Angst als machtig wapen

De mythe van verdraagzaamheid in Suriname staat onder druk.

Een kerk, een synagoge en een moskee staan naast elkaar in de Keizerstraat. Nationaal en internationaal wordt de situering van deze religieuze gebouwen gebruikt om aan te geven hoe geweldig men in dit land omgaat met godsdienstvrijheid. Naast een symbool dat wordt gebruikt om naar een harmonieuze eenheid toe te werken, is het een instrument om het toerisme te promoten.

Er is in die mythe geen plaats voor de Afro Surinaamse noch inheemse geloofssystemen, behalve in de vorm van (toeristische) primitieve curiositeit zoals dat eeuwen geleden door de onderdrukkers is aangeduid.

De boodschap van religieuze harmonie staat onder druk, omdat een groot deel van de Surinaamse bevolking wordt gemarginaliseerd door het ontkennen, demoniseren, en saboteren van hun geloof. Als enige is deze groep haar cultuur, taal, godsdienst afgenomen, is alles wat haar kenmerkt gedemoniseerd vanuit de christelijke hoek. Het meest kwalijke is dat die bejegening niet vanuit kennis van die cultuur, geloofssystemen en talen komt. Het heeft gemaakt dat deze grote groep mensen in Suriname in staat van verwarring verkeerd door de dominantie van het Europese aftreksel van een van oorsprong Afrikaans geloof, namelijk het christendom.

Ondanks de grondwettelijke godsdienstvrijheid, bestaat het anno 2015 nog steeds, dat een vertegenwoordiger van een dominant geloof een groot deel van de bevolking schoffeert. De geschiedenis van het christendom is gemaakt door dezelfde Afrikanen die nu worden weggezet als mensen die bezig zijn met afgoderij. Terwijl zij de ware ontwerpers zijn van de godsdienst die hen al eeuwen lang terroriseert. Dat is wrang. In deze context moet het verhaal van deze vertegenwoordiger worden gezien.

Als een ander geloof gedemoniseerd moet worden om een eigen case te maken dan is dat op z’n zachts gezegd… treurig. In het geval van de Afro Surinamers met hun geschiedenis van terreur tegen hun cultuur en godsdienst, is dat ronduit crimineel.

Wat drijft op zich normale mensen tot het demoniseren van anderen en zelfs hun naasten, enkel en alleen vanwege het feit dat ze een andere religie, huidskleur of politieke overtuiging hebben? Is het blinde haat of pure angst?

Er zijn verschillende kanten aan dit verhaal. De boodschapper (de geïnterviewde), de krant (het podium), solidariteit en de geschoffeerde groep (de Afro Surinamers). In deze categorieën zijn er natuurlijk nog wat lagen en nuances. De grondwettelijke kant is de rode draad in dit betoog.

De boodschapper
Niets in de wereld is gevaarlijker dan oprechte onwetendheid en gewetensvolle domheid.

In juli 2015 is er een artikel in De Ware Tijd verschenen. Het behelsde een interview met de eerder genoemde vertegenwoordiger van een dominante denominatie, de heer Meye, die zijn mening gaf over de Afro Surinaamse cultuur en geloofssysteem. De heer Meye heeft, en daar valt door niemand iets tegenin te brengen, recht op zijn persoonlijke mening vanuit zijn persoonlijke geloofsovertuiging.

Als hij zijn persoonlijke geloofsovertuiging als uitgangspunt gebruikt om eraan mee te werken dat een aanzienlijk deel van de Surinaamse gemeenschap wordt uitgesloten en gemarginaliseerd, dan is dat een ander verhaal. De arrogantie en de minachting die tot uiting komen in zijn verhaal zijn ronduit stuitend. Zijn uitspraken raken namelijk het grondwettelijke recht op vrijheid van godsdienst. Zijn woorden geven de intolerantie weer die de verschillende christelijke denominaties eeuwen hebben gehad tegenover de Afro Surinamers.

Iemand met een niet onbelangrijke maatschappelijke functie treedt op afschuwelijke wijze de grondwet met de voeten. Demonisering, uitsluiting en spirituele genocide worden op ongegeneerde wijze in stelling gebracht.

Is het normaal dat een leider van een bepaalde denominatie kan en mag bepalen wat de speelruimte is van een andere denominatie? Wie of wat geeft die persoon die bevoegdheid?

Waren het niet de dominees, de slavenpolitie, de redi musu’s die niet zo lang geleden de taak hadden om de Afro Surinamers militair, geestelijk en educatief te castreren, conditioneren, dehumaniseren en maatschappelijk te destabiliseren? Tegenwoordig zijn het de exponenten van vooral de Europees cultureel gedomineerde geloofsovertuigingen die vaak subtiel maar tegenwoordig steeds openlijker de taak van onderdrukking en uitsluiting met verve op zich hebben genomen. Zij ontlenen daar status aan en krijgen daardoor een maatschappelijk en economisch voordeel.

Zoals eerder opgemerkt is de boodschapper een vertegenwoordiger van een Europese vorm van het christendom. Het christendom heeft zijn oorsprong in Afrika en komt, dat is algemeen bekend, voort uit de mysteriescholen van het oude Egypte. De Osiris en Isis cultussen zijn o.a. de bronnen van deze in de wereldgeschiedenis vrij jonge godsdienst. De Griekse en Romeinse invloeden hebben aan deze vrij jonge stroming een meer Europese culturele uitingsvorm gegeven. De structuren van de oude kerk zijn voor kenners regelrechte kopieën van oudere Afrikaanse tempels en geloofssystemen.

Vele kerk rituelen zijn één op één overgenomen van deze oude Afrikaanse tradities. De psalmen, de verhalen, de concepten, allemaal hebben ze dezelfde bron. Zo hebben de oude Afrikaanse geloofssystemen een basis gelegd voor religiën over de hele wereld.

Afrikaanse spiritualiteit werd en wordt niet altijd begrepen. Daarnaast heeft een onderdrukker niet graag dat een volk dat hij onderwerpt zich bundelt, zich verenigt door middel van godsdienst. Voor de Afrikaan zijn godsdienst, wetenschap, taal en cultuur onlosmakelijk met elkaar verbonden. Door dat af te nemen, te demoniseren, wordt hij als het ware ontmenselijkt.

De Afrikanen die naar o.a. Suriname werden gebracht hadden hun eigen taal, cultuur en godsdienst. Het waren bijvoorbeeld ook ambachtslieden, bouwers, smeden, timmerlieden, naaisters, priesters, geestelijke leiders, prinsen, prinsessen, militairen, leraren, boeren, vissers. Het waren mensen die in West Afrika en zuidelijk Afrika al eeuwen grote koninkrijken hadden gebouwd. Ze kwamen uit landen met staande legers van wel 200.000 man met paarden, etc.

Landen dus waar er een goede economische structuur was. Hoe onderhoud je anders een staand leger van 200.000 man? Denk alleen maar aan de logistiek! Daarnaast waren het mensen die kennis hadden van het universum. Die ver voordat Galilei besefte dat de aarde rond was, de sterrenstelsels Orion en Sirius in kaart hadden gebracht. Mensen die de keizersnee techniek naar Europa hebben gebracht, de bril, wiskunde. Deze mensen hebben Europa kennis laten maken met bouwkunst die later de kathedralen in Europa het licht hebben laten zien. Kathedralen die dezelfde Europeanen zouden gebruiken om hun boodschap van superioriteit uit te dragen. De boodschap die diverse boodschappers met verve uitdragen anno 2015.

Ontmenselijking begint vaak door de ander slecht af te schilderen door stereotypen te gebruiken en elke vorm van nuance achterwege te laten. De stereotypen die gebruikt worden als “demonisch” , “afgoderij” enzovoort, dienen om een stereotype beeld te creëren waarbij iedere zweem van menselijkheid vermeden dient te worden.

Wanneer men deze ongenuanceerde standpunten voorbij ziet komen in de media, is alertheid geboden. Het ontstaan van publieke angst en irrationaliteit staat op de loer. Voor men er erg in heeft, heeft massa-manipulatie wederom een gespreid bedje gevonden.

Wat men niet moet willen is toestaan dat de christelijke leer gebruikt wordt als propagandamiddel en dekmantel om het eigen belang en andere onderliggende belangen veilig te stellen ten koste van een een hele groep.

Efu yu kisi wan finga yu wani teki a heri anu’ en dat is wat nu gebeurt. Ze vechten voor nog meer erkenning”, aldus Meye. Dat klopt meneer Meye. Met één vinger kan je niet zoveel. Men heeft de andere vingers en de rest, dus de hele hand nodig om u in liefde de hand te reiken, de hand te schudden. Met twee handen is een liefdevolle omhelzing in de lijn der mogelijkheden. Vele handen maken licht werk. Er is veel te doen op vele terreinen in Suriname. En …gado no poti ala koni ini wan sma ede. Verbinding, harmonie, communicatie, uitwisseling, overdracht, educatie enz. Allemaal nodig voor samenwerking aan eigen en gezamenlijke doelen. Uitsluiting en demonisering heeft hierin geen plaats.

De krant
Het einde van ons leven begint op de dag dat we zwijgen over de dingen die ertoe doen.

Nu kan men zich in gemoede afvragen waarom een krant überhaupt een podium biedt aan personen om anderen te schofferen. Door zonder redactioneel commentaar de ongezouten denigrerende mening over de Afro Surinaamse cultuur en geloofssysteem te plaatsen, is de krant feitelijk de relatie tussen een vertegenwoordiger van het (Europees) christelijk geloof en personen uit de Afro Surinaamse cultuur die de Afro Surinaamse geloofssystemen aanhangen dan wel belijden, aan het polariseren. Zij onderschrijft (misschien ongewild of onbewust) in principe de uitspraken van de boodschapper.

De redactie hoeft niet in te gaan op de rest van de persoonlijke mening van de geïnterviewde maar kan minimaal wijzen op de implicaties daarvan. Vooral omdat er een reactie werd gevraagd over een maatschappelijk belangrijke vraag, namelijk het omgaan met de vrijheid van godsdienst door de overheid.

Het ambt van president heeft geen geloofsovertuiging. De persoon, in dit geval de heer Bouterse, heeft er een en mag daarvoor kiezen. De president wordt daarom niet gehinderd door wat voor religieuze overtuiging dan ook en kan een president zijn voor alle Surinamers. Niemand uitgezonderd.

Het is juist de grondwet die ervoor zorgt dat iedereen gehoord kan worden en evenveel rechten heeft als ieder ander. De president is de leider en rolmodel voor zijn burgers, zijn volk. Hoewel er een formele scheiding is van kerk en staat naar Europees model, vertrouwen zijn burgers erop dat niet alleen hun economische, maatschappelijke, fysieke en mentale welzijn van belang zijn, maar vooral ook hun spiritueel welzijn. Alle bevolkingsgroepen in Suriname onderschrijven deze holistische benadering en vullen die in naar eigen inzicht. Ook de Afro Surinamers.

Beseft men bij deze krant welke impact en consequenties een dergelijk artikel heeft? Zonder nu aan te willen zetten tot censuur, kan gesteld worden dat de media een bepaalde verantwoordelijkheid heeft. Haar berichtgeving draagt namelijk bij tot beeldvorming. In dit specifieke geval is de krant verworden tot een instrument voor mensen die angst als middel zien om hun belangen te behartigen. Wat die belangen zijn kan verschillen .

Kent de redactie van ‘De Ware Tijd’ de geschiedenis van de Afro Surinamers met betrekking tot godsdienstvrijheid? Die geschiedenis van godsdienstontkenning en demonisering gaat voor de Afro Surinamers en inheemsen eeuwen terug en heeft voor die groepen sinds kort enige positieve invulling gekregen. Is dat geen reden om zeer omzichtig en respectvol om te gaan met die geschiedenis? Of is het beleid onder andere bedoeld om controverse te creëren ten koste van Surinaamse burgers? En als er mensen zitten met een redelijke basiskennis, waarom wordt een dergelijk artikel toch geplaatst zonder redactioneel commentaar?

Solidariteit
Uiteindelijk zullen we ons niet de woorden van onze vijanden, maar het zwijgen van onze vrienden herinneren.

Het is bizar dat er een grote groep mensen anno 2015 op basis van hun geloof dreigt te worden uitgesloten van participatie in de samenleving, hun stem niet gehoord dreigt te worden. En het merendeel aan de andere kant zwijgt.

Een oude gezegde luidt: Wan dey fu sabaku, wan dey fu tyon tyon. Alle Surinamers moeten wakker worden en informatie over de wereldgeschiedenis met betrekking tot religieuze uitsluiting erop naslaan. Dàt moeten wij niet (meer) willen in Suriname.

Wat is een dag der vrijheden vieren nog waard, wat is het vieren van het einde van de Ramadan nog waard, wat is Pagwa nog waard, als deze vormen van godsdienstwaanzin met betrekking tot de Afro Surinaamse geloofssystemen nog voorkomen? Wat zijn deze waard als sommige religieuze leiders van de dominante denominatie hun schouders ophalen en dat vertegenwoordigers van andere religieuze stromingen zwijgen?

Allen plukken zij de vruchten van de godsdienstvrijheid in dit land maar hullen zich vooralsnog in stilzwijgen. Is deze houding hypocriet te noemen?

Verder is het stilzwijgen van de rest van de individuen en groepen in Suriname die er maatschappelijk toe doen, meer dan stuitend.

Waar zijn de zogenaamde democraten die de grondwet te pas en te onpas tevoorschijn halen om spijkers op laag water te zoeken bij een terugroeping. Waar is de collectieve veroordeling van deze schandelijke uitspraken?

De geschoffeerde groep
De ultieme beoordeling van een man gebeurt niet op momenten van comfort en gemak, maar wanneer hij zich bevindt in tijden van uitdaging en controverse.

Veel mensen voelen zich persoonlijk aangevallen. Sommigen zijn er emotioneel erg aan toe. Men voelt zich machteloos. Ondanks de pijn, kiest menigeen ervoor niet te reageren maar deze vuilnis te slikken. Men heeft het over de consequenties van reageren. Uitsluiting, karaktermoord, beschimping, kritiek. Deze angst is zeer verwonderlijk. Niemand hoeft zich op te stellen als masochist, maar daar waar er onrecht wordt begaan, moeten mensen opstaan. Massa’s mensen in dit geval. Het is een plicht van iedere Surinamer om de grondwet en daarmee hun grondrechten te beschermen.

De angst die men anderhalve eeuw na afschaffing van de slavernij nog heeft om te reageren op aanvallen op hun eigenheid, hun zijn, hun geloof, hun cultuur, hun haar, hun kleur, hun taal, spreekt boekdelen.

Kleur, haar, taal, godsdienst werden middelen van uitsluiting waardoor deze zaken zorgden voor een eigen dynamiek binnen de Afro Surinaamse gemeenschap. De uitspraken van de vertegenwoordiger van die specifieke christelijke denominatie moeten in dat licht worden bezien. De angst van vele Afro Surinamers om een tegengeluid te laten horen, ook.

Anno 2015 zouden deze exponenten geen rol van betekenis meer mogen spelen. Het laat zien dat er na de afschaffing van de slavernij geen psychologische hulp is geweest voor de Afro Surinamer maar dat er integendeel een maatschappelijk klimaat van belonen en bestraffen is verfijnd dat heeft geleid tot verdeeldheid in die groep. Deze cultuur van belonen en bestraffen van respectievelijk de Europese waarden t.o.v. de Afrikaanse waarden zijn heden ten dage nog actueel.

En ja, er is nog veel werk te doen. Bezig zijn met negatieve processen kan een positief proces vertragen of juist versnellen. De Afro Surinaamse groep zet zich in voor het laatste.

Ben Toppin
Reactie op recete uitlatingen van Bisschop Steve Meye.