (‘Hein’) Eersel werd in Paramaribo geboren. Hij bezocht de Sint Paulusmuloschool, daarna de Normaalschool en werd onderwijzer. In 1950 vertrok hij naar Nederland voor studie. Na zijn akte MO-Nederlands studeerde hij Nederlandse Taal-en Letterkunde aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam.

Hij keerde in 1960 terug naar Suriname en doceerde aan verschillende opleidingen. In 1961 werd hij directeur van het Taalbureau, dat onderzoek deed naar de talen van Suriname.  Eersel zelf trok het binnenland in om inheemse en marrontalen te inventariseren.

Bij de oprichting van de Universiteit van Suriname in 1968 werd hij kanselier van dit instituut. In 1969 was hij Minister van Onderwijs in het zakenkabinet-May. In ditzelfde jaar verscheen zijn publicatie De Surinaamse taalsituatie, waarin hij alle nationale talen in kaart had gebracht. Door de jaren heen publiceerde hij artikelen over de taalsituatie in Suriname en adviseerde de overheid over taalkwesties.

In 2003 verleende de Faculteit der Maatschappijwetenschappen van de Anton de Kom Universiteit van Suriname hem een eredoctoraat. Hij is gedecoreerd tot Grootofficier in de Ere-orde van de Palm. In 2009 ontving hij de Gaanman Gazon Matodja Award.

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Oktober 2019 – Heloïse Rozenblad

27 Agostu 1938

A fosi uma GranFiskari

 Heloïse Nesta Rozenblad, si krinfudey na a pranasi Misgunst. Na ini a yari 1944 a famiri froysi go na Paramaribo. A teki en papira fu prati leri na ini a yari 1958, dan te 1976 a ben gi en krakti na lerisey fu EBGS (Anitri bribisma). Na ini a ten disi dan a ben teki en hoofdaktepapira nanga en LO-aktepapira fu Fransi- nanga Spanyorotongo.

Na ini a yari 1973 a bigin stuka reti-afersi  na Universiteit van Suriname. Di a ben kba en stuka na ini a yari 1980, ne a kisi wan kari fu tron a fosi uma di ben musu wroko leki tek’  presi ondro-fiskari. Na  ini 1990  a  tron     edefiskari   nanga tek’presi GranFiskari. Disi   na  ini wan ten  san umasma no ben e wroko leki edeman na Parket. A opo pasi gi tra uma fiskari. Na ini a yari 1999 fosi a dringi sweri fu tron GranFiskari. Wan yari a baka a tapu wroko.

Misi Rozenblad na wan memre fu EBGS di e gi skin. Fu a yari 1958 te kon miti tide a e gi yongu kerkisma leri, dan a e hori kerki gi yongusma. A tron memre fu Padvinderij na ini a yari 1958, dan 17 yari langa a ben de tiri-uma fu a orga disi.

Dri tron a kisi grani fu lanti, leki Officier in de Ere-Orde van de Palm, Commandeur nanga Drager van het Groot Lint.

 

Eerste vrouwelijke procureur-generaal

Heloïse Nesta Rozenblad werd geboren op plantage Misgunst. Rond 1944 verhuisde het gezin naar Paramaribo. In 1958 behaalde ze de onderwijsakte. Ze werkte tot 1976 bij het onderwijs van de Evangelische Broedergemeente Suriname (EBGS) en behaalde de hoofdakte en de LO-akten Frans en Spaans.

Rozenblad  begon in 1973  de  rechtenstudie  aan  de Universiteit   van Suriname  en  studeerde in 1980  af. Dat   jaar werd  ze  als eerste vrouw benoemd tot waarnemend substituut officier van  justitie. In 1990   werd  ze advocaat-generaal  en  daarnaast plaatsvervangend  procureur-generaal, in een tijd waarin vrouwen geen leidinggevende posities hadden op het Parket. Haar doorbraak baande de weg voor andere vrouwelijke officieren van justitie. In 1999 werd ze definitief beëdigd tot procureur-generaal; een jaar later ging ze met pensioen.

Ze is een actief lid van de EBGS. Vanaf 1958 deed zij veel jeugdwerk van de zondagschool en jeugddiensten, later werd ze hulpvoorganger. Sinds 1958 is ze lid van Het Surinaamse Padvindsters Gilde en was zeventien jaar voorzitter daarvan.

Ze werd driemaal gedecoreerd in de Ere-orde van de Palm: tot Officier, Commandeur, en Drager van het Groot Lint.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019