Henk Tjon

Henk Tjon

25 Agostu 1948 – 18 Septembri 2009

Komedipreyman, setiman fu komediprey, opoman fu Alakondre Dron

 Henk Foeklin Tjon Tam Pau ben de wan man di ben e du difrenti sani te wi ben taki fu komediprey. Baka di a  teki leri fu seti komediprey na ini Ptatakondre, ne ini 1974 makandra nanga Thea Doelwijt a opo Doe-theater. Dati ben de wan nyun fasi fu seti komediprey nanga ay gi den difrenti kulturu. Den komediprey leki Libi Span nanga Land te Koop ben de prey di den ben tyari kon na doro di den  sma ben lobi nomo. Na ini a yari 1972 a ben de wan fu den opoman fu Carifesta. Ini 1982 a saka go na Ptatakondre, dan makandra nanga Rufus Collins ini 1985 a opo a komediprey òrga De Nieuwe Amsterdam. Ini 1989 a dray kon baka na Sranan. Nanga Wilgo Baarn a bigin nanga Alakondre Dron, wan bigi pokugrupu di ben e wroko nanga ala den kulturu fu Sranan.

Na ini a Kribisi Kontren Henk Tjon ben meki en nen nanga komediprey di ben sori a kulturu gudu fu Sranan.

Tjon kisi grani leki Officier in de Ereorde van de Gele Ster (2007). A kisi a Gouverneur Currie Prijs (1974); Gaanman Gazon Matodja Award (2003); Francisco de Miranda Award (Venezuela); Actor Boy Award (Jamaica) nanga a Cacique Award (Trinidad, 2001).

 

Acteur, theaterregisseur, oprichter Alakondre Dron

 

Henk Foeklin Tjon Tam Pau  was een veelzijdig theatermaker. Na een regieopleiding in Nederland richtte hij in 1974 samen met Thea Doelwijt het Doe-theater op, een nieuwe vorm van multicultureel totaaltheater dat succesvolle theaterstukken zoals Libi Span en Land te Koop presenteerde. Hij was in 1972 medeoprichter van het Caribbean Festival of Creative Arts (Carifesta). In 1982 vertrok Tjon naar Nederland, waar hij in 1985 samen met Rufus Collins het toneelgezelschap De Nieuw Amsterdam oprichtte. In 1989 keerde hij voorgoed terug naar Suriname. Samen met Wilgo Baarn introduceerde hij Alakondre Dron, een innovatief multi-etnisch drum-ensemble.

In het Caribisch gebied verwierf Tjon tijdens Carifesta grote bekendheid met theaterstukken waarin de rijkdom van de Surinaamse cultuur werd gepresenteerd.

Tjon werd benoemd tot Officier in de Ereorde van de Gele Ster (2007). Hij ontving de:  Gouverneur Currie-prijs (1974);  Gaanman Gazon Matodja Award (2003); Francisco de Miranda Award (Venezuela); Actor Boy Award (Jamaica) en in 2001 de Cacique Award (Trinidad).

 

 

 

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2020

 

NAKS KWANZAA BRENGT LAATSTE GROET AAN ‘MISI URMIA’

Bron: De Ware Tijd 21/08/2020 23:39 – Audry Wajwakana

Met haar sopraanstem en lichte huidskleur viel Urmia Darcheville-Berkleef vaak op bij sokopsalm-, kawina- en wintipokuoptredens.

Met haar sopraanstem en lichte huidskleur viel Urmia Darcheville-Berkleef vaak op bij sokopsalm-, kawina- en wintipokuoptredens. Foto: Sabrina Esajas

 

PARAMARIBO – ‘Misi Urmia’, ‘Urtje’, ‘rode Urmia’ werd het rustigste en hulpvaardige lid van Naks Kwanzaa vaak liefkozend geroepen. Met haar sopraanstem en lichte huidskleur viel Urmia Darcheville-Berkleef (52) vaak op bij sokopsalm-, kawina- en wintipokuoptredens. De zangeres overleed op 14 augustus. In het centrum van Naks nam Naks Kwanzaa donderdagmiddag met sokopsalmliederen afscheid van haar collega.

Bij het zingen van de sokopsalmliederen lieten enkele Kwanzaa-leden hun tranen de vrije loop. “Na arbeid komt sport was vaak haar statement en bij Kwanzaa voelde ze zich helemaal thuis. We hadden niet alleen het stukje optredens bij activiteiten, maar ook dat stukje waar we met elkaar konden socialiseren”, zegt Marjorie Peer, voorzitter van Kwanzaa tegen de Ware Tijd. Daarin blonk Darcheville-Berkleef uit. Voor de groep van 23 leden, onder wie negen mannen, is het overlijden van haar lid een groot verlies. “Omdat ze ziek was, was ze niet zo erg actief op de app, maar de laatste keer toen ze er weer was zei ze dat we haar heel gauw zouden zien. We waren blij met een teken van leven, maar jammer genoeg God heeft anders beslist”, zegt Peer. Darcheville-Berkleef is vrijdag in de RK-begraafplaats begraven.

De 52-jarige was een cultuurmens en het was logisch dat ze haar weg in 1997 vond naar de Organisatie voor Gemeenschapswerk Naks. In de eerste jaren als Nakser was ze actief in de afdeling Kawina en Dron, die erop is gericht om de Afro-Surinaamse traditionele muziek hoog te houden en de kennis over te dragen aan jongeren. Haar zangstem was sopraan. Samen met Ingrid Madari en Jacintha Wolf-Liauw A Joe heeft ze het lied ‘Nyan Faro Maisa’ gezongen die op de eerste cd van Naks Kawaina en Dron getiteld ‘Grantangi mi bigi sma’ is opgenomen. Samen met deze groep heeft ze diverse optredens in stad, districten en het Caribisch Gebied gehad. Terwijl zij in de Kawina en Dron-groep zat, werd ze vanwege haar sopraanstem vaak door de toenmalige leider van de Naks zang- en dansafdeling, ma Es – Esselien Fabies – gevraagd om te ondersteunen bij optredens. Hierdoor kon ze na enkele jaren zich makkelijk aansluiten bij deze afdeling, die meer bestond uit oudere vrouwen en mannen.

De zang- en dansafdeling is op het gebied van theater en folklore de oudste binnen Naks, die als doel heeft om de Afro-Surinaamse cultuur te behouden en over te dragen. De afdeling onderging een naamsverandering, tegenwoordig Naks Kwanzaa, en wordt veel gevraagd voor sokopsalm, kawina en winti poku. Van beroep was Darcheville-Berkleef gecertificeerde busbegeleider bij het transporteren van kinderen en volwassenen met een beperking. Behalve zang en dans was mode ook haar hobby. Vandaar dat ze de verschillende modecursussen van Naks zoals draperen, modeaccessoires en sabi tay yu-angisa heeft gevolgd. Ze was degene die ook met het idee kwam om de eerste kimonaparty van Naks te laten organiseren.

 

Big Jones

Big Jones

20 Agostu 1921 – 1 Mèy 1976

Tyariman fu nyun sani na kawna poku

Marius Frederik Liesdek di un sabi moro bun leki ‘Big Jones’ ben si  krin fu dey na ini Paramaribo. Yonguyongu a leri prey dron nanga kwatro.

Big Jones ben abi wan Gadogi singisten. Te a ben e singi nanga en kawnagrupu dan a ben e prey en kwatro. Big Jones ben de wan fu den fosi pokuman di bigin prey kamalamakawna.

Herman van der Horst wan Ptata setikinoman ben meki wan syatu kino nanga a nen Faja lobbi na-ini san Big Jones nanga en kawnagrupu ben e prey poku. A kino di  ben fruteri fu a libi na ini Sranan ben tron winiwan fu a Gouden Beer na a  Filmfestival fu Berlijn (1960).A pokufabriki Philips ben poti den poku fu a kino disi tapu plât di kisi a nen Suriname. A singi Ala pikinnengre ben powpi kfalek na en ten.

Furu leysi Big Jones ben prey poku na AVROS, a fosi radiyostasyon na ini Sranan. A piyanopreyman                            nanga skrifiman fu poku Eddy Vervuurt, fesiman fu Radio Apintie, ben kari Big Jones fu meki programa fu kawnapoku. Makandra nanga Eddy Vervuurt a meki a poku Par’bo-mambo, wan singi di den tan prey langa yari fu panya a seri fu Parbo biri.

Leki grani wan strati na a birti fu Hanna’s Lust kisi a nen fu Big Jones straat.

Vernieuwer van de kawinamuziek

Marius Frederik Liesdek (‘Big Jones’) werd geboren in Paramaribo. Hij leerde als jongeling verschillende drums en de cuatro bespelen.

Hij had een karakteristieke zangstem en begeleidde zichzelf op de cuatro in zijn Kawinaband. Big Jones behoorde tot de eerste kawinamuzikanten die de kamalamastijl Introduceerden.

Herman van der Horst, een Nederlandse filmmaker had een documentaire Faja Lobbi gemaakt waarin Big Jones en zijn kawinaband optraden.

Deze film over Suriname werd in 1960 op het Filmfestival van Berlijn bekroond met een Gouden Beer.

De platenmaatschappij Philips bracht de soundtrack uit onder de titel Suriname. Het nummer Ala pikin nengre uit de documentaire werd een tophit en het bekendste nummer.

Hij trad regelmatig op voor de AVROS, het eerste radiostation in Suriname. De pianistcomponist Eddy Vervuurt, oprichter van Radio Apintie, rekruteerde hem om voor Apintie een radioprogramma te maken over kawinamuziek. Samen met Vervuurt componeerde hij voor Parbobier het welbekende reclameliedje Par’bo-mambo.

De Big Jonesstraat in de woonwijk Hanna’s Lust is naar hem genoemd.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2019

Elfriede Baarn-Dijksteel

Elfriede Baarn-Dijksteel
19 Agostu 1947 – 1 Februwari 2010
Dyadya kulturuman, fosi uma ambrabasi fu NAKS

Elfriede Josefine Marie Baarn-Dijksteel, ben de wan dyadya kolturuman fu a Afro Sranan kulturu. Un sabi en tu leki skrifiman fu komediprey, orgaman fu kotoprisiri nanga setiman fu komediprey. Baka di a abra na ini a libi, kondre kon sabi taki kibri fasi a ben skrifi puwema.

Tenti tenti yari a ben de tiriman na ini difrenti orga. Na Lanti a ben abi wan wroko leki rayman fu driktoro nanga ministri. Na ini den dritenti yari di a ben de skoromisi na Christus Koningskoro, a ben e feti nómo nomo fu den skoropikin frustan opo fu den kan gro go tron wan borgu fu a libimakandra.

Di a ben abi 22 yari Elfriede Baarn-Dijksteel tron memre fu a òrga NAKS, dan en heri libi langa a tan wroko gi a òrga. Bigin fu a yari 1995 te leki Februwari fu a yari 2010, Elfriede ben de fesiman fu NAKS. Dya so srefi tu, leri yonguwan san den no sabi, ben de wan prenspari sani gi en. Te yu e luku a Afro Sranan kulturu, a musu poti na papira, kibri den sani san skrifi. Fa Elfriede ben si en, dan unu musu kon na doro nanga a Afro Sranan kulturu, ma makandra nanga den tra folku na Sranan.
Elfriede Baarn-Dijksteel kisi a granilenti fu “Ridder in de Ere-orde van de Palm” en “Officier van de Gele Ster”.

Cultuuricoon, eerste vrouwelijke voorzitter van NAKS

Elfriede Josefine Marie Baarn-Dijksteel, icoon van de Afro-Surinaamse cultuur, was schrijfster van theaterstukken, organisator van kotoshows en regisseur. Na haar overlijden bleek dat ze ook jarenlang in het geheim gedichten had geschreven. Ze vervulde bestuursfuncties in verschillende maatschappelijke organisaties en beleidsfuncties bij de Surinaamse overheid. Tijdens haar dertigjarige dienstbetrekking als leerkracht aan de Christus Koningmuloschool, heeft zij er systematisch naar gestreefd dat haar pupillen hun kansen aangrepen die een toekomstige carrière veilig stelden en bood zij hen de mogelijkheid zich te ontwikkelen tot modelburgers.

Elfriede Baarn-Dijksteel werd op 22-jarige leeftijd lid van de Organisatie voor Gemeenschapswerk NAKS en bleef gedurende de rest van haar leven een actief lid. Van 1995 tot aan haar overlijden in 2010 was ze voorzitter van deze organisatie. In NAKS stelde ze kennisoverdracht aan jongeren centraal. Elfriede Baarn-Dijksteel richtte zich op het uitdragen, ontwikkelen en versterken van de Afro-Surinaamse cultuur, maar deed dit heel duidelijk in samenwerking met de andere culturen in Suriname. Ze werd gedecoreerd tot “Ridder in de Ere-orde van de Palm” en “Officier in de Ere-orde van de Gele Ster”.

Copyright@NAKS ICONENKALENDER 2018

OUR STORY: ANNA M. MANGIN (13 years): INVENTED THE PASTRY FORK IN 1891

 
For all those who love baking, but want the tasks to be made as easy as possible, you have Anna M. Mangin to thank for her ability to foresee your needs. The young African American woman invented the pastry fork in 1891.
The utensil was used to mix dough for pie crusts, cookies, butter and flour pastries without needing to physically manipulate the ingredients with one’s hands. However, the fork was also used to beat eggs, mashed potatoes, and prepare salad dressings. Anna M. Mangin was awarded a patent on March 1, 1892, for the pastry fork for mixing pastry dough.

Met een studiebeurs naar het buitenland?

Je wilt verder #studeren, maar het liefst in het #buitenland. Dan komt er heel veel bijkijken. Denk aan het vinden van een goede #opleiding of #universiteit, een passende #studiebeurs en daartussen heb je het vele #papierwerk en misschien nog aanvullende #testen om te kunnen voldoen aan alle #voorwaarden. Wel, wij hebben de deskundigheid in huis. Connect with us for #IMPCAT!

 

 

De Kom na 86 jaar op bestsellerlijst

De Kom na 86 jaar op bestsellerlijst

Antikoloniale roman Met dank aan de Canon van Nederland en het debat over racisme wordt de roman Wij slaven van Suriname goed verkocht.

Toef Jaeger, NRC, 16 juli 2020

Bron: www.nrc.nl/nieuws

Anton de Koms Wij slaven van Suriname staat, 86 jaar na verschijning, op de bestsellerslijst. Wekelijks geeft de CPNB aan welke zestig boeken de afgelopen week het vaakst werden verkocht. Over het algemeen zijn dat thrillers, voetbalbiografieën, levensverbeterboeken en Lucinda Riley. Woensdag werd bekend dat Wij slaven van Suriname, dat oorspronkelijk in 1934 verscheen, de lijst ‘binnenstormde’ op plek dertig.

Lees ook:Plaats voor Anton de Kom in Nederlandse canon is ‘stap naar eerherstel’, zegt zijn zoon

De aanleiding dat het boek nu in de belangstelling staat, is De Koms recente opname in de herziene Canon van Nederland eind juni en het nationale racismedebat. De uitgever die de roman ook in 1934 uitgaf, kwam met een recente heruitgave, aangevuld met inleidingen van schrijfster Tessa Leuwsha, universitair docent Amerikaanse literatuur Duco van Oostrum en Mitchell Esajas, medeoprichter van The Black Archives.

De roman van de antikoloniale strijder, auteur en verzetsheld Anton de Kom (1898-1945) is een aanklacht tegen het koloniale systeem, wat je het ‘grote geld’ zou noemen, en machtsstructuren. Eigen ervaringen worden afgewisseld met geschiedenis en verhalen, een beetje zoals Multatuli deed in de Max Havelaar (1860) en Edgar du Perron in zijn roman Het land van herkomst (1935). Met het verschil dat Multatuli en Du Perron wel meteen in de literaire canon belandden en De Kom niet.

De Kom herschreef de geschiedenis van zijn vaderland „door de geschiedenis te herinterpreteren en te fictionaliseren vanuit het perspectief van de zwarte slaafgemaakten”, schrijft Van Oostrum.

„Geen volk kan tot volle wasdom komen, dat erfelijk met een minderwaardigheidsgevoel belast blijft”, zijn bekende regels uit Wij slaven van Suriname.

Wat hij te zeggen heeft in zijn roman gaat nog steeds op, laat Leuwsha in haar inleiding zien. „Het werk van De Kom is een tirade tegen de nuchtere handelsgeest, de gruttersmentaliteit, waarmee een land en volk werden uitgeknepen. Het is geen mooi verhaal, maar het is wel ons gezamenlijke verhaal.” Ze trekt daarop een parallel met het heden: „de opmars van rechtse leiders in de wereld is voor een belangrijk deel op dat wij-zij denken gebaseerd”.

Esajas’ inleiding sluit daarbij aan: „Er zijn nog witte mensen die, wellicht onbewust, gevoelens van superioriteit met zich meedragen. Dit uit zich onder meer in de felheid en de agressie waarmee de sinterklaastraditie wordt verdedigd, symbolen van de koloniale verhoudingen waar De Kom tegen streed. Maar ook in het institutionele racisme waar vele zwarte mensen en mensen van kleur mee te kampen hebben.”

Een voorloper van deze krant komt er overigens niet goed van af wanneer De Kom uitlegt hoe de Nederlandse overheid in 1933 geen ‘verlies’ wil maken op Suriname: „Dat een Surinamer omkomt, daarvan zal het Handelsblad zich niet veel aantrekken, als hij maar bereid is op een koopje om te komen. Deze bereidheid echter […] begint in Suriname te verdwijnen. Sranang mijn vaderland.” Hij hoopte zijn land weer te zien „op de dag waarop alle ellende” weggewist zou zijn. Zover kwam het niet: De Kom werd in 1945 in concentratiekamp Neuengamme vermoord.

Anton de Kom: Wij slaven van Suriname. Atlas Contact, € 20,00

 

NAKS Iconenkalender 2020 Online bestellen

WILT U EEN ICONENKALENDER 2021 BESTELLEN?

De Covid-19-pandemie en de economische crisis hebben de activiteiten van NAKS grotendeels stil gezet. Maar achter de schermen wordt hard gewerkt aan een van de meest succesvolle projecten van de afgelopen jaren: de NAKS Iconenkalender. 

De afgelopen drie jaar werden 36 bijzondere Surinamers uit heden en verleden geportretteerd en met een videoproductie en tentoonstelling onder de aandacht gebracht van een breed publiek. Een cultuur-educatief project dat vooral aanslaat bij de jongere generatie die op deze manier nieuwe rolmodellen ontdekt.

De Iconenkalender is in korte tijd zo populair geworden dat de status van ‘collectors-item’ is bereikt. Omdat de interesse met het jaar groeit, stelt NAKS belangstellenden in de gelegenheid in te tekenen op de Iconenkalender 2021 en een of meer exemplaren te reserveren. 

Twaalf nieuwe Iconen op de NAKS-kalender 2021

  • Sisa Agi, populaire Aukaanse zangeres             
  • Mildred Caprino, historicus en docent 
  • Elfriede Cederboom, voorvechter tegen huiselijk geweld
  • Trudi Guda, cultureel antropoloog en dichter
  • Emma Mais, hogepriesteres van Maisa-liederen
  • Letitia Vriesde, topatleet en sportpromotor
  • Otmar Buyne, transcultureel psychiater en culinair ontwerper
  • Johannes N. Helstone, componist en musicus
  • Papa Koenders, onderwijzer en cultuuractivist Sranantongo
  • Edwin Schal, nationaal topvoetballer en sportcommentator
  • Dorus Vrede, dichter en verteller
  • Carlho Wijdh, oprichter Godo Spaar- en kredietcoöperatie

Klik op de link om te registreren en voor verdere informatie:
Registratie NAKS Iconenkalender 2020

 

Our Community: Aan de poort bij Georgine Breeveld

Een productie van STVS, waarbij we mogen aanschouwen hoe Koto-kenner mw Breeveld, de presentatrice Gail Eijck aankleed.