De glorie van een ras vóór de repressie

Armand Zunder, directeur van het Kennisinstuut voor Onderzoek naar Genocide en Reparaties. Foto: dWT Archief

PARAMARIBO – “Waarom leren onze schoolkinderen dat Christoffel Columbus Amerika heeft ontdekt, terwijl dit helemaal niet waar is. Waarom leren we ze niet over de Nijldelta, dat de basis is geweest van de zwarte cultuur?” Enkele vragen die Armand Zunder, directeur van het Kennisinstuut voor Onderzoek naar Genocide en Reparaties, min of meer zelf beantwoordt in de Naks Kriroro Wiki lezing getiteld ‘Black History. Africa is the future, The future is Africa’.

Tijdens zijn presentatie blikte Zunder terug op de geschiedenis van de voorouders van Afrikaanse afkomst, die al rond het jaar 3150 vóór de geboorte van Christus in Sudan en in Egypte tot grote bloei kwamen. In die periode tot en met het jaar 711 voor Christus waren de Afrikanen de meesters op het gebied van wetenschap, technologie en de toepassingen daarvan. “De Moren hebben vanuit Noord-Afrika in de periode 711 tot 1492 beschaving gebracht aan de Europeanen door onder andere zeep en badhuizen bij ze te introduceren”, vertelt Zunder.

Dat de Moren heer en meesters waren in Europa staaft de wetenschapper met het verhaal over de   ‘ontdekkingsreis’ van Columbus, die overigens nooit voet aan wal zette in Amerika. “Hij was wel voor de kust van Venezuela, maar ging niet van boord, omdat hij door de lange reis ziek werd”, zegt Zunder. In diverse publicaties is beschreven dat de persoon die wel van boord ging ene Pedro Alonso Nino was, meer bekend als ‘El Negro’. De Moorse kapitein reisde samen met Columbus op het schip Santa Maria naar de ‘nieuwe wereld’ in 1493.

El Negro leidde zijn eigen expeditie, die gefinancierd werd door de Raad van Castilie, om goud en parels te vinden in de gebieden die Columbus nog niet ontdekte. Hij keerde rijk terug naar Spanje. Omdat hij zijn afspraken niet nakwam om een bepaald percentage van zijn rijkdom aan de Spaanse koning af te staan, werd hij later gearresteerd en nog voor zijn rechtszaak stierf hij in de gevangenis. “Dit is een van de bewijzen dat Afrikanen vrije mensen waren in Spanje en ook succesvol kunnen zijn”, zegt Zunder.

Dat er niet genoeg kennis is over de succesvolle en bloeiperiode van voor 1493, komt volgens de wetenschapper omdat de focus veel te veel op de periode van slavernij en contractarbeid wordt gelegd. “Onze geschiedenis is niet daar begonnen, maar veel eeuwen eerder. We weten het niet, omdat we het niet willen weten. Als je het wil weten, moet je het gaan onderzoeken”, benadrukt Zunder. In zijn presentatie heeft hij zoveel mogelijk weblinks geplaatst zodat de aanwezigen ook zelf de publicaties gaan opzoeken.

“Dingen die we in feite hadden moeten weten, maar we weten het niet en daarom zijn we gedesoriënteerd. Een groot aantal mensen heeft geen zelfvertrouwen, omdat ze denken dat ze voortkomen uit een periode van slavernij en contractarbeid.” Tijdens de presentatie praat Zunder bewust niet over de slavernij en slavenhandel. “Het liefst praat ik over de greatness of black people’ wat zij allemaal hebben gepresteerd.” Hij noemt Afrikaanse namen als Imhotep, vader van de medische wetenschap, maar ook de Moorse bezetting van Europa. De historische piramides zijn de levende bewijzen.

Zunder voorziet dat Afrika weer zijn positie voor wat de wereldeconomie betreft zal innemen. Het olie- en gasconcern Eco Atlantic in Lagos is volgens de wetenschapper in het proces om zich als het financiële centrum van Afrika te manifesteren.  Ook andere Afrikaanse landen zitten in dat proces van economische ontwikkeling. De inleider wees daarom vooral op de verschillende mogelijkheden om zaken met het continent te doen.”Ik denk niet dat er een leegloop in de Amerika’s en Europa zal ontstaan. Maar de gedachte zal wel ontstaan ‘Wat hebben wij de Afrikanen te bieden? Het vraagstuk van Reparations over het koloniaal en slavernij verleden blijft toch nog overeind.

Zunder vindt het een goede zaak dat de Nederlandse overheid een miljoen euro uittrekt voor de herdenking van het slavernijverleden in Nederland. “Alleen heeft de slavernij niet in Nederland plaatsgevonden. Ze hebben juist ervan geprofiteerd.” Zunder verwacht dat op 1 juli de Nederlandse overheid ook eindelijk excuses over het slavernij verleden zal aanbieden. Het Europees parlement heeft op 26 maart dit jaar een resolutie aangenomen, waarin Nederlandse instellingen en de overheid aanbevolen worden om dit te doen. Ook al gebeurt het dit jaar niet, in de komende jaren zal het zeker gebeuren.

Lees het krantenartikel hier: Black History- Verslag Lezing A. Zunder Nat. Reparatie Commissie, DWT 16 juni 2019

Bron: DWT 16 juni 2019

Keti Koti Activiteiten

Hierbij een overzicht van activiteiten  in het kader van Keti Koti 2019:

  • 29 juni: Prodo Banya om 16:00 uur door NAKS, locatie NAKS Centrum Thomsonstraat 8 – Paramaribo
  • 29 juni: Haar en identiteit om 20.00 uur door Tea Naturals, locatie Tea Salon, Indira Gandhiweg 320
  • 30 juni: Fakkelloop om 22.00 uur door C.Toney Centrum, locatie Poelepantje
  • 1 juli: Taki Tangi om 11.00 uur door NAKS, locatie Fort Zeelandia – Paramaribo
  • 1 juli: Keti Koti om 09.00 uur door FAS, locatie Kwakoeplein, Dr. Sophie Redmondstraat

 

Cursus Tay Yu Angisa door NAKS Afdeling AKUBA

Cursus Tay Yu Angisa verzorgd door de NAKS Afdeling AKUBA aan 66 leerlingen van de Zinniaschool op 21 juni 2019.

Suriname brengt sfeer in ‘chille’ Fête de la Musique

SAINT LAURENT – Ondanks de geringe opkomst en enkele technische problemen heeft de delegatie uit Suriname vrijdag heel veel sfeer gebracht op Fête de la Musique die dit jaar in Frans-Guyana wordt gehouden. De artiesten Tjatjie, Danitsia Sahadewsing, Asgar Koster en Noel Wielzen hebben hun land goed vertegenwoordigd. De muzikale begeleiding was in handen van de band Pasensi.

Ook Enver Panka en O.G. Sensation deden het goed, zo goed dat ze twee keer hebben opgetreden. De eerste keer op het podium in Saint Laurent du Maroni en de tweede keer in La Place du Marché . Toen de organisatie zag hoe leuk hun muziek was, werd meteen gevraagd of ze het voor een tweede keer wilden doen. Gezien de heren de smaak te pakken hadden, was het antwoord meteen: “Ja!”

Het was mooi om te zien dat het publiek de muziek van Tjatjie kende. De aanwezigen dansten mee op het nummer ‘Ja mang’ en vormden spontaan een koor tijdens ‘Kon Go’. Maar degene die echt een indruk achterliet, was Danitsia met haar sensuele bewegingen bij het zingen van haar eigen nummers. Zaterdagavond treedt de Surinaamse delegatie op in Migos Lounge tijdens Fête de la Musique Suriname.

Bron: De Ware Tijd d.d. 22.06.19

 

NAKS theaterstuk d.d. 15 juni te CCS

Recensie door Yvonne Wong A Soy, Eerstejaarsstudent Schrijversvakschool

Daar zat ik dan, op zaterdag 15 juni bij het NAKS theaterweekend in CCS. Uit mezelf zou ik nooit ervoor kiezen om een opvoering van NAKS te bezoeken, maar in dit geval ontving ik een poster via Whatsapp. Ik moest voor de Schrijversvakschool dit toneelstuk bekijken en erover schrijven. Ik ben met de lessen Toneelschrijven bezig. Samen met mevrouw San A Jong en een medestudent zaten we in de tjokvolle zaal. We keken naar het stuk “Na Famirman Du”, A kibri-tori fu na famiri, opgevoerd door de jongeren van NAKS.

Na famir’man du

Bij mijn aankomst was het aan de verschillende pangi’s en Afrikaanse tay’ede te zien dat het om een activiteit van NAKS ging.  Daar had ik totaal niet aan gedacht, dat ik mijn kleding zou kunnen aanpassen en mijn hoofd eventueel had kunnen binden. Iets over zeven werden we begroet door de MC tevens scriptschrijver Giovanni Robinson. Hij kondigde op een hele rustige manier de groep Bugubugu aan die merkwaardig uit vier vrouwen en drie mannen bestond. De groep bracht ons als publiek in de stemming door vier leuke ritmes te slaan op de voor mij herkenbare apintiedrums. “Pam tadam pam tadam, tam tam tam,” klonk het luid door de zaal. Je zag de hoofden bewegen van links naar rechts en net als bij mij benen die mee gingen op het ritme.

Een in wit geklede cast, beschilderd op armen en gezicht met pimbadoti of ander schmink, kwam vanaf de achterkant van de zaal het podium op. Met fantastische zangstemmen werd het verhaal van het stuk aan elkaar gezongen. Ik wist niets, dus ik had eigenlijk uitleg nodig.  Het gordijn ging open: het waren een broer en vier zussen die niet zo goed met elkaar leefden. Ze hadden problemen op problemen en kwamen er maar niet uit. Ze vonden een brief tien jaar na hun moeders overlijden waarin de bron van  al hun problemen was opgeschreven.

Het was een familie van de plantage De Vrede. Baas Gustaaf had voldaan aan de wens van zijn vrouw, Sisi, die op achtentwintigjarige leeftijd heel graag een kind wou krijgen. Hij besprak het met een bigisma van de plantage en deze op haar beurt hulp inriep van de Fodu. De wens om zwanger te raken raakte in vervulling. Er werd een meisje geboren.

De doodgeslagen Fodu

De harde slagen van de trommen drongen door tot het lichaam, tot het verstand. Ik hield even mijn hart vast toen er plotseling weer vanuit de achterkant van de zaal, een in rood inheems geklede acteur dansend ook op het toneel verscheen. Een vrouw die twee stoelen voor mij zat begon wild te schudden met haar schouders. Door de slagen van de drums kom je tot de geest, misschien zou ze ook  ineens Lé, lé, lé beginnen te schreeuwen. Gelukkig niet, want een vriendin omhelsde haar hard en bleef haar vasthouden. De muziek stopte ook kort daarop.

Los van alles wat er op het podium gebeurde met kalebassen enzovoort, was de rol van Gustaaf, de slavenmeester, mij onduidelijk. Sisi vertrok na de geboorte met haar dochter. Toen Magdalena  vijf jaar was ging ze terug naar de plantage. Daar werd ze lastig gevallen door de fodu, dus maakte Sisi de slang dood tot grote schrik van Gustaaf. Het doden van de slang was iets dat nooit had mogen gebeuren, want dat was de Fodu! Ik vroeg me af of de blanke slavenmeesters van toen wisten wat deze winti’s waren en hoe met ze om te gaan.

Het stuk werd begrijpelijker voor mij naarmate het stuk vorderde.   De ‘psychologische stilte’ van de overleden “Ma Lientje” werd slechts eenmaal onderbroken toen zij tot haar kinderen sprak en zei dat a de na dede kondre, maar en ati e krey. (dyeme) Dat en esari.  “Un go na Gladys na oso, dan un o feni san un e suku.”Op instructies  van de du-man kwamen ze bij mekaar. De verschillende winti’s werden opgeroepen met de grote agida-dron, want men wilde de vrede terug. “Teri den kabra, na doti, na busi, na watra nanga tapu”. Zoals ik zelf ben en geen geloof in deze materie wil hechten, was de broer ook een die geen geloof had in culturele dingen. Ondanks zijn ongeloof had hij geen keus aanwezig te zijn bij de bijeenkomst dat gehouden moest worden om de Fodu op te roepen en vergiffenis te vragen. Het was een serieus onderwerp, maar gelukkig kwam er humor voor in het stuk. Ik zat stil en luisterde goed, en schoot wel in de lach om de reacties bij het zien van iemand die in trance raakte.

                           Agida

Het publiek was heel tevreden wat je kon merken aan het daverend applaus dat de spelers ontvingen aan het eind.  Ik liep weg  uit CCS maar het lied “Sani de, ma sani no de. Te sani miti yu, sani de. Te san no e miti yu, sani no de, sani de, sani no de ” bleef in mijn hoofd na galmen. Moeten we echt bij het niet kunnen krijgen van kinderen nagaan wat onze voorouders hebben gedaan? Want fu san ede we kari den libiwan, fu san ede un no e kari den dede wan? Dedewan de na Sabana, na den e hori baka gi wi. Dat heeft het stuk mij uiteindelijk geleerd.

Fête de la Musique 2019-uitwisseling Suriname en Frans-Guyana

PARAMARIBO – Voor deze editie van Fête de la Musique heeft de Franse ambassade in Paramaribo gekozen voor een uitwisselingsproject tussen Suriname en Frans-Guyana. Artiesten uit Suriname treden op 21 juni op in Saint Laurent, de volgende dag staan hun Frans-Guyanese collega’s in Migos Lounge. Op deze manier leren de twee landen elkaars muziek en cultuur kennen.

Voor de 21ste Fête de la Musique in Suriname heeft de organisatie gekozen voor een gesloten setting. Het beschikbare budget laat het namelijk niet toe het jaarlijkse evenement deze keer groots te organiseren. Volgens de organisatie past een trip met enkele artiesten naar Saint Laurent en een kleine show in Suriname nog net in het budget.

Enver Panka en OG Sensation, Danitsia Sahadewsing, Noël Wielzen, Tjark ‘Tjatjie’ Bel, Byciel Watsaam, Dominique Ravenberg en Pasensi vertegenwoordigen Suriname aan de Franse kant. Ze worden in Frans-Guyana verspreid over drie podia. Enver en de OG Sensation treden op bij Sable Blanc in Saint Laurent, de rest bij La Place du Marche in de stad zelf.

De dag erna keert de delegatie terug om op dezelfde avond een show te geven in Migos. Ook de Inheemse band Shirito Yare zal van de partij zijn. Uit Frans-Guyana komen dj Akufen, Influans en Doucine Plus. Volgens het concept treden de artiesten kosteloos op en is het evenement gratis toegangbaar.

Volgens Francisca Moeljoredjo, voorzitter van Alliance Française Suriname, is het budget klein. Vandaar dat het event altijd iets kleiner wordt gehouden in Suriname. De ondersteuning van het bedrijfsleven komt moeilijk tot gang. Desondanks wil de organisatie volgend jaar toch weer groots uitpakken.

Het repertoire van Ravenberg bestaat uit kaseko-jazznummers, omdat zij de mensen kennis wil laten maken met deze genre. Ze giet bekende Surinaamse nummers in dat jasje. “Aangezien het mijn eerste keer is, ga ik kijken hoe de markt daar in elkaar zit en of mijn muziekgenre zal aanslaan.”

Voor Sahadewsing is het haar eerste optreden in deze hoedanigheid. Zij heeft het voordeel te weten welke muziek bij het Franse publiek aanslaat en zal ook daarop inspelen. De artiesten brengen ongeveer hetzelfde repertoire op het podium in Suriname.

Bron: De Ware Tijd d.d. 16.06.19

 

Enver Panka zegt ‘dankjewel papa’ met muziek

PARAMARIBO – “Mijn vader heeft veel meegemaakt en doorstaan. Ik heb het gevoel alsof ik hem een ‘dankjewel’ verschuldig ben”, zegt Enver Panka. Hij heeft het lied ‘Tangi papa’ gemaakt voor zijn 61-jarige vader Henny. Daarin bedankt hij hem voor hetgeen hij heeft gedaan voor hem en zijn jongere broer.

“Ook al woon ik al jaren niet meer bij hem, hij blijft mijn vader. Ik ben intussen ook vader en de ondersteuning in die rol krijg ik ook van hem”, vertelt Enver over zijn voorbeeldfiguur. “Mijn vader is niet iemand die graag op de voorgrond treedt. Maar niet wanneer je op de achtergrond bezig bent, wil dat zeggen dat je niet gezien wordt. En ik zie dat!”

Vader Panka en zijn echtgenote hebben Enver gemotiveerd om muziek te maken. Muziek gebruiken om zijn papa te bedanken, is voor de artiest dan ook één van de beste manieren. Hij weet niet of zijn vader het nummer al heeft gehoord, maar is wel benieuwd naar zijn reactie.

De moederdag special van vorige maand, waarbij hij met het nummer ‘Warderi Yu Mama’ een ode aan de moeders bracht, was voor Enver motivatie om ook iets te doen met vaderdag. Hij koos voor een persoonlijk nummer. “Zonder vaders zijn er geen moeders. Dus de waardering naar hen toe moet er ook zijn”, is zijn mening. ‘Tangi papa’ is te horen op sociale media.

Bron: De Ware Tijd d.d. 16.06.19