Aleks de Drie

Aleks de Drie
20 Desembri 1902– 4 Nofembri 1982
Banyasabiman, bigi toriman, singiman

Nicolaas Alexander (Alex) de Drie ben kisi kweki fu en granmama Sjaklina Sabina de Drie. En afo Paulina Meintje Wouter abra den owru Afrikan Sranan sabi gi en. Taki a ben hori den sabi disi na ede, ben de wan Gado-gi sani. Ensrefi ben kari dati `onthouvermogen`. A gro kon tron sabiman fu den seybi owruten sabi nanga koni di sma ben gwenti na den pranasi na ini srafuten: banya, susa, laku, kanga, fayaston, anansitori nanga sokopsalm. Funamku De Drie ben de wan banya-gron-sabiman; banya na wan prey pe den e singi nanga dansi.

A ben de wan bun singiman, grontapu sabiman fu agersitori. Fu1976 te kon miti 1978 De Drie ben pristeri wan aladey programa na SRS pe a ben ferteri agersitori na ini Sranantongo. Misi Trudi Guda wan uma di stuka culturele antropologie skrifi tu buku fu en. A buku di e ferteri ala sani fu en `Wan tori fu mi eygi srefi` nanga `Sye! Arki tori!´ wan buku nanga agersitori. Na ini ala tu buku De Drie e ferteri en tori na ini Sranantongo.
Na a birti Sophia’s Lust wan strati kisi en nen.

Banyakenner, meesterverteller, zanger
Nicolaas Alexander (‘Aleks’) de Drie werd door zijn grootmoeder Sjaklina Sabina de Drie opgevoed. Door zijn overgrootmoeder Paulina Meintje Wouter werd hij ingewijd in de Afro-Surinaamse tradities; zijn “onthouvermogen” zoals hij zijn uitstekend geheugen noemde, kwam hem daarbij goed van pas. Hij wist zich te ontwikkelen tot kenner van de zeven traditionele cultuurvormen die op de plantages in de slaventijd werden beoefend: banya, susa, laku, kanga, fayaston, anansitori en sokopsalm. De Drie was vooral een expert in banya, een lied- en dansvorm.

Hij was een getalenteerd zanger en een legendarisch verteller van volksverhalen. Van 1976 tot 1978 had De Drie op de overheidszender Radio SRS een dagelijks programma waarin hij verhalen vertelde in het Sranantongo. De cultureel antropoloog Trudi Guda stelde twee publicaties over hem samen: zijn autobiografie Wan tori fu mi eygi srefi en Sye! Arki Tori!, een bloemlezing volksverhalen. In beide uitgaven doet De Drie zijn verhaal in het Sranantongo. In de woonwijk Sophia’s Lust is een straat naar hem genoemd.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

Trainers NAKS Wan Rutu doen mee met Awasa dansworkshop

 

Waldy Simson bezoekt NAKS

Onlangs is de veelzijdige kunstenaar Waldy Simson op bezoek geweest bij de culturele vereniging NAKS, waar hij ontvangen is geworden door de directrice Siegmien Staphorst. Na uitwisseling van informatie over elkaars culturele – en kunstzinnige activiteiten hebben Staphorst en Simson het ook gehad over hun intentie tot mogelijke toekomstige samenwerking op eerder genoemde gebieden.

NAKS-voorzitter Siegmien Staphorst en kunstenaar Waldy Simson

Simson schonk NAKS een ingelijste foto waarop hij poseert met, onder andere, Nelson Mandela. Hij kreeg uit handen van Staphorst een exemplaar van de NAKS Iconen Kalender 2021 en overhandigde op zijn beurt een exemplaar van zijn pas verschenen Kalender Waldy Simson 1 aan Siegmien Staphorst. Het hulde brengen aan Surinamers die op, onder andere, cultuur- en kunstgebied uitzonderlijk gepresteerd hebben en daardoor absoluut niet in de vergetelheid mogen geraken is een gemeenschappelijk doel van en de organisatie NAKS en de veelzijdige kunstenaar Waldy Simson.

“Geef kunst een waardevolle plaats in uw leven.”

Waldy Simson

Bron: www.Sun.sr

Jack Uden

Jack Uden

13 Desembri 1949

Bisnisman di e kraka a libimakandra

 

Baka di Jacob (‘Jack’) Reinier Uden, teki en papira fu Handelsschool, a stuka difrenti frey opolangi tori, dan a wroko gi wantu rèisòrga. Di na ini a yari 1989 en dren kon tru ne a opo en eygi wrokopresi: Jack Tours and Travel Service. Ini 2019 a wrokopresi ben nyan en 30 yari friyaridey  nanga furu opo-opo.

Jack Uden ben kweki na Frimangron, dati yepi fu a kon tron san a de tide. Mama Georgetina Krekko ben de wan bigi eksempre na ini a famiri. En ben sorgu fu prati leri gi iniwan fu en pkin fu wroko tranga nanga den heri ati, fu abi lespeki gi makandra nanga lobi fu a libimakandra ini san yu de.

Kerki, sport, poku nanga bradalobi  teki wan prenspari presi na ini a libi fu Uden. Jack Uden na leriman fu Hervormde Gemeente, krakaman noso rayman fu difrenti singigrupu. Ma a ben gi en krakti tu na difrenti komte di ben seti granlanti tori. Uden ben de a fosi Srananman di na ini a yari 1984 ben piki kon na ini a tirigrupu fu Jaycees fu heri grontapu.

Uden wani kraka yonguwan fu meki den dren kon tru; en wrokopresi abi a gwenti fu gi òrga moni, di e yepi sma fu gro den talenti.

A kisi grani fu Ridder in de Ereorde van de Gele Ster (2003) nanga Commandeur in de Ereorde van de Gele Ster (2009).

Maatschappelijk geëngageerd zakenman

 

Jacob (‘Jack)’ Reinier Uden realiseerde na de Middelbare Handelsschool, opleidingen in de luchtvaartindustrie en een loopbaan in de reisbranche, in 1989 zijn droom voor een eigen bedrijf: Jack Tours & Travel Service. In 2019 vierde het bedrijf groots zijn dertigjarig bestaan.

Zijn jeugd in de stadswijk Frimangron heeft Uden in belangrijke mate gevormd.
Moeder Georgetina Krekko was rolmodel in het gezin waarin discipline, respect voor elkaar en gemeenschapszin centraal stonden.

Kerk, sport, muziek en broederschap spelen een prominente rol in Udens leven. Hij is voorganger van de Hervormde Gemeente, beschermheer of adviseur van diverse zangkoren en heeft in verschillende overheidscommissies gediend. In 1984 was hij de eerste Surinamer gekozen in het wereldbestuur van de Jaycees.

Uden wil vooral jongeren motiveren hun droom waar te maken; zijn bedrijf doet regelmatig schenkingen aan instellingen die zich inzetten voor talentontwikkeling.

Hij werd benoemd tot Ridder in de Ereorde van de Gele Ster (2003) en Commandeur in de Ereorde van de Gele Ster (2009).

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

Pake

Pake

11 Desembri 1957 – 25 Marti 2017

Dresiman, grun-wwirisabiman

 Severinus Orlando Stefanius Schmidt ben de manpikin fu Alexander Samuel Schmidt nanga Rolientje Arnolda Leisberger. Granwe a famiri Schmidt ben de dresiman, di ben sabi den difrenti dresi wiwiri fu a busi. A sabi disi na den granwan ben ferteri den moro yonguwan, ma sosrefi tu den ben kisi den boskopu na dren nanga den granwan.

Ppa Alexander ben abi a nyuman-nen fu Ppa Aleke, di kenki kon tron Pake. A bigin en dresikanpu na Meursweg na ini Para na ini a yari 1978. En sabi ma sosrefi den yeye fu du a wroko a ben abra go na en manboy, di ini 1988 go doro nanga a wroko nanga a nyunman-nen Pake.

Leki wiwiri dresiman Pake en spesrutu sabi ben de fu dresi skin-ati di abi fu du nanga den skin-skrufu soleki pòlsu, anu, ma sotu a ben sabi fu dresi frekti broko-anu nanga broko futu. Ala di na ini Sranan sma ben sabi en kba  bun bun, manboy Severinius meki en nen na heri grontapu na ini a buku `De groeten aan de koningin, Reis door Suriname (2007)’ di a Ptata uma Karin Anema di na sabidensi-nyunsuman skrifi. Na ini a buku disi a e ferteri fa Pake dresi wan bonyosiki na en manboy di datra ben taki a o dede fu en.

Na a yari 2009 Pake kisi a Gaanman Gazon Matodja Award.

Natuurgenezer, kruidenkenner

 Severinus Orlando Stefanius Schmidt (‘Pake’) was de zoon van Alexander Samuel Schmidt en Rolientje Arnolda Leisberger. De familie Schmidt was vanouds bekend met natuurgeneeswijzen en de medicinale flora van het regenwoud. Deze kennis kregen ze door orale overlevering en voorouderlijke dromen. Vader Alexander wiens roep-naam ‘Pa Aleke’ werd verbasterd tot ‘Pake’, begon aan de Meursweg in het district Para in 1978 een eigen praktijk. Zijn kennis, maar ook spirituele kracht droeg hij over aan zijn zoon, die in 1988 eveneens onder de naam Pake de kliniek overnam.

Als natuurgenezer was Pake gespecialiseerd in het genezen van gewrichtsaandoeningen en gecompliceerde botbreuken. Al befaamd in Suriname, werd zoon Severinus internationaal bekend door het boek De groeten aan de koningin, Reis door Suriname (2007) van de Nederlandse wetenschapsjournaliste Karin Anema. Daarin beschrijft zij hoe Pake haar zoon geneest van een zeldzame botziekte die ongenees-
lijk was verklaard door artsen.

In 2009 kreeg Pake de Gaanman Gazon Matodja Award.

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Grantangi! Thank You!

Namens de Sranan Iconen werkgroep bedanken wij iedereen

die op welk manier dan ook een bijdrage heeft geleverd aan het project

Launch Sranan Iconen Kalender en Sranan Iconen Expo.

Wij hopen dat het een leerrijke ervaring voor u was

en zien u graag weer bij de volgende

Launch Sranan Iconen Kalender en Sranan Iconen Expo 2021

GRANTANGI!

Joyce Ooft

Joyce Ooft

5 Desembri 1945 – 20 Oktowbru 2009

Faya feti-uma gi umasma-buweygi, tiri-uma fu fakbontu

 Joyce Eleonore Ooft teki netileri na a Instituut voor de Opleiding van Leraren, dan a prati leri bigin fu a yari 1969.

Frukfruku kba en ay ben opo gi a fasi fa umasma ben tan na baka. Na Laetitiaskoro, wan Leao (gi lagi ekonomiyaskoro), a krin pasi gi den skoropkin; furu fu den ben de potisma pkin.

Ooft ben gi skin na ini a òrga Katholieke Onderwijzers Bond (KOB) pe a ben broko a makti fu den mansma di den wawan ben tiri a òrga. Fu a yari 1981 te kon miti 1994 a ben de sekretarsi.

Na a yari 1982 Ooft ben de wan fu den opoman fu Nationale Vrouwen Beweging (NVB), dan na ini a yari 1996 a ben tron driktoro fu Instituut voor Vrouwelijke Ondernemers (IVVO). A ben du furu fu meki den pkin wrokopresi gro, fu sofasi umasma ben kan abi wan ekonomiya kraka baka. Bigin fu 1996 makandra nanga NVB a seti a Women-in-BisNis beurs kon, di ben de wan steyfi barki gi uma di ben wani seti den eygi wrokopresi.

A ben kisi a gowtumedari fu Ereorde van de Palm (1998); a Ministerya fu Insey-afersi ben gi en grani leki wan eksempre-uma (2009). Wan strati kisi en nen na ini a Suri-Villageproyekti.

Vurig voorvechter vrouwenbeweging, vakbondsleider

 

Joyce Eleonore Ooft volgde avondopleidingen aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren en stond vanaf 1969 voor de klas. Ze was zich al vroeg bewust van de achtergestelde positie van vrouwen. Op de Laetitiaschool voor lager economisch en administratief onderwijs verrichtte ze baanbrekend werk voor meisjes uit achterstandsgezinnen.

Ooft was actief in de Katholieke Onderwijzersbond (KOB); ze wist de mannelijke bestuurshegemonie te doorbreken en was van 1981 tot 1994 secretaris.

In 1982 was Ooft medeoprichter van de Nationale Vrouwen Beweging (NVB), waar ze in 1996 directeur werd van het Instituut voor Vrouwelijke Ondernemers (IVVO). Ze was de drijvende kracht achter veel micro-ondernemingen waarmee ze de economische weerbaarheid van vrouwen stimuleerde. Met de Women-in-BisNis-beurs creëerde ze met de NVB vanaf 1996 een krachtig platform voor vrouwelijke ondernemers.

Ze kreeg de Eremedaille, in goud, verbonden aan de Ereorde van de Palm (1998); het Ministerie van Binnenlandse Zaken huldigde haar als voorbeeldvrouw (2009). In het Suri-Villageproject is een straat naar haar vernoemd.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

Trudi Guda

Trudi Guda

4 desembri 1940, Paramaribo

Sabiman fu folku afersi,  puwema skrifiman

 Gertrude (Trudi) Marie Guda teki en papira na a yari 1968 leki sabiman fu folku afersi na Universiteit van Utrecht nanga a sabidensi wroko De transmigratie van Bosnegers uit het Brokopondogebied in Suriname. Baka di a kba stuka a ben e go kon fu Sranan go na Ptata, so fasi a ben kon gwenti nanga a kulturu libi na ini alatu kondre.

Na a bigin fu den yari seybitenti leki edeman fu Culturele Zaken (Kulturu Afersi) fu a ministeriya fu Skoro Afersi, Guda ben stuka spesrutu fu den Afrikan-Srananman den gwenti nanga libi tori di den graniwan ben abra gi den yonguwan. Baka di a go libi na Korsow, a ben tan go moro fara nanga a ondrosuku disi. Te fu kba buku kon na doro  fu a bigi toriman Aleks de Drie  di skrifi en eygi libitori Wan tori fu mi eygi srefi (1984)
nanga Sye! Arki Tori (1985), wan buku nanga difrenti tori. Misi Guda ben de a setiman fu den tu buku disi. A meki wan dipbere stuka fu Sranan banya (wan owruten fasi fu tyari singi nanga dansi) san a skrifi poti na ini a buku Drie Eeuwen Banya. De geschiedenis van een Surinaamse slavendans (2005).

Guda na skrifiman fu puwema tu. A skrifi tu puwema buku de geur van franchepane (1970) nanga Vogel op het licht. A kriboy puwema buku disi ben de wan fu den buku fu wini a Literatuurprijs van Suriname na a yari 1981, ma a no meki en.

Cultureel antropoloog, dichter

Gertrude (‘Trudi’) Marie Guda studeerde in 1968 af als cultureel antropoloog aan de Universiteit van Utrecht met de doctoraalscriptie De transmigratie van Bosnegers uit het Brokopondogebied in Suriname. Na haar afstuderen, woonde ze afwisselend in Suriname en Nederland en raakte nauw verweven met het culturele leven in beide landen.

Als hoofd Culturele Zaken van het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling in Suriname, deed Guda begin jaren zeventig onderzoek naar de tradities en orale
literatuur van Afro-Surinamers. Ook nadat ze zich in 1981 op Curaçao had gevestigd, continueerde ze dit onderzoek. Als resultaat daarvan verschenen van meesterverteller Aleks de Drie zijn autobiografische vertelling Wan tori fu mi eygi srefi (1984) en de verhalenbundel Sye! Arki Tori (1985), beide samengesteld door Guda. Over de banya (een lied- en dansvorm) publiceerde ze de diepgravende studie Drie eeuwen Banya. De geschiedenis van een Surinaamse slavendans (2005).

Guda is ook dichter en publiceerde de dichtbundels de geur van franchepane (1970) en Vogel op het licht, die in 1981 genomineerd werd voor de Literatuurprijs voor
Suriname.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2021