Vervolgcursus fotografie voor NAKS

In januari 2013 werd een vervolg fotografi ecursus gehouden voor NAKSers. Renate Galdey die een van de cursisten was, heeft over de cursus de volgende informatie voor de NAKS Tori lezers. De eerste dag was gericht op theorie, om de theorie van het eerste deel van de cursus op te frissen en te verdiepen. Vervolgens kregen de deelnemers huiswerk mee. De tweede dag werd het huiswerk – de foto’s die ze geschoten hadden- besproken, aan de hand van de theorie. Daarna werd het programma “Photoshop” behandeld. Een computerprogramma waardoor je de mogelijkheid hebt om je foto’s te bewerken en nog veel meer toepassingen die mogelijk zijn. Opvallend was weer dat de jongste cursisten Edison Pansa en Gavin Yngaard(15) al heel goed op de hoogte waren van de mogelijkheden van het Photoshop programma. Zij willen dan ook echt beginnen met foto’s te maken voor NAKS. De derde dag gingen wij naar Bersaba, Helaas was het een erg regenachtige dag. Maar toch hebben zij diverse opdrachten kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld: hoe maak je zo onopvallend mogelijk een foto, zonder betrokkenen te storen; hoe laat je een object naar de achtergrond verdwijnen, enz. De cursusleider, de heer Pinas heeft beloofd de cursisten op de hoogte te houden van fotografie wedstrijden. De deelnemers zijn; Edison Pansa, Gavin Yngaard, Renate Blaaspijp-Galdey, Fabian Garant, Henry Bel en Gerley Baarn.

NAKS TORI no.11, 2013 editie

NAKS Wan Rutu en Makeda in theaterspektakel ‘ Geweld tegen vrouwen’

Ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Vrouw, 8 maart 2013 werd in het NIS een theaterspektakel met als thema “Huise-lijk Geweld” georganiseerd. NAKS Wan Rutu en NAKS Makeda behoorden tot de vele groepen die het podium betraden. Renate Galdey was erbij en maakte een verslagje.

Optreden NAKS Wan Rutu
NAKS Wan Rutu heeft een mooie show verzorgd, waarbij gekozen werd voor een performance van kinderliedjes en kinderspelletjes van vroeger. Darell Geldorp,voorzitter van NAKS Wan Rutu vertelt dat onze voorouders via spelletjes en liedjes levenslessen doorgaven aan de kinderen. Zo is er bijvoorbeeld een lied “Wasi”, waarbij gewezen wordt op het belang van goed baden als een vorm van persoonlijke hygiëne : altijd baden voordat je uit huis gaat. Het lied “Abra N’abra” gaat over het overwinnen van obstakels: bij het spel is er een symbolische goot waarin er slangen en andere gevaarlijke dieren zijn en toch moet je proberen om over de sloot te springen en de gevaren te trotseren.

Samenwerken is daarbij ook van belang omdat je elkaar helpt om over de sloot heen te springen. Zo is het ook in het normale leven: er zijn vele hindernissen maar die kunnen gezamenlijk met succes overwonnen worden. Tegenwoordig worden normen en waarden in het leven op een andere manieren doorgegeven aan kinderen, maar de liedjes en spelen hebben als methode heel goed gewerkt”. Aldus Darell van NAKS Wan Rutu. De dansgroep telt 16 leden waaronder dansers en zangers. Over het algemeen zijn ze tevreden over hun goede performance.

Optreden NAKS Makeda
NAKS Makeda is een vrouwenmuziekgroep die begeleid wordt door Benjamin Koningferander en Artistic Director Liesbeth Peroti. De leden zijn freelance muzikanten die elke week samenkomen om te ‘jammen’ en te repeteren. Ze zagen er rein en krachtig uit in hun witte gedrapeerde stoffen en fel gekleurde hoofddoeken die hun schoonheid bekrachtigde. Het publiek maakte kennis met 15 vrouwen in de leeftijd 17 tot 60 jaar die trots het podium opkwamen en een muziekshow van 20 minuten waaronder Afro-Surinaamse jazz, kawina, Aucaanse nummers, weggaven. De show was bruizend en energiek. En toen Liesbeth het lied “Kruderi” presenteerde werd een ieder stil. Kruderi is in overleg zijn met jezelf en met God. Het is voor vrouwen, mannen en kinderen. Het is voor een ieder die moeilijke perioden moet overbruggen. De enige die je kan helpen en je vrij kan maken, is de allergrootste Stilte, de Gran Tiri. De show werd heel spannend en gevoelig toen Renate Galdey-Blaaspijp als danseres opging in de melodie en tekst van de Makeda artiesten. Het was intens, er zaten aspecten van gevecht en overwinning in. Kortom een geweldige performance. De show werd afgesloten met Roxanne Koningferander( conga en vocal ) die een spetterende performance gaf op twee grote dron’s . De artiesten van NAKS Makeda waren: Astra Slooten (bas), Richelle Hasselnook (Har’ kawina), Cheryl Macknack (Apinti/ Atumpan), Renate Blaaspijp- Galdey (Kot kawina), Carmen Ajerie Chapu/ vocal), Lucia Pinas(Seki Seki/lead), Ilaisa Combo (Drums), Alt sax Rine tjon Kim San,Tenor sax Norma Landsdorf, Trompet Hill Nellstein,Toetsen Darrey Ann Louisville, Lead en toetsen Liesbeth Peroti. 24

NAKS TORI no.11, 2013 editie

Ledenwerving en danstraining NAKS Wan Rutu

Al geruime tijd worden de bestuursleden van Wan Rutu gevraagd door buitenstaanders wanneer er weer nieuwe leden toegelaten worden. De plannen die NAKS Wan Rutu in 2012 had lieten het niet toe om nieuwe leden te werven. Voor het jaar 2013 heeft NAKS Wan Rutu echter grote plannen, waarbij een vergroting van het aantal leden welkom zal zijn. Vandaar dat er in de periode november en december nieuwe leden werden getraind in de basis danspassen.

Het trainingsprogramma had een tweedelig karakter n.l:
– De nieuwe leden de basis danstechnieken aan te leren.
– De dans instructeurs in opleiding te begeleiden.

Darell, voorzitter NAKS Wan Rutu: “Wij van het bestuur van Wan Rutu willen niet alleen de leden gelegenheid geven om hun dans- en zangtalenten te exploiteren, maar ze ook trainen om danslessen te verzorgen. Zo willen we werken aan ons 3e doel: de overdracht. De nieuwe leden die na een intake gesprek met het hoofdbestuur werden geselecteerd hebben twee maanden lang les gehad van deze dansinstructeur i.o. Na elke les werd er geëvalueerd. De leden gaven hun bevindingen over de manier van les geven van de dansinstructeur, de dansles in zijn geheel en tevens hun participatie. De dansinstructeurs op hun beurt gaven de leden enkele tips en huiswerk. Gezegd mag worden dat de nieuwe leden heel erg leergierig waren en spontaan met alles meededen en elkaar ook hielpen”.

Enkele belangrijke activiteiten die NAKS Wan Rutu dit jaar in planning heeft zijn:
– Een Banya nanga Laku Prisiri
– Een optreden op Aruba
– Deelname aan 150 jaar Keti Koti
– Deelname aan Carifesta
– Een dansshow in samenwerking met een dansgroep uit Nederland
Dit jaar mag de samenleving weer het goede verwachten van de Afro-Surnaamse dans ambassadeurs.

NAKS TORI no.11, 2013 editie

Winti-rubriek: In winti geloven wij in Anana Kedyaman Kedyanpo

Anana Kedyaman Kedyanpo is in Winti de universele Geest of God, de hoogste waarde van het geestelijke leven. Het is de Eeuwige Geest die de werkelijkheid mogelijk en zichtbaar maakt. En voor de mens is dat de grootste inspiratiebron, waaruit hij kracht put. Anana maakt het leven mogelijk en in het leven zit alles. Daarin voltrekt het gebeuren zich. Zonder het leven zou de mens het gebeuren niet meemaken en zouden er geen voorstellingen noch voorspellingen zijn.

Het boek ‘A NYAME’ weergeeft de filosofi sche vastlegging van wintiprincipes, zoals die in de wintikampu aan gelovigen worden medegedeeld. Echter worden deze principes aan een kant gezet, door het accent te leggen op de handelingen die de bonuman pleegt. Buiten de wintikampu wordt daar nauwelijks gebruik van gemaakt om beter op zichzelf te letten.

Velen zien winti als een soort geest waar je in trance van kan raken. Die geest komt je dan zeggen wie of wat hij is (of wie of wat je bent), waar hij vandaan komt en wat er allemaal met je aan de hand is. Anderen zien een tafel met daarop een krabasiwatra en de vele met pemba witgemaakte fl essen in een bepaalde volgorde geregeld. Ook bestaat het typische beeld van ‘yu e go teki wan wasi (rituele reiniging door te baden) ‘fu set’ den sani fu yu’ of een kratafra, enzovoort.

Een vaker gehoord gezegde is: ‘Mi e seti den winti pot’ tapu den presi’.
Vertaald zou dat zijn: het ritueel regelen of zetten van die winti op hun respectievelijke plaatsen. En als dat is gebeurd, krijg je te horen dat je bijvoorbeeld voor die ingi moet dansen of je moet voor hem bepaalde sieraden kopen. Anderen krijgen weer te horen dat ze lukuman moeten worden. Het weinige dat de gelovige die de wintikampu bezoekt, onthoudt is: ‘het goede neem je mee en het kwade laat je achter’.

In de wintikampu gebeurt veel meer dan a wasi of ‘a bar’ f ’a winti’. Er wordt systematisch uitleg gegeven over de relatie die de mens heeft met Anana Kedyaman Kedyanpo. Zelfs de band met de doden, dat is de koppeling met het verleden en regels waaraan het gedrag onderworpen is, worden door de bonuman aangehaald.

In winti is het gedrag bepalend voor goed leven. Om het gedrag van de mens juist te schatten, is het belangrijk om een juiste afweging tussen tussen goed en kwaad te maken.

A Nyame is:
• De Eeuwige Geest van het leven, het is de Alomvattende en Oneindige Kracht (zonder begin noch eind). Niets kan zich A Nyame voorstellen of daar een voorspelling van maken, omdat A Nyame zo is en niets anders.
• Eeuwige Levenskracht, de Kracht des levens en is Het Leven zelf. A Nyame is de oorzaak van het bestaan van het universum met alles erop en eraan.
Naar de leer is A NYAME/Anana Kedyaman Kedyanpo de uiting van Het Leven en het aardse leven is daar onderdeel van.

Anana Kedyaman Kedyanpo verklaart zichzelf door het leven en de belevenissen. Dat is de geloofskracht. In gebed (a begimofo) wordt dat aangeduid als:A ben de bifo, bifo ben-de ben de, di tron ben-de tide (dat wat er was, voordat het er was en vandaag is geworden).

De kracht van Anana Kedyaman Kedyanpo wordt kortweg genoemd: Kracht Anana.

Door de uitwerking van deze Kracht op het leven, kent de mens zijn plaats in het bestaan. Kracht Anana in de mens wordt Akara oft ewel Kra genoemd. Daardoor weet de mens dat hij leeft . De kra kan belast of onbelast zijn. Als de akara/kra het leven van een voorouder in het lichaam van een pasgeborene voorzet, is het belast met hoe het gegaan is in het vorige leven. Volgens de traditie gaan zowel positieve als negatieve eigenschappen mee in het nieuwe leven.

De voortzetting van het leven door de akara in het lichaam van een pasgeborene, wordt in winti genoemd: “a nasi”. De nasi wordt ontvangen door de akara uit de moederlijn. De onbelaste akara, is geen nasi. Het is de akara die rechtstreeks komt uit Kracht Anana. Deze akara begint het menselijke leven met een geheel nieuwe levensopdracht.

In de akara zit de kracht van de mens te willen, te kunnen en te mogen. Dit voorgaande moet in balans zijn met z’n omgeving, z’n medemens en hetgeen hij door z’n vermogen in staat is te doen. Door de akara weet de mens wat kan, wat hij moet nalaten en waarop hij moet afgaan om te presteren.

Door zich te verdiepen of door geloof te hebben in ANANA ontvangt de mens kennis, wijsheid en vertrouwen die nodig zijn om te overzien en gevaren te doorstaan. Een juiste combinatie van kennis, wijsheid en vertrouwen maakt het leven van de mens compleet.

NAKS TORI no.11, 2013 editie

De Erfenis van Chinua Achebe

De Afrikaanse schrijver Chinua Achebe overleed op 21 maart jongstleden. Deze schrijver is in Suriname niet erg bekend, maar NAKS TORI raadt u aan om op zoek te gaan naar literatuur van deze grote schrijver. Mede dankzij zijn inspanningen en literaire werken is het nu een stuk moeilijker geworden voor een koloniaal denkende Europeaan om te beweren dat het moderne Afrika geen eigen literatuur heeft gecreëerd. Hieronder een bijdrage die wij hebben overgenomen om u nader kennis te laten maken met de overleden schrijver en u te informeren over zijn betekenis voor de wereldliteratuur (zie bronvermelding www.the grapepub.com).
Met dank aan Gladys Waterberg.

Wijlen Dr. Ivan Van Sertima, auteur van de monumentale studie Th ey Came Before Columbus, was niet slechts een beroemd antropoloog en linguïst, hij was net zo goed een vooraanstaand literatuurcriticus. Zo had hij eens een boek uitgebracht met essays waarin Caribische literatuur bediscussieerd werd: “Caribbean Writers”. Nadat dit af was vroeg hij aan zijn uitgever of hij wellicht ook een vergelijkbaar boek over Afrikaanse schrijvers uit zou mogen brengen. Er werd gereageerd alsof men water zag branden: “Afrikaanse schrijvers? Hoe kom je erbij? De Afrikanen hebben niet eens een schrift !”, Van Sertima antwoordde: “Meneer, u heeft ook geen eigen schrift . Het schrift dat de Britten gebruiken is Romeins, net zoals de Spanjaarden of de Duitsers geen schrift hebben, het is allemaal Romeins schrift . Los daarvan, Afrikanen hebben wel degelijk schrift en ontwikkeld zoals het Mandeschrift , het Akanschrift , het Meroïtisch schrift , het hiërogliefenschrift , enz. “Oké, je hebt wat dat betreft een punt, maar dan nog stuit je op het probleem dat Afrikanen geen literatuur hebben!”, “O ja? Heb je Camara Laye al gelezen, of Amos Tuatuola, of Camara Laye, Yambo Ouolegem of Chinua Achebe?”

Er kan niet frequent genoeg op gewezen worden dat de Europeanen niet slechts het land van de mensen van kleur gekoloniseerd hebben, doch eveneens de beeldvorming. Die kolonisatie van de beeldvorming is waarschijnlijk van nog grotere importantie dan de kolonisatie van het land, omdat de kolonisatie van de beeldvorming gelijk staat aan de kolonisatie van de geest, wat het voor de kolonisator fantastische resultaat oplevert dat de gekoloniseerde in zijn lot gaat berusten en er dus geen geldverslindende legers op de been hoeven worden gebracht om de status quo te handhaven.

Chinua Achebe bezocht een missionarissenschool. Eén ding dat wellicht goed was aan betreff ende school was dat het een bibliotheek had die er toe deed, en dat de leerlingen middels onorthodoxe regels gestimuleerd werden om zoveel mogelijk te lezen. Met opmerkelijk resultaat, want buitenproportioneel veel voormalig leerlingen van de school in kwestie zijn later schrijver geworden. Bovenal zou niemand minder dan Chinua Achebe daar één van worden. Achebe was een excellente leerling en kreeg daarom een beurs om te gaan studeren. Hij koos aanvankelijk voor medicijnen, maar bleek meer interesse in de literatuur te hebben. Hij verloor zijn beurs omdat hij overstapte, maar dankzij financiële ondersteuning van zijn broer kon hij toch een cursus Engelse literatuur, religieuze studies en geschiedenis afronden.

Chinua Achebe ergerde zich mateloos aan de manier hoe Afrikanen afgebeeld werden in de door Europeanen geschreven literatuur: de Afrikaan was eeuwig en altijd achterlijk, onwetend en statisch, terwijl de Europese karakters zich positief ontwikkelden in het licht van de omstandigheden. De boeken van schrijvers als Joseph Conrad en Arthur Joyce Lunel Cary werden om voor Achebe onbegrijpelijke redenen de hemel in geprezen; Achebe vond namelijk dat ze een nogal oppervlakkig beeld schepten van Afrika en haar inwoners. Dat betreffende boeken een vertekend beeld verschaft en was overigens niet vreemd, want het was immers literatuur dat geschreven was om het kolonialisme te rechtvaardigen. Achebe bedacht dat Afrikanen hun eigen verhaal moesten schrijven, en de literatuur die hij produceerde diende als antwoord op de koloniale literatuur waar Afrikaanse intellectuelen mee gehersenspoeld werden. In zijn eerste boeken zoals het klassieke Th ings Fall Apart (1958) en No Longer at Ease (1961) herschrijft hij in feite Mr. Johnson van Joyce Cary, vanuit een Afrikaans perspectief.

Achebe was niet de eerste Afrikaanse schrijver, maar hij was wel één van de eerste moderne Afrikaanse schrijvers die een venster op Afrikaans verschaft e vanuit een Afrikaans perspectief. Zijn Afrikaanse perspectief verhinderde trouwens niet dat de aantrekkingskracht van zijn werk universeel was. Zo is het meesterwerk Things Fall Apart in maar liefst 50 talen vertaald en zijn er 12 miljoen exemplaren van verkocht. Achebe wordt gezien als de grootste prozaschrijver die het moderne Afrika heeft gekend, wat hem overigens niet belette om de massa te bereiken omdat hij zo schreef dat mensen hem begrepen. Achebe gaf waardigheid aan de Afrikanen in het algemeen en aan de Afrikaanse literatuur in het bijzonder.

Anderzijds won Achebe nimmer een Nobelprijs, maar als we de Nigeriaanse filosoof Chinweizu mogen geloven dan is dat in zekere zin een bewijs dat hij aan de goede kant van de geschiedenis staat, aangezien de Nobelprijs een politieke prijs is. De winnaar van de Nobelprijs staat niet noodzakelijkerwijs aan de top van zijn vakgebied; een Nobelprijswinnaar is niet de equivalent van de winnaar van een Olympische gouden medaille. Opvallend is namelijk dat Nobelprijswinnaars uit zgn. ontwikkelingslanden doorgaans merkwaardige koloniale literatuur produceren. In die zin is de Nobelprijs niets meer of minder dan de ultieme beloning voor het produceren van koloniale literatuur!

Kwamé Anthony Appiah heeft Achebe wel de peetvader en vader van de Afrikaanse literatuur genoemd. Zeker wat betreft de Engelstalige literatuur uit Afrika afkomstig is dat wel gerechtvaardigd, want Achebe heeft veel andere Afrikaanse schrijvers beïnvloed. Wat niet wegneemt dat er tot op de dag van vandaag tenenkrommende koloniale lectuur wordt geproduceerd en beloond, ook in Nederland (Robert Vuijsje). Desalniettemin, mede door de inspanningen van de op 21 maart jongstleden overleden Chinua Achebe is het nu een heel stuk moeilijker geworden voor een koloniaal denkende Europeaan om met droge ogen te beweren dat het moderne Afrika geen eigen literatuur heeft gecreëerd.

Alle boeken van Achebe onderzoeken het gebruik en misbruik van macht door degenen die deze macht verkrijgen. In “Things Fall Apart” wordt de absolute patriarchale macht van de hoofdfi guur over zijn huishouding geanalyseerd. In “Arrow of God” is de focus op religieuze en sociale macht van Ezeolu, de hoofdpriester. Zijn boeken “No Longer at Ease” en “A Man of the People” gaan over bureaucratische macht, terwijl “Anthills of the Savannah” betrekking heeft op de macht van een Afrikaanse dictator. Met de eigen woorden van Achebe ”ik ben bezorgd over de corruptie van macht die plaatsvindt wanneer iemand eenmaal een machtspositie heeft verworven en het maakt daarbij niet uit of het een professionele politicus is of een leerkracht, militair of zelfs een schrijver”.

NAKS TORI no.11, 2013 editie

MUZIEK is TAAL ‘Back to the roots, terug naar de bron’

Schrijf dertig woorden op (Bijv. uit liedteksten, theater, verhalen, spreuken, odo’s, rituelen, maar ook gewone taal uit het Aukaans, Saramakaans, Sranan e. a. talen), waarvan je denkt dat ze uit Afrika afkomstig zijn. Zoek op internet in de Afrikaanse woordenboeken (Twi, Fante, Ewe/Fon, Yoruba, Igbo/Ibo, Kikongo) of je die woorden in een Afrikaanse taal in min of meer dezelfde vorm en betekenis kunt vinden. Dit was één van de tentamen opdrachten uit het college Inleiding tot African Studies van het Instituut voor de Opleiding van Leraren (I.O.L) verzorgd door dhr. Hein Eersel.

Voor de eerste periode van het college jaar 2013, is door NAKS (afdeling NAKSmuziekschool ‘Mi Agida’) op verzoek van het Instituut voor de Opleiding van Leraren, afdeling Muziek, een module verzorgd getiteld: Inleiding tot African Studies. Deze module bestond uit de volgende onderdelen:

A) Historische achtergronden in een relatie met culturele, artistieke, sociale en economische vlak
B) Theoretische onderbouwing van Afrikaanse muziek, de structuur van Afrikaans – Surinaamse muziek analyse van de website www.aatpm. African arts, traditional & popular music.
C) Praktische uitvoering van Afrikaanse Surinaamse muziek, waarbij spel, dans, drama, kostuum, etc aan de orde komt. Achtergronden van muziekstijlen, ritme patronen van de kwa kwa bangi en har’ kaw’na spelen en noteren, enz.,
D) Afrika in onze mensen en in onze cultuur/taal.
E) Transformatie van punt A, B, C naar de beroepspraktijk, lesideeën, het ontwerpen van een lesblad voor de toepassing van Afrikaans-Surinaamse muziek in de klas, VOJ & VOS onderwijs.

De verschillende vakonderdelen uit deze module werden verzorgd door: Humbert Oosterwolde, Hein Eersel en Liesbeth Peroti. Het onderdeel van dhr. Hein Eersel handelde over:

– Kennisoverdracht en nieuwe kennis verwerven
– Op zoek naar antwoorden, onderzoek, hoe en hoeveel, beperking
– Taalwetenschap
– Creooltalen
– Afrikaanse talen, welke komen in aanmerking.

Surinaamse woorden die afkomstig zijn uit Afrika. Enkele resultaten van de studieopdracht van de docent dr. H. Eersel zijn:

Buku – betekent boek in het Ki kongo
Pimba – M’pembe betekent wit in het Ki kongo
Masini – (Saramacaans) – betekent ‘machine’ en ‘ook’ in het Ki kongo
Sabi – kuzaba betekent ‘weten’ in het Ki kongo
Buku – boek in het Ki kongo
Soso – betekent ‘alleen’ in het Igbo
Nene of nana – betekent grootouder of oudere vrouw in het Akan/Twi
Kumba – ‘kobo’ betekent navel in het Bantu
Apintin – boodschap/drum (Aucaans) – Mpintin drum in Akan/Twi
Confo – betekent priester in het Twi
Kra – ziel in het Twi
ée -(Saramacaans), betekent Ja in Ibgo/Nigeria
Duku – hoofdoek in het Twi

Gebruikte literatuur

• Agorsah, Kofi E. Prof 1996. Africa our native land Black Studies and International Studies, Portland USA.
• Nketia, Kwabena, Prof., International Folk Music Journal, University of Legon.
• Saighoe, F. Dr. 2002, Th e Structure of African Music, University of Cape Coast.
• Weltak, Marcel, 2000. Afrikaans-Surinaamse muziek
• Bilby, Kenneth, 2000. Aleke. Tijdschrift voor Surinaamse Taalkunde, Letterkunde, Cultuur en Geschiedenis.
• Guda, Trudy, 100 jaren Banya
• Kongo, Sabana (www.aatpm.com) African Art, Traditonal and Popular Music.
• Internet, woordenboeken Twi, Fante, Ewe/Fon, Yoruba, Igbo/Ibo, Kikongo.

NAKS TORI no.11, 2013 editie

Sociale Rubriek: Gevolgen van pesten

Pesten_Agnes Burleson-HouwenNederland is recentelijk opgeschrikt door de zelfmoord van twee jonge mensen. Een 20 jarige jongen en een 15 vijft ienjarig meisje, maakten een eind aan hun jonge leven. Beiden lieten in een afscheidsbrief aan hun ouders weten dat zij het leven niet langer aankonden, omdat zij jarenlang gepest en buitengesloten zijn op school. De dood van deze twee jonge mensen heeft de discussie in Nederland over het pesten en de gevolgen daarvan weer doen oplaaien. Ook in Suriname is het gedrag van pesten bekend. Vandaar dat Agnes Burleson- Houwen, die de Sociale Rubriek van NAKS Tori verzorgt het belangrijk vond om nader in te gaan op dit onderwerp.

Pesten komt voor onder alle leeftijden en overal ter wereld
Tijdens de discussie kwam onder andere naar voren dat pesten een ingesleten fenomeen is dat van alle tijden is, onder alle leeft ijden en overal ter wereld voorkomt. Het is daarom lastig om een pasklare oplossing voor het pesten te geven.
Het blijkt dat pestgedrag, niet alleen op scholen voorkomt, maar ook onder volwassenen op de werkvloer. Pesten komt zelfs in verpleeghuizen onder ouderen voor. Het leed dat door pesten veroorzaakt wordt is enorm. Pesten maakt van het leven van betrokkenen een hel. Soms wordt dat leven zo ondraaglijk dat het slachtoffer uit wanhoop er uitstapt.

Hoe is het mogelijk dat ouders en leerkrachten niets merken
Men vraagt zich af of de pestprotocollen die er op de scholen bestaan wel werken. Hoe is het mogelijk dat de leerkrachten op de scholen van deze kinderen niets gemerkt hebben van het pesten? Ook de ouders van deze slachtoff ers hebben aangegeven dat hun kinderen thuis niets over het pesten verteld hebben en dat zij zelf niets aan hun kinderen gemerkt hebben.
Op de Nederlandse televisie is er een brede discussie avond gehouden, waarin gepeste kinderen, hun ouders, de kinderen die zich schuldig maken aan dit wangedrag, leerkrachten en andere deskundigen aan het woord kwamen.
De kinderen gaven tijdens de discussie aan, dat zij geprobeerd hebben om het pestgedrag van hun mede leerlingen aan te kaarten bij de leerkracht, maar dat deze hen niet serieus nam. Th uis durfden zij uit schaamte niet over het pesten te praten. Hun vriendjes wisten meestal van het pesten af, maar durfden daar niets van te zeggen.

Degenen die pesten hebben juist een probleem
Leerkrachten merkten op dat het pesten vaak stiekem, of buiten de school gebeurt waardoor het hen niet altijd opvalt. De kinderen die zich schuldig maken aan pestgedrag gaven aan dat zij dit doen uit jaloezie, onzekerheid, of omdat zij thuis problemen hebben. Vaak hebben de ouders van deze kinderen geen invloed op hen. Deze bekentenis van de kinderen zal in begeleiding van kinderen die gepest worden, gebruikt worden om ze te helpen inzien, dat wanneer zij gepest worden, er met hen niets vreemds aan de hand is, maar dat dit wangedrag alles zegt over degene die zich daaraan schuldig maakt.

Mensen die pesten proberen zich zogenaamd op te trekken door anderen naar beneden te duwen. Dit gegeven zal maken dat de aandacht die er altijd was voor het slachtoff er, verschuift naar degene die pest en zijn sociale omgeving. Verder kwam naar voren, dat wanneer een leerling aangeeft gepest te worden, de leerkracht daar altijd serieus op in moet gaan. Hij of zij zal gesprekken moeten initiëren tussen slachtoffer en degene die pest.

Strengere aanpak van degenen die pesten
De ouders van beide partijen moeten daarbij betrokken worden. De protocollen moeten strenger gehanteerd worden. Slachtoffers van pesterijen zijn erbij gebaat als bij de eerste signalen meteen tot actie overgegaan wordt. Als gesprekken niets opleveren, moet er een schorsing van de leerling volgen, en in het ergste geval verwijderen van school. Er werd geopperd om het pesten strafbaar te stellen.

Slachtoffers van pesten stimuleren om erover te praten
Kinderen die gepest worden werd aangeraden hoe moeilijk ook thuis daarover te praten. Op ouders werd een beroep gedaan om beter op signalen van hun kinderen te letten. Zij kregen het advies om als het kind over het pesten wil praten, beter door te vragen; bijvoorbeeld waar gebeurd het pesten, wat deed jij toen, hoe voelde jij je ,wat deden de anderen. Als een kind aangeeft dat het op school gepest wordt, moeten de ouders het kind zoveel mogelijk steun en begrip geven. Kijk als ouders waar je kind goed in is, en moedig je kind aan. Ga met de leraar praten en vraag wat er op school gedaan kan worden.

Wake-up call!
De zelfdoding van deze twee jonge mensen is aangegrepen als een wake-up call, wij hebben met zijn allen de plicht om waakzaam en alert te reageren op signalen die wijzen op pestgedrag.

NAKS TORI no.11, 2013 editie

Conferentie in verband met 150 jaar Keti Koti, 140 jaar Hindustaanse Immigratie en 150 jaar Chinese Immigratie

NAKS vormt onderdeel van een samenwerkingsverband voor de organisatie van de Conferentie getiteld “Bonded Labour, Migration, Diaspora and Identity Formation: Th e Legacy of Slavery and Indentured Labour in Historical and Contemporary Context”, die van 6 t/m 10 juni a.s. gehouden zal worden in het Stardust Hotel. NAKS TORI biedt u hierbij een kort verslag van de voorbereidende activiteiten aan. We hebben bij het opstellen van dit verslag dankbaar gebruik kunnen maken van het verslag dat de voorzitter van het Organisatiecomité, M.S.Hassankhan op 28 januari 2013 aan de comitéleden heeft gestuurd.

Deelnemende organisaties
Het initiatief voor het houden van de conferentie is afkomstig van de Universiteit, te weten het IMWO en IGSR. Bij de instellingsvergadering waren de volgende instanties betrokken: IGSR (Institute for Graduate Studies and Research), IMWO (Instituut Maatschappij Wetenschappelijk Onderzoek, NAS (Nationaal Archief Suriname), Federasi fu Afrikan Srananman, NAKS, CUS (Culturele Unie Suriname), NSHI (Nationale Stichting Hindostaanse Immigratie en VHJI (Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie Suriname). Getracht zou worden om tenminste een vertegenwoordiging vanuit de Chinese gemeenschap te krijgen in de organisatie. Dat is helaas niet gelukt. Wel zijn de Opleiding Geschiedenis van het IOL en GOPIO-Suriname bereid gevonden om de organisatie te ondersteunen. Van te voren was ook medewerking toegezegd door SILA (Suriname International Ladies Association).

De Afro-Surinaamse organisatie onder leiding van dhr. R. Bottse was in de aanloopfase van de installatie van de commissie benaderd om mee te doen in de organisatie en een gezamenlijke conferentie te houden, maar dat is afgewezen door de heer Bottse, die aangaf dat zijn organisatie een aparte conferentie voor/over de Afro-Surinamers zou organiseren. Dr. Hans Breeveld vertegenwoordigt NAKS in het Organisatiecomité en vervult de functie van ondervoorzitter.

Paper- en panelvoorstellen, tentatief programma
Per 24 januari 2013 bedroeg het aantal binnengekomen en toegezegde papervoorstellen 104. Er zijn in totaal vier uitgewerkte panelvoorstellen ingediend, die als zodanig zijn goedgekeurd, terwijl er nog twee panels in de maak zijn.

Openingssessie en twee keynote sprekers
De bedoeling is dat tijdens de openingssessie de voorzitter van het organiserend comité, de directeur van het IGSR, de voorzitter van het BVU het woord voeren. De conferentie wordt geopend door de Minister van Onderwijs en Volksontwikkeling.
Tijdens de openingssessie komen twee keynote sprekers aan het woord:

1. Prof. Stephen Small – University of Berkeley, Californië en van de UVA. Hij is specialist op het gebied van herdenking van slavernij en van African diaspora.

2. Dr. Vijayalakshmi Teelock : Zij is hoofd van het Department of History and Political Science aan de University of Mauritius. Zij heeft verschillende publicaties over slavernij. Zij is onder voorzitter geweest van de Truth and Justice Commission van Mauritius i.v.m. slavernij en indentured labour.

Inschrijving van participanten
Nu de voorstellen voor papers min of meer binnen zijn kan binnen twee weken een tentatief programma gereed zijn en kan de inschrijving voor de conferentie van start gaan. Hiervoor zal een Perscampagne moeten worden opgestart, teneinde meer bekendheid aan de conferentie te geven.

Het inschrijfgeld is:
A. Voor buitenlands deelnemers: USS 100,- per persoon;
B. Voor ingezetenen: SRD 150,- per persoon.

OVERZICHT PANELSESSIES TIJDENS DE CONFERENTIE

• IDENTITY AND INTEGRATION 1
• SLAVERY, INDENTURED LABOUR AND HEALTH ISSUES
• BONDED LABOUR/SLAVERY: NEGLECTED FORMS
• HISTORIOGRAPHY AND NEW PERSPECTIVES ON SLAVERY AND INDENTURED LABOUR MAROONS
• INDENTURED LABOUR AND INDIAN DIASPORA IN SMALLER ISLANDS
• SURINAMESE HINDUSTANI IN DIASPORA: HEALTH, STRENGTH AND RESILIENCE
• ETHNICITY, NATIONALISM AND DEMOCRACY IN PLURAL SOCIETIES
• RETURN MIGRATION
• RHYTHMS OF RESISTANCE: WORK, PLEASURE AND THE BODY AS A SITE OF INDENTURED MEMORY INDENTURED LABOUR, MIGRATION AND GENDER RELATIONS
• MIGRATION AND TRANSNATIONAL BONDS AND RELATIONS
• ETHNIC RELATIONS, ETHNOCENTRISM AND NATIONAL AWARENESS IN A PLURAL SOCIETY
• DIASPORA AND DEVELOPMENT
• MIGRATION AND THOSE WHO WERE LEFT BEHIND
• LEGACY OF DUTCH SLAVERY IN THE USA
• EXTRA ORDINARY EXAMPLES OF THE LEGACY OF INDENTURED LABOUR
• MIGRATION, RELIGION AND SOCIETY
• MIGRATION AND CULTURAL CHANGE
• ISLAM AND MUSLIMS IN DIASPORA: THE EXPERIENCES OF A MINORITY GROUP IN PLURAL SOCIETIES
• RELIGION AND AFRO SURINAMESE
• ARCHIVES AND THE LEGACY OF SLAVERY AND INDENTURED LABOUR

Legacy of Slavery and Indentured Labor
Past, Present and the Future Conference on Bonded Labour, Migration, Diaspora and Identity Formation in Historical and Contemporary Context.

June 6th – 10th, 2013 , Stardust Hotel, Paramaribo, Suriname

Voor nadere informatie:
IMWO, ADEK Universiteit van Suriname
Telefoon 462003
E-mail: diasporaconfsur@yahoo.com

NAKS TORI no.11, 2013 editie

Over de (huids) kleur zwart: Zwart is echt mooi

Zo luidt de titel van een artikel in het tijdschrift Caribbean van 16 januari 2013. Daarin hebben wij gelezen dat in het eiland Antigua and Barbuda tenminste 1 persoon kanker bleek te hebben vanwege het langdurige gebruik van een pro-duct dat ervoor moet zorgen dat de donkere huid lichter van kleur wordt. In het artikel wordt vermeld dat doctoren in dat land bezig zijn met de voorbereiding van een actie om te bewerkstelligen dat middels wetgeving de import en het gebruik van deze producten wordt verboden.

Volgens de doctoren heeft het gebruik van deze huidverblekende middelen een onaanvaardbaar en levensbedreigend niveau bereikt. De arts Patrick Matthew wordt geciteerd die aangeeft dat er alarmerende niveaus van kwik zijn verwerkt in de producten, die reeds bij 1 persoon tot kanker geleid heeft . Andere gevolgen kunnen zijn: hersenbeschadiging en eff ecten op de ongeboren vrucht van zwangere vrouwen. Volgens de arts is het dringend nodig om maatregelen te treffen om vooral vrouwen, de hoofdgebruikers van deze producten, te beschermen.

Naar aanleiding van dit artikel hebben wij Ramon Hooplot bereid gevonden om deze keer een bijdrage te leveren in de vorm van een artikel over “De Kleur Zwart’. Het gaat er immers om dat degenen die deze huidverblekende middelen gebruiken hun zwarte huidskleur niet mooi vinden en liever een lichtere huidskleur willen.

Zwart meestal negatieve verwijzing; het was ooit anders
Zwarte bal (zwart balletje bij stemming; afwijzende stem), Afpersing, Zwarte lijst, Zwarte markt. Hebt u zich weleens afgevraagd waarom de meeste verwijzingen naar de kleur zwart een negatieve of vernederende betekenis hebben? Het was niet altijd zo. De wereld, zoals wij die nu kennen, is letterlijk op zijn kop. Veel dingen die eens positief waren, worden nu als negatief gepresenteerd. Mensen van Afrikaanse oorsprong zijn geprogrammeerd te denken dat zwart iets is waarvoor men zich moet schamen. Het is vreemd dat mensen die aan de wereldcultuur, wetenschap, religie en beschaving gaven, zo weinig weten over hun voorouderlijke afkomst. Het enige dat wij moeten doen is onze historie te bestuderen en de percepties die wij over onszelf hebben zullen direct veranderen.

Zwart is een van de sterkste kleuren
Zwart als kleur heeft het vermogen om alle stralen van kleur en licht aan te trekken. Zwart absorbeert zowel licht als kosmische straling. Deze kleur is een van de sterkste kleuren die er bestaan. Onze eeuwenoude Afrikaanse/Egyptische voorouders plaatsten vaak zwarte dekstenen op hun piramiden en obelisken vanwege de krachten die inherent aan de kleur zwart waren verbonden. Sommige van ‘s werelds heiligste iconen, zoals standbeelden en andere afb eeldingen inbegrepen, geven de Afrikaanse eerbied voor de kleur zwart weer. Men kan altaren van de Zwarte Madonna over heel Europa vinden. De grote steen in Mekka, genaamd de Ka’bah is een zwarte monoliet die bijzonder belangrijk is voor de Islamitische gemeenschap.

Zwart is altijd een bron van kracht en invloed geweest
De feiten zijn heel duidelijk. Zwart is altijd een bron van kracht en invloed geweest en zal zo blijven doorgaan en dat kan men zien op de volgende lijst:

a) Zonne-energie cellen zijn zwart
b) Droge batterijcellen worden gevoed door zwarte chemicaliën
c) Rechters dragen zwarte toga’s
d) Heksen en tovenaars dragen zwarte kleding
e) Priesters en nonnen dragen zwarte toga’s
f) Geslaagden dragen zwarte hoofddeksels en toga’s; en
g) Limousines bestuurd door chauffeurs zijn zwart.

Het wetenschappelijke, religieuze en sociale gebruik van de kleur zwart is gebaseerd op bewijs dat door de tijden heen is vergaard met betrekking tot de bruikbaarheid van die kleur. Zwart is een generator van energie. Energie wordt naar zwarte stoffen toegetrokken alwaar die kunnen worden opgeslagen gedurende een bepaalde periode en gebruikt worden wanneer er behoefte daartoe bestaat.

Zwart als kleur betekent niet ‘dood’
Bij begrafenissen, dragen de nabestaanden van de overledene zwarte kleding om de kracht en energie te krijgen die nodig was om door de harde tijden te komen. Zwart als kleur betekent niet dood. In de Afrikaanse en Oosterse traditie, symboliseert de kleur wit dood. Rouwklagers bedekken zich met witte as als een symbolisch gebaar van rouw. Wanneer een vuur dooft , is hetgeen dat overblijft witte as. Daarom geloven zij dat wanneer het vuur in de mens dooft , is wit de juiste kleur om dood te weergeven. Bij militaire begrafenissen, symboliseert een ruiterloos wit paard de gestorven soldaat. Op Moederdag dragen miljoenen mensen een witte anjer om zo hun gestorven ouder te symboliseren. Zelfs de Bijbel verwijst naar de dood die rijdt op een bleek (wit) paard.

Wit vertegenwoordigt traditioneel het afwezig zijn van leven. Zoals wij jaarlijks zien, is de grond in hartje winter bedekt met een deken van wit. Alle leven houdt op te bestaan totdat de lente weer aanbreekt, wanneer de sneeuw smelt en nieuw leven uit de zwarte aarde ontspringt. In het verhaal van Sneeuwwitje, werd zij uit de dood gewekt door een kus van de charmante prins, dat wil zeggen, de zoon/zon die traditioneel werd beschouwd als lang, donkeren knap.

De Zwarte Mensen de vaders en moeders van de beschaving
In het oude Egypte werd de god der aarde voorgesteld door een zwarte afb eelding van Osiris, die vaak de “Heer van het perfecte zwart” werd genoemd. In feite, was de oorspronkelijke naam van Egypte Kemit dat letterlijk Het zwarte land betekende. De oude Kemetanen die worden beschouwd als de vaders en moeders van de beschaving, noemden zichzelf De Zwarte Mensen. Dit is in hiëroglyfische vorm geschreven als persoon (of personen) die naast een stuk houtskool staan.

De negatieve verdraaiing van het zwart zijn
De manier waarop wij het zwart zijn waarnemen, is door de afgelopen 6000 jaar heen drastisch veranderd. Hetgeen eens goed was, wordt tegenwoordig in een negatief licht beschouwd. De negatieve verdraaiing van het zwart zijn is zelfs van toepassing op het voedsel dat wij eten. Denk daar maar eens aan wanneer u de volgende keer een plak donkere chocoladetaart eet; die is zwart. Wit beschuit gebak, is echter wit als sneeuw.
We moeten het idee in onze geest elimineren dat zwart staat voor het slechte en dat wit staat voor het goede.

Verandering begint in onze geest
Om ons denken op de juiste weg te doen gaan, moeten we eerst de behoeft e voor een verandering erkennen. De eerste stappen naar een verandering beginnen in onze geest. Verander je geest en geloof dat zwart staat voor leven en kracht. Versterk dat idee met historisch bewijs en het zal als werkelijkheid worden geaccepteerd. Zwart is echt mooi!!

NAKS TORI no.11, 2013 editie

Aminata Cairo krijgt Martin Luther King Jr. Humanitarian Award in USA

Mijn beslissing om mijn academisch werk aan gemeenschapswerk te koppelen is niet altijd toegejuicht of begrepen. Maar dit is wat ik moet doen en dit is waar mijn familie mij vanaf mijn jeugd al op heeft voorbereid. Het was vaak een eenzame onderneming, die uiteindelijk is opgevallen en beloond. Onlangs werd mijn jarenlange werk beloond. Geheel onverwacht kreeg ik de Martin Luther King Jr. Humanitarian Award van SIUE (Southern Illinois University) voor mijn bijdrage aan gemeenschapswerk en voor de manier waarop ik de waarde van cultuur aan mijn studenten overdraag. Ik geloof dat universiteiten een betere bijdrage kunnen en zelfs moeten leveren aan de gemeenschap. Ik ben blij dat ik mijn steentje daaraan kan bijdragen.

Ik zie mijzelf als kunstenaar en genezer
Aminata vervolgt: ”In vele traditionele gemeenschappen zijn de kunstenaars de genezers van de gemeenschap. Ze zijn ook vaak de buitenbeentjes. Zo zie ik mijzelf ook: als een kunstenaar en genezer. Ik ben in Nederland in een Surinaamse familie opgegroeid waar expressie in kunst, culturele expressie en gemeenschapswerk de gewoonste zaak van de wereld waren en wist niet beter dan dat alle Surinaamse families zich met kunst en gemeenschapwerk bezig hielden. Ik kom voort uit de familie Baarn (moeder) en Cairo (vader) en mijn ouders hebben mijn avontuurlijke aard altijd ondersteund. Nadat ik de middelbare school had afgemaakt ben ik op 18 jarige leeft ijd naar Amerika vertrokken. Ook al zijn er behoorlijk wat tranen gevallen bij het afscheid op Schiphol, mijn ouders wisten dat ik hun voetsporen volgde. Mijn ouders waren namelijk beiden in de jaren 50 naar Nederland vertrokken om invulling te geven aan hun onderwijsdromen.

Basis geestelijke gezondheid
Op 18 jarige leeft ijd ben ik Kentucky, V.S., aangekomen. Ik had een beurs voor 5 jaar om mijn Bachelor’s studie te behalen. We zijn 28 jaar verder en ik ben nog steeds hier in Kentucky. Ik heb eerst psychologie en lichamelijke opvoeding gestudeerd, de combinatie van lichaam en geest. Na mijn bachelor’s graad zou ik in de eerste instantie verder studeren in dans- en bewegingstherapie, maar ik heb uiteindelijk een Master’s graad gehaald in de Klinische Psychologie. Naast mijn psychologie studie heb ik de danskunst beoefend en heb met diverse dansbedrijven gedanst. Ik heb professioneel gedanst maar heb ook altijd mijn dans gebruikt in gemeenschapswerk. Na mijn Master’s heb ik als psycholoog gewerkt en heb een aantal jaren met een Afrikaans dansgezelschap gedanst in Baltimore, Maryland. In Baltimore kreeg ik diverse mogelijkheden om cultuur, dans, gemeenschapswerk en geestelijk gezondheidswerk gecombineerd uit te oefenen. Ik wist dat ik hiermee had gevonden waar ik jarenlang naar zocht: dit was het voor mij! Ik wist hoe belangrijk het was om sterk te staan in je cultuur en hoe dat bijdraagt aan een sterk gevoel van balans. Voor minderheden die sowieso al een exclusieve positie in de Amerikaanse gemeenschap innemen is dat gevoel van eigenwaarde en eigen kennis helemaal belangrijk. Ik gebruik mijn academische vaardigheden om een bijdrage te geven aan de gemeenschap.

Academische vaardigheden
Ik ben daarom terug gegaan naar school en heb een Master’s en Ph.D. in antropologie gehaald. Antropologie is de studie van cultuur maar is ook de wetenschap die erop gericht is om mensen te helpen hun eigen verhalen te vertellen. Mijn passie is om mensen de waarde van hun eigen cultuur bij te brengen en hen te helpen hun eigen verhaal te vertellen. Ik gebruik mijn academische vaardigheden om een bijdrage te geven aan de gemeenschap, vooral minderheidsgroepen, die ondervertegenwoordigd zijn. Ik heb in Amerika met Afrikaanse vluchtelingen, Latino werkmigranten, en andere groepen gewerkt. Ik werk nu 4 jaar op de Southern Illinois University Edwardsville en begin meer en meer mijn pad te bewandelen voor de soort antropoloog die ik wil zijn.

Suriname is mijn basis
Maar wat ik ook doe, Suriname is nooit ver van mijn bed. Suriname is mijn basis. Ik heb een Nederlandse achtergrond, ben in Amerika opgegroeid, maar mijn roots zijn in Suriname. Wat ik ook doe, een deel van mijn werk zal altijd ook betrekking hebben op Suriname.

NAKS TORI no.11, 2013 editie